Chậm giải ngân đầu tư công vốn nước ngoài

Việc giải ngân đầu tư công vốn nước ngoài vẫn còn chậm, xa với mục tiêu đặt ra. Trong khi đó, tiền đi vay không được sử dụng hiệu quả sẽ để lại gánh nặng lên nợ công quốc gia và nghĩa vụ trả nợ sau này.
Dự án Tuyến đường sắt đô thị thành phố Hà Nội đoạn Nhổn - Ga Hà Nội. Ảnh: BẮC SƠN
Dự án Tuyến đường sắt đô thị thành phố Hà Nội đoạn Nhổn - Ga Hà Nội. Ảnh: BẮC SƠN

Thúc ép nhiều, giải ngân vẫn chậm

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tỷ lệ ước giải ngân bảy tháng kế hoạch năm 2023 đạt 35,49% kế hoạch. Nếu so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thì tỷ lệ giải ngân đạt 37,85%, tăng nhẹ so với cùng kỳ năm 2022 (34,47%).

Trong đó vốn trong nước đạt 38,53% (cùng kỳ năm 2022 đạt 36,02%), vốn nước ngoài đạt 21,47% (cùng kỳ năm 2022 đạt 11,9%).

Số liệu trên cho thấy, giải ngân vốn nước ngoài dù tăng lên nhưng vẫn còn khiêm tốn, chưa có nhiều tiến triển so với những năm trước đây.

Giai đoạn 2021-2025, vốn đầu tư công nguồn nước ngoài được Quốc hội phê duyệt là 300 nghìn tỷ đồng, trong đó được phép phân bổ cho các nhiệm vụ, chương trình, dự án là 270 nghìn tỷ đồng.

Đến nay, số liệu của Bộ Tài chính cho thấy, số vốn nước ngoài chưa được Quốc hội phân bổ cho các bộ, cơ quan trung ương, địa phương là 33.120 tỷ đồng, trong đó bao gồm 9.781 tỷ đồng của các dự án đang hoàn thiện thủ tục, phê duyệt chủ trương đầu tư các nhiệm vụ, dự án và 23.339 tỷ đồng của các dự án đang rà soát, đề xuất các nhiệm vụ, dự án.

Tổng kế hoạch đầu tư vốn nước ngoài giai đoạn 2021-2023 Quốc hội đã quyết nghị là 115.350 tỷ đồng (trong đó năm 2021 là 51.550 tỷ đồng, năm 2022 là 34.800 tỷ đồng, năm 2023 là 29.000 tỷ đồng).

Lũy kế thanh toán vốn đầu tư công năm 2021 đạt 32,85%, năm 2022 đạt 45,45%. Tỷ lệ giải ngân này đều dưới 50% và là con số đáng báo động.

Có thể kể đến các dự án chậm giải ngân là Dự án Tuyến đường sắt đô thị thành phố Hà Nội đoạn Nhổn - Ga Hà Nội, Dự án Chương trình phát triển các đô thị loại II (các đô thị xanh), tiểu dự án tỉnh Hà Giang; Dự án phát triển tổng hợp các đô thị động lực - Tiểu dự án đô thị Kỳ Anh; Dự án Phát triển các đô thị loại vừa - Lào Cai; Dự án Ứng phó biến đổi khí hậu thành phố Cần Thơ; Dự án Sửa chữa và nâng cao an toàn đập tỉnh Lâm Đồng (W/B8)...

Việc chậm giải ngân vốn nước ngoài là vấn đề nội tại đã kéo dài, dẫn đến làm giảm hiệu quả sử dụng vốn, uy tín của Chính phủ, hạn chế lợi ích kinh tế - xã hội từ dự án.

Nguyên nhân tỷ lệ giải ngân thấp được Bộ Tài chính đánh giá xuất phát chủ yếu từ lý do chủ quan. Trong đó tính sẵn sàng của các dự án thấp, như chậm giải phóng mặt bằng, tái định cư, chậm xác định giá đất đền bù và chậm xác định ranh giới giữa các hạng mục...; khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng, một số hộ dân không chấp hành chế độ chính sách, mặc dù đã được tuyên truyền, giải thích nhiều lần…

Vướng mắc trong công tác điều chỉnh dự án, điều chỉnh chủ trương đầu tư, điều chỉnh hiệp định vay; thủ tục thiết kế, thẩm định, phê duyệt kéo dài, vướng mắc do điều chỉnh danh mục hàng hóa để bảo đảm tỷ lệ xuất xứ. Việc điều chỉnh dự án, điều chỉnh hiệp định vay là khá phổ biến, trung bình mỗi năm làm thủ tục khoảng 20-30 dự án hiệp định vay.

Bên cạnh đó có nguyên nhân từ phía nhà tài trợ và đặc thù của dự án sử dụng vốn vay ODA, ưu đãi nước ngoài như chậm nhận được ý kiến không phản đối của nhà tài trợ; mô hình các dự án ở giai đoạn trước đây của một số nhà tài trợ (như WB, ADB) phát sinh phức tạp trong triển khai các hoạt động dự án và giải ngân, thanh toán.

Dự án Ứng phó biến đổi khí hậu thành phố Cần Thơ.

Dự án Ứng phó biến đổi khí hậu thành phố Cần Thơ.

Cấp thiết đẩy nhanh tiến độ giải ngân

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang mới đây đã gửi các bộ, ngành, địa phương yêu cầu đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công vốn nước ngoài, với mục tiêu giải ngân đầu tư công đạt 95% kế hoạch. Phó Thủ tướng yêu cầu người đứng đầu các cơ quan, địa phương có liên quan chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về tỷ lệ giải ngân vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài theo kế hoạch được giao và hiệu quả sử dụng vốn vay.

Các cơ quan chủ quản cần tập trung vốn cho các dự án có tiến độ giải ngân tốt, các dự án ưu tiên cần sớm hoàn thành để đưa vào sử dụng và các dự án sắp hoàn thành, các dự án sắp hết thời hạn giải ngân theo quy định của hiệp định vay. Trường hợp không có khả năng giải ngân do vướng mắc trong thời gian dài, không thể giải quyết được, cần hủy, chuyển dự toán cho dự án khác có khả năng thực hiện, giải ngân tốt hơn.

TS Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng: Hiện nay chúng ta đều thống nhất là chính sách tài khóa còn dư địa khá lớn, nhất là lĩnh vực đầu tư công mà chúng ta hay nói “có tiền mà không tiêu được”. Vừa qua, Thủ tướng có nêu rõ mục tiêu giải ngân hơn 710.000 tỷ đồng đầu tư công trong năm nay là phấn đấu đạt 95%. Về nợ công so với mức trần mà Quốc hội đề ra thì hiện nay dư địa còn lớn.

Chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực tính toán: Nếu chúng ta giải ngân hết 95% kế hoạch đầu tư công mà Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo thì chúng ta sẽ có thêm 2 điểm phần trăm tăng trưởng.

Theo TS Cấn Văn Lực, đã đến lúc chúng ta cần có KPI cụ thể. Các bộ, ngành, địa phương và cá nhân không làm đúng thời hạn, thời điểm, đúng như tinh thần chỉ đạo thì phải có chế tài. Như vậy sẽ tạo ra thông điệp mạnh mẽ về thực thi, bảo đảm hiệu lực, hiệu quả tốt hơn nữa, để bảo đảm mục tiêu Quốc hội và Chính phủ đề ra từ đầu năm.

Việc huy động nguồn vốn vay ODA, ưu đãi nước ngoài ngày càng khó khăn, điều kiện vay ngày càng kém ưu đãi trong điều kiện Việt Nam đã là nước thu nhập trung bình. Trong khi đó, nhu cầu đầu tư còn lớn, thu ngân sách hạn hẹp, phải dựa vào vốn vay để đầu tư, thì yêu cầu về tính hiệu quả trong đầu tư phát triển càng phải được quán triệt sâu sắc sử dụng vốn vay. Do vậy, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn vay nước ngoài cho các dự án là một biện pháp quan trọng để tiền đi vay được sử dụng hiệu quả.

Có thể bạn quan tâm

Mặt bằng nhỏ, xu thế lớn

Những mặt bằng có diện tích lớn, nằm ở vị trí đắc địa thường có lợi thế trong kinh doanh bán lẻ, dịch vụ, kinh doanh ăn uống (F&B), nhưng hiện nay không còn ở vị trí độc tôn. Các cửa hàng nhỏ đang chứng tỏ nhiều lợi thế trong việc tiếp cận khách hàng cũng như định hình xu thế kinh doanh mới.

Niềm tin của nhà đầu tư được củng cố bằng chuyển biến thực tế, thay vì chỉ dựa vào vài phiên thanh khoản tăng mạnh. Ảnh: NAM ANH

Phía sau dòng tiền “giải cứu” giá cổ phiếu

Những pha “giải cứu” giá cổ phiếu sau chuỗi ngày giảm mạnh có thể mở lối ra cho người bán và tạo kỳ vọng cho người mua. Nhưng để cổ phiếu phục hồi bền vững, doanh nghiệp còn phải giải quyết những vấn đề về dòng tiền, lợi nhuận và niềm tin thị trường.

Thử nghiệm vận chuyển nông sản bằng UAV tại Điện Biên.

Khi bầu trời trở thành thị trường

Một chuyến drone mang 50kg cà-phê rời vùng nguyên liệu Mường Ảng (tỉnh Điện Biên). Đó là một trong những thử nghiệm đang diễn ra để trả lời một câu hỏi lớn hơn về không gian kinh tế mới của Việt Nam.

Tiêu dùng cuối của hộ gia đình có xu hướng cải thiện, đóng vai trò ổn định tổng cầu. Ảnh: NAM HẢI

Gom lực cho nhịp tăng trưởng cuối năm

Kinh tế Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng tích cực, tạo nền tảng cho chặng đường cuối năm. Việc phát huy các động lực hiện hữu, thúc đẩy động lực mới và khơi thông nguồn lực được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.

Sầu riêng tiếp tục là một trong những động lực quan trọng của xuất khẩu rau quả. Ảnh: NGUYỆT ANH

Ngành rau quả hướng tới cột mốc mới

Từ đà tăng trưởng của các nhóm hàng chủ lực, sự mở rộng của thị trường và nguồn cung thuận lợi trong những tháng cuối năm, ngành rau quả đang đứng trước cơ hội bứt phá, hướng tới một cột mốc mới về kim ngạch xuất khẩu.

Sản phẩm UAV của doanh nghiệp Việt được giới thiệu tại triển lãm công nghệ. Ảnh: HẢI NAM

Đổi mới sáng tạo và khoảng cách từ xuất khẩu đến sở hữu

Việt Nam đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao, nhưng chỉ đứng thứ 110 về thu nhập từ sở hữu trí tuệ. Một nghịch lý nổi lên khi chúng ta mạnh về sản xuất và xuất khẩu, nhưng còn yếu về khả năng tạo ra và thu giá trị từ tài sản trí tuệ.

Nhiều ngân hàng thông qua chủ trương thành lập ngân hàng con 100% vốn tại VIFC. Ảnh: NAM ANH

Cuộc đua mới tại Trung tâm Tài chính quốc tế

Kế hoạch thành lập ngân hàng con tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam của MSB và nhiều ngân hàng khác đang mở ra khả năng xuất hiện thêm các ngân hàng mới. Xu hướng này đi đến đâu còn phụ thuộc điều kiện cấp phép, năng lực tài chính và khả năng thu hút khách hàng của từng ngân hàng.

Nhà đầu tư đang nghĩ gì?

Việc thị trường chứng khoán (TTCK) chưa khởi sắc đang khiến các nhà đầu tư (NĐT) có những suy nghĩ, hành động khác nhau.

Định hình công nghiệp biểu diễn

Đảng và Nhà nước đang chủ trương phát triển công nghiệp văn hóa, nên việc chuyên môn hóa, hay công nghiệp hóa từng lĩnh vực trong đó là xu thế tất yếu. Công nghiệp biểu diễn trong thời gian qua đã cho thấy nhiều tín hiệu tích cực.

Giá trị trái phiếu phát hành của ngành bất động sản tăng đáng kể trong quý II. Ảnh: NAM ANH

Mở rộng dư địa vốn từ trái phiếu doanh nghiệp

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp là kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế. Bước vào chu kỳ phát triển mới, thị trường cần tăng minh bạch, nâng chất lượng xếp hạng tín nhiệm, mở rộng nhà đầu tư và kiểm soát rủi ro để phát triển bền vững.

Các hoạt động xúc tiến thương mại giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường. Ảnh: NGUYỆT ANH

Gỡ điểm nghẽn, mở đường cho doanh nghiệp

Cả nước hiện có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp hơn 60% GDP, tạo việc làm cho hơn 17,6 triệu lao động và chiếm khoảng 55% tổng thu ngân sách. Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng ngày càng cao, khu vực doanh nghiệp tiếp tục là động lực quan trọng của nền kinh tế.

Mã QR giúp du khách thuận tiện trong mua sắm. Ảnh: NAM HẢI

Thuận dòng chi tiêu của du khách

Dòng khách quốc tế gia tăng kéo theo nhu cầu thanh toán thuận tiện tại các điểm đến. Thanh toán QR xuyên biên giới đang mở rộng, giúp du khách sử dụng phương thức quen thuộc để chi tiêu tại Việt Nam.

Ngoài nguồn vốn, đối tác quốc tế có thể mang đến kinh nghiệm về công nghệ, quản trị và kiểm soát rủi ro...

Vốn nước ngoài chờ “cửa” vào ngân hàng Việt

Từ cuộc đàm phán tăng sở hữu tại VPBank đến kế hoạch bán vốn của nhiều ngân hàng, dòng vốn nước ngoài đang chờ những thỏa thuận đủ hấp dẫn để đi xa hơn vào thị trường Việt Nam. Nhưng những thương vụ được chờ đợi vẫn phải vượt qua câu hỏi khó nhất: Mức giá nào đủ để cả bên mua lẫn bên bán “gật đầu”?

Một góc trang trại của Tập đoàn Y dược Sâm Ngọc Linh.

Cuộc đua giành một biểu tượng

Việt Nam có nhiều mặt hàng nông sản mang về hàng tỷ USD mỗi năm. Nhưng trong khi thế giới cạnh tranh bằng chip hay trí tuệ nhân tạo, một cuộc đua khác cũng âm thầm diễn ra. Đó là cuộc đua giành quyền sở hữu những cái tên không thể sao chép.

Lãi suất ưu đãi vay mua nhà tại 17 ngân hàng hiện dao động từ 7-13,2%/năm. Ảnh: NAM HẢI

Ngân hàng cũng “mắc kẹt” với lãi vay

Lãi cho vay tăng chưa đồng nghĩa ngân hàng hưởng chênh lệch lớn hơn. Lợi nhuận cao cũng chưa đủ để kết luận còn nhiều dư địa giảm lãi suất. Khả năng chia sẻ chi phí với người vay phụ thuộc vào giá vốn huy động, cơ cấu nguồn thu và rủi ro tín dụng của từng ngân hàng.

Bất ngờ “cổ dầu”

“Cổ dầu” là cách gọi của một số nhà đầu tư (NĐT) dành cho nhóm cổ phiếu (CP) ngành dầu khí. Trong khoảng hai tháng qua, đây là nhóm CP có suất sinh lời cao bậc nhất thị trường chứng khoán (TTCK).

Động lực tăng trưởng nhìn từ âm nhạc truyền thống

Các lĩnh vực nghệ thuật truyền thống, trong đó có âm nhạc, luôn đóng vai trò quan trọng không chỉ trong bảo tồn, phát triển văn hóa, mà còn góp phần tạo ra động lực cho tăng trưởng kinh tế, xây dựng thương hiệu cho quốc gia và địa phương.

Tín dụng tam nông qua các thời kỳ đổi mới

Tín dụng tam nông qua các thời kỳ đổi mới

Đồng hành với quá trình đổi mới kinh tế nông thôn, dòng vốn tín dụng đóng vai trò làm “bà đỡ” giúp ngành nông nghiệp chuyển mình từ tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa và hội nhập quốc tế.

 Tính đến ngày 31/5/2026, Ngân hàng chính sách xã hội đã giải ngân 32.059 tỷ đồng cho 69.204 khách hàng vay vốn.

Nhà chờ người mua, người mua chờ vốn

Trúng quyền mua nhà ở xã hội (NOXH) nhưng chưa thể vay vốn ưu đãi, nhiều gia đình đang lo ngại phải trả lại suất mua. Khi lịch thanh toán đã xác định mà thời điểm giải ngân còn bỏ ngỏ, vấn đề đặt ra là làm sao gắn tiến độ phát triển nhà ở với kế hoạch tín dụng.

Robot hàn chíp điện tử được các doanh nghiệp quan tâm. Ảnh: NAM ANH

Bài toán vốn của doanh nghiệp điện tử

Muốn có đơn hàng thì phải đầu tư dây chuyền. Muốn đầu tư dây chuyền lại phải có đơn hàng. Vòng luẩn quẩn ấy đang giữ nhiều doanh nghiệp điện tử Việt đứng ngoài chuỗi cung ứng, trong khi cuộc đua bán dẫn đòi hỏi nguồn vốn ngày càng lớn.

Khởi đầu mới cho mối quan hệ cũ

Những năm gần đây, một số yếu tố đã đưa các quỹ đầu tư và công ty chứng khoán (CTCK) xích lại gần nhau hơn, hứa hẹn một thời kỳ “mặn nồng”.

Thách thức với bán lẻ đa trải nghiệm

Chỉ mới tháng 4 năm ngoái, hệ thống bán lẻ đa trải nghiệm Oh!Some xuất hiện tại Việt Nam với nhiều kỳ vọng. Nhưng chỉ sau hơn một năm hoạt động, những ngày gần đây đã xuất hiện thông tin về việc Oh!Some đóng một loạt cửa hàng đặt tại các trung tâm thương mại (TTTM) lớn.

Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia giúp các doanh nghiệp đầu tư trang thiết bị hiện đại. Ảnh: NAM ANH

Hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ

Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia dành 50 tỷ đồng hỗ trợ doanh nghiệp vay vốn đầu tư đổi mới công nghệ trong đợt 1 năm 2026. Chính sách hỗ trợ tới 50% lãi suất được kỳ vọng giảm chi phí vốn, thúc đẩy doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư.

Khám, chữa bệnh tại một bệnh viện ngoài công lập. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng kênh vốn cho y tế tư nhân

Nhu cầu đầu tư lớn nhưng khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế đang là điểm nghẽn với y tế tư nhân. Mở rộng các kênh vốn, trong đó có cho thuê tài chính là một hướng tháo gỡ.

Các doanh nghiệp cần kê khai và nộp thuế đầy đủ với cơ quan quản lý. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nửa còn thiếu của cải cách môi trường kinh doanh

“Cửa vào” thị trường ngày càng rộng, nhưng “cửa ra” vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Khi đặt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, cải cách môi trường kinh doanh phải bảo đảm cả việc thành lập lẫn rút lui khỏi thị trường đều minh bạch, nhanh gọn.