Cảnh giác chiêu trò giả mạo hoàn tiền và đơn hàng

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, các hình thức lừa đảo liên quan giao hàng, hoàn tiền đơn hàng hay ship COD giả mạo đang ngày càng gia tăng và trở nên tinh vi hơn.

Cảnh giác với các hình thức lừa đảo liên quan đến giao hàng. (Ảnh chongluadao.vn)
Cảnh giác với các hình thức lừa đảo liên quan đến giao hàng. (Ảnh chongluadao.vn)

Nhiều đối tượng đã lợi dụng tâm lý chủ quan, thiếu cảnh giác của người tiêu dùng để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản với thủ đoạn ngày càng khó nhận biết.

Thủ đoạn lừa đảo và cách thức chiếm đoạt tài sản

Thực tế cho thấy, không ít người dùng đã trở thành nạn nhân của các cuộc gọi hoặc tin nhắn giả mạo nhân viên sàn thương mại điện tử hoặc đơn vị vận chuyển. Các đối tượng thường đưa ra những thông tin hấp dẫn như hoàn tiền đơn hàng, trúng thưởng hoặc giao nhầm hàng nhằm tạo sự tin tưởng. Sau đó, chúng hướng dẫn người dùng thực hiện một số thao tác trên điện thoại với lý do “nhận tiền hoàn”, nhưng thực chất là để chiếm quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng.

Đáng chú ý, nhiều trường hợp nạn nhân không hề nhận ra mình đang bị lừa cho đến khi toàn bộ số tiền trong tài khoản đã bị rút sạch. Điều đó càng cho thấy mức độ nguy hiểm của hình thức lừa đảo này, đặc biệt trong bối cảnh người dân ngày càng ưa chuộng các nền tảng mua sắm trực tuyến.

Các đối tượng lừa đảo thường nhắm đến nhóm người thường xuyên mua sắm online, bởi đây là những người dễ tin vào các thông tin liên quan đến đơn hàng. Thủ đoạn phổ biến đầu tiên là giả mạo nhân viên của các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, Tiki hoặc các đơn vị giao hàng. Chúng chủ động liên hệ qua điện thoại, tin nhắn hoặc mạng xã hội, thông báo rằng đơn hàng của người dùng gặp sự cố và sẽ được hoàn tiền.

Sau khi tạo dựng được lòng tin, các đối tượng tiếp tục hướng dẫn nạn nhân thực hiện một loạt thao tác trên điện thoại. Cụ thể, người dùng có thể bị yêu cầu truy cập vào một đường link lạ, tải về ứng dụng không rõ nguồn gốc hoặc đăng nhập vào tài khoản ngân hàng. Trên thực tế, đây là những bước nhằm cài đặt phần mềm độc hại hoặc thu thập thông tin đăng nhập, từ đó giúp đối tượng kiểm soát thiết bị và tài khoản của nạn nhân.

Một trong những chiêu thức quan trọng trong quá trình lừa đảo là yêu cầu cung cấp mã OTP. Đối tượng thường giải thích rằng mã OTP là để xác nhận việc hoàn tiền, nhưng thực chất đây lại là bước xác nhận giao dịch chuyển tiền từ tài khoản của nạn nhân. Ngay sau khi người dùng cung cấp mã OTP, toàn bộ số tiền trong tài khoản có thể bị chuyển đi mà không thể kiểm soát.

Không chỉ dừng lại ở việc giả mạo hoàn tiền, nhiều đối tượng còn kết hợp với hình thức giao hàng thu tiền khi nhận (ship COD) giả, giao các đơn hàng mà người nhận không đặt mua. Khi người dùng mất cảnh giác và thanh toán, họ có thể nhận phải hàng hóa không đúng hoặc thậm chí là không có giá trị sử dụng. Những thủ đoạn này ngày càng được tổ chức bài bản, khiến người tiêu dùng rất khó phân biệt nếu không có sự cảnh giác cao.

Chế tài xử lý hành vi giả mạo hoàn tiền

Đối với các hành vi giả mạo tổ chức, doanh nghiệp nhằm thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, pháp luật Việt Nam quy định các hình thức xử lý cụ thể, bao gồm cả chế tài hành chính và trách nhiệm hình sự.

Trước hết, về trách nhiệm hình sự, theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015, hành vi sử dụng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác có thể bị truy cứu về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tùy theo giá trị tài sản bị chiếm đoạt và tính chất, mức độ vi phạm, người phạm tội có thể bị phạt tù với nhiều khung hình phạt khác nhau. Trường hợp chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, mức hình phạt cao nhất có thể lên đến 20 năm tù hoặc tù chung thân.

Bên cạnh đó, đối với hành vi giả mạo tổ chức, cá nhân trên môi trường mạng để lừa đảo, pháp luật cũng quy định chế tài xử phạt hành chính. Cụ thể, theo Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, người có hành vi giả mạo tổ chức, cá nhân và phát tán thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân sẽ bị phạt đến 20 triệu đồng. Ngoài hình thức phạt tiền, người vi phạm còn bị buộc gỡ bỏ các thông tin vi phạm và thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Các hành vi lừa đảo thông qua hình thức hoàn tiền đơn hàng, giả mạo ship COD không chỉ gây thiệt hại cho người dân mà còn vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật. Người dùng cần nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng hay mã OTP cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào không xác thực để tránh rơi vào bẫy của các đối tượng lừa đảo.

(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn trong khuôn khổ chuyên mục Phòng, chống tội phạm công nghệ cao)

Có thể bạn quan tâm

Người dân cần cảnh giác với hành vi lừa đảo thông qua thu thập thông tin cá nhân tại các phiên livestream.

“Mồi ngon” của các đối tượng lừa đảo tại các phiên livestream

Hiện nay, các phiên livestream bán hàng, tư vấn dịch vụ, tử vi, tướng số trên mạng xã hội ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, ít ai nhận ra rằng việc để lại số điện thoại, ngày tháng năm sinh hay thông tin cá nhân ở phần bình luận lại trở thành “mồi ngon” để tội phạm công nghệ cao lợi dụng thực hiện hành vi lừa đảo.

Người dùng cần cảnh giác với các lời mời làm việc online nhận hoa hồng.

Tuyển cộng tác viên online để lừa đảo có thể bị xử lý hình sự

Các công việc như thả tim video trên TikTok, đánh giá sản phẩm trên sàn thương mại điện tử, đặt đơn hàng ảo hoặc làm nhiệm vụ quảng cáo thường được giới thiệu là việc nhẹ, dễ kiếm tiền. Tuy nhiên, phía sau những lời mời gọi hấp dẫn này lại là kịch bản lừa đảo được dựng lên khá tinh vi nhằm chiếm đoạt tiền của người tham gia.

Chỉ một cú nhấp vào link lạ có thể khiến người dùng bị đánh cắp thông tin cá nhân.

Chiêu trò lừa đảo “lì xì online” dịp Tết Nguyên đán

Lợi dụng tâm lý vui Tết, thích nhận “lì xì online” nhanh, gọn, miễn phí, nhiều đối tượng xấu đã triển khai các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi trên không gian mạng, gây thiệt hại tài sản và đe dọa an toàn thông tin cá nhân của người dân.

Người dân cần kiểm tra kỹ thông tin trước khi nộp tiền phạt qua mã QR để tránh bị lừa.

Nhận diện chiêu thức lừa đảo nộp phạt “nguội” qua Zalo

Lợi dụng việc mã QR được sử dụng rộng rãi trong các thủ tục hành chính, nhiều đối tượng xấu đã giả mạo thông báo “phạt nguội”, yêu cầu người dân chuyển tiền qua mã QR trên Zalo. Người dân cần nhận diện rõ quy trình nộp phạt hợp pháp và nâng cao cảnh giác để tránh bị lừa.

Hội thảo “Vận hành và giám sát thị trường tài sản số”

Bảo đảm an ninh mạng là yêu cầu cấp thiết khi vận hành sàn giao dịch tài sản số

Ngày 18/12, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), với sự đồng hành của OKX Global và Tether tổ chức Hội thảo chuyên sâu “Vận hành và giám sát thị trường tài sản số”, tập trung vào các vấn đề bảo đảm an ninh mạng cho sàn giao dịch tài sản số.

Camera AI phát hiện lỗi vi phạm giao thông tại nút giao Phạm Văn Bạch-Hoàng Quán Chi ngày 13/12. (Ảnh: Cục Cảnh sát giao thông)

Cẩn thận "bẫy" phạt nguội camera AI

Mới đây, cùng với việc công an thành phố Hà Nội triển khai vận hành hệ thống camera tích hợp AI để giám sát, xử phạt vi phạm giao thông, một “biến tướng” đã xuất hiện khi các đối tượng lừa đảo giả danh cán bộ công an gọi điện cho người dân, thông báo lỗi vi phạm rồi dẫn dắt nạn nhân làm theo “quy trình nộp phạt” giả mạo.

Tài khoản đối tượng lừa đảo định danh Bưu điện đề nghị gửi địa chỉ.

Cảnh báo thủ đoạn lừa đảo liên quan giấy phép lái xe

Thời gian gần đây, nhiều địa phương trên cả nước ghi nhận tình trạng tội phạm sử dụng công nghệ cao liên tục mạo danh bưu điện, đơn vị chuyển phát, thậm chí giả danh bộ phận sát hạch – cấp đổi giấy phép lái xe của lực lượng Cảnh sát giao thông để gọi điện nhằm thu thập thông tin cá nhân phục vụ cho mục đích lừa đảo.

Các thương hiệu vàng bạc cảnh báo tình trạng lừa đảo qua Facebook tích xanh giả.

Cảnh giác bẫy lừa mua bán vàng trên mạng

Thời gian qua, giá vàng luôn lên xuống thất thường, lợi dụng tâm lý muốn kiếm lời này, việc mua bán vàng trở thành mảnh đất màu mỡ để tội phạm công nghệ cao dựng lên đủ kiểu kịch bản lừa đảo, đặc biệt là qua các trang mạng xã hội, fanpage giả mạo thương hiệu vàng uy tín.

Tin đồn và câu view bằng lũ lụt: Ranh giới của đạo đức số.

[Video] Tin đồn và câu view bằng lũ lụt: Ranh giới của đạo đức số

Những ngày vừa qua, giữa thời điểm thiên tai hoành hành, mạng xã hội xuất hiện nhiều clip lũ lụt - nhưng không phải tất cả đều là thật. Có những video được dựng bằng công nghệ AI - không vì mục đích cảnh báo giúp bà con an toàn, mà chỉ để thu hút lượt xem, xin lượt like, thả tim...

Thông tin cảnh báo của chính quyền địa phương về tình trạng giả danh "cán bộ địa chính".

Khi người dân tỉnh táo, mọi dữ liệu sẽ an toàn

Từ ngày 1/9 đến 30/11/2025, Hà Nội triển khai chiến dịch “90 ngày làm sạch dữ liệu đất đai” nhằm chuẩn hóa, đồng bộ và kết nối dữ liệu đất đai với dữ liệu dân cư. Tuy nhiên, khi chiến dịch bước vào giai đoạn “nước rút”, các đối tượng đã nhanh chóng lợi dụng thời điểm này để thực hiện hành vi lừa đảo.

Công an tỉnh Phú Thọ lấy lời khai các đối tượng. Ảnh: Công an tỉnh Phú Thọ

Cảnh báo thủ đoạn chiếm đoạt tài sản dưới hình thức đầu tư tiền ảo đa cấp

Hiện nay, tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản diễn biến ngày càng phức tạp và có xu hướng gia tăng. Không chỉ mạo danh cán bộ công an, toà án… các đối tượng  còn xây dựng các kịch bản với những thủ đoạn tinh vi để chiếm đoạt tài sản dưới hình thức đầu tư đa cấp về tiền ảo. 

Thông báo của Công an Hà Nội về Tổng rà soát dữ liệu đăng ký phương tiện không yêu cầu cung cấp thẻ ngân hàng.

Cảnh báo mạo danh làm sạch dữ liệu đăng ký xe để lừa đảo

Kế hoạch tổng rà soát, làm sạch dữ liệu đăng ký phương tiện, giấy phép lái xe và số hóa hồ sơ đăng ký xe đang được lực lượng công an triển khai khẩn trương trên phạm vi toàn quốc và được coi là nhiệm vụ quan trọng, nhằm chuẩn hóa dữ liệu, phục vụ quản lý hiện đại và bảo đảm quyền lợi của người dân.

[Video] “Bẫy” vé máy bay giá rẻ trên mạng xã hội

[Video] “Bẫy” vé máy bay giá rẻ trên mạng xã hội

Cuối năm, nhu cầu đi lại tăng cao cũng là lúc các đối tượng lừa đảo lại tiếp tục tung ra hàng loạt “bẫy” vé máy bay giá rẻ trên mạng xã hội. Chúng giả mạo đại lý chính hãng, tạo trang web giống thật đến từng chi tiết, dùng hóa đơn điện tử giả, tạo phòng vé "ma"… để dẫn dụ người mua chuyển khoản trước rồi biến mất.

Cờ bạc bịp qua livestream.

[Video] Cờ bạc bịp qua livestream

Thời gian gần đây, trên nhiều nền tảng mạng xã hội, không khó để bắt gặp các buổi livestream được giới thiệu là “giải trí”. Nhưng đằng sau những trò chơi tưởng chừng vô hại ấy lại là hoạt động cờ bạc trá hình đang âm thầm len lỏi, thu hút rất nhiều người người tham gia mỗi ngày.

Công an Phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai tuyên truyền, giải thích cho người dân về các phương thức, thủ đoạn lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên mạng.

Xử lý nghiêm hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng

Mặc dù các cơ quan chức năng liên tục khuyến cáo về các hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên mạng nhưng vẫn có thêm nhiều nạn nhân mới bị “mắc bẫy”. Bên cạnh việc giả danh các cán bộ công an, tòa án để đe doạ; quảng cáo nợ xấu,… các đối tượng còn sử dụng chiêu trò góp vốn mua tiền ảo, tìm đá quý để chiếm đoạt tài sản.