Bảo đảm an ninh mạng là yêu cầu cấp thiết khi vận hành sàn giao dịch tài sản số

Từ cuối tháng 2 đến ngày 17/3/2026, tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao tại Việt Nam tiếp tục diễn biến phức tạp, với nhiều vụ án lớn bị bóc gỡ, từ lừa đảo đầu tư tài sản số, giả danh cơ quan công quyền để chiếm đoạt tiền, đến hành vi tiếp tay rửa tiền, tổ chức đánh bạc và phát tán thông tin xấu độc trên không gian mạng.

Việc sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để giả mạo video, giọng nói của người thân, bạn bè nhằm lừa nạn nhân chuyển tiền là hình thức lừa đảo mới trên không gian mạng. Theo quy định của pháp luật, hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Các chuyên gia nhận định, năm 2026 sẽ chứng kiến sự thay đổi đáng chú ý trong cách thức hoạt động của tội phạm mạng. Khi trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số được khai thác ngày càng mạnh mẽ, các hình thức lừa đảo có thể trở nên tinh vi hơn nữa, cá nhân hóa và khó nhận diện hơn.

Từ ngày 1/3/2026, Luật Trí tuệ nhân tạo(Luật số 134/2025/QH15) chính thức có hiệu lực. Lần đầu tiên, pháp luật Việt Nam đặt ra quy định nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn hành vi lạm dụng AI cho mục đích xấu. Đây là bước bổ sung quan trọng cho phòng tuyến pháp lý trong cuộc chiến phòng chống lừa đảo sử dụng công nghệ cao của nước ta.

Sự xuất hiện của nền tảng Tatao live, nhiều chuyên gia cho rằng người dùng cần trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để tránh những rủi ro tài chính có thể xảy ra. Bởi trên không gian mạng, không phải mô hình nào được quảng bá là “kiếm tiền dễ dàng” cũng thật sự minh bạch.

Thời gian gần đây, cái tên Tatao live liên tục xuất hiện trên các nền tảng mạng xã hội với những lời quảng bá về một mô hình livestream tự động bằng trí tuệ nhân tạo, có thể giúp người dùng tạo ra thu nhập ngay cả khi không trực tiếp bán hàng.

Các hình thức lừa đảo trực tuyến và rò rỉ dữ liệu cá nhân ngày càng gia tăng, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm khiến người dùng cá nhân đang phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn trong môi trường số. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp phòng ngừa và hỗ trợ người dùng giảm thiểu thiệt hại khi sự cố xảy ra.

Các công việc như thả tim video trên TikTok, đánh giá sản phẩm trên sàn thương mại điện tử, đặt đơn hàng ảo hoặc làm nhiệm vụ quảng cáo thường được giới thiệu là việc nhẹ, dễ kiếm tiền. Tuy nhiên, phía sau những lời mời gọi hấp dẫn này lại là kịch bản lừa đảo được dựng lên khá tinh vi nhằm chiếm đoạt tiền của người tham gia.

Sau Tết, tâm lý tháng Giêng là tháng ăn chơi vẫn tồn tại ở một số người dân. Lợi dụng tâm lý giải trí, thư giãn trong những ngày đầu năm, không ít đối tượng đã tung ra các hoạt động cờ bạc, cá độ ăn tiền với những chiêu trò ngày càng tinh vi, ẩn chứa dưới lớp vỏ bọc trò chơi (game) trực tuyến.

Tội phạm sử dụng công nghệ cao đạt được mục đích không chỉ vì yếu tố công nghệ, mà vì chúng hiểu cách con người phản ứng trước sợ hãi, hy vọng, tình cảm và áp lực thời gian. Vì vậy, phòng ngừa hiệu quả cần bắt đầu từ việc hiểu tâm lý, nhận biết dấu hiệu là cách xây “chốt chặn” đơn giản nhưng bền vững.

Qua theo dõi các chuyên án lớn do Bộ Công an và công an các địa phương triệt phá thời gian gần đây, có thể nhận thấy tội phạm trên không gian mạng không còn “đánh đại trà” theo kiểu rải bẫy rộng, mà chuyển sang nhắm trúng nhóm mục tiêu, “đo ni đóng giày” kịch bản theo tâm lý, thói quen và nhu cầu của từng đối tượng.

Trong tháng 2/2026, diễn biến tội phạm sử dụng công nghệ cao ghi nhận những bước chuyển dịch đáng kể với sự gia tăng về quy mô, phương thức tinh vi và tính chất xuyên biên giới rõ rệt.

Cuộc chiến chống lừa đảo trực tuyến đang chuyển từ “phát hiện công nghệ giả mạo” sang “nhận diện hành vi và quy trình bất thường”. Các chuyên gia của Chống Lừa Đảo đã đưa ra nhận định về sự dịch chuyển trong xu hướng lừa đảo trực tuyến trong năm 2026.

Chỉ với chiếc điện thoại thông minh, người dân có thể tiếp cận mọi dịch vụ trực tuyến trong đó có cả dịch vụ liên quan tâm linh.

Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, năm 2026 được dự báo là thời điểm tội phạm mạng bước vào giai đoạn gia tăng lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI), sử dụng deepfake, voice clone và nhân vật ảo để mạo danh tinh vi hơn qua các video giả, giả danh cán bộ hoặc người thân...

Năm 2025, người Việt Nam mất hơn 6 nghìn tỷ đồng bởi nạn lừa đảo trực tuyến, một con số còn cao.

Lợi dụng tâm lý vui Tết, thích nhận “lì xì online” nhanh, gọn, miễn phí, nhiều đối tượng xấu đã triển khai các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi trên không gian mạng, gây thiệt hại tài sản và đe dọa an toàn thông tin cá nhân của người dân.

Truyện ngụ ngôn “Cậu bé chăn cừu” của Aesop vẫn thường được nhắc đến như lời cảnh tỉnh về hậu quả của việc nói dối. Cậu bé liên tục báo động giả, lúc sói xuất hiện, không ai còn tin tưởng hỗ trợ cậu nữa và đàn cừu bị ăn thịt.

Thời điểm cuối năm, nhu cầu mua pháo hoa tăng cao. Lợi dụng tâm lý này, nhiều đối tượng đã mạo danh đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng, đặc biệt là Nhà máy Z121, để rao bán pháo hoa trên mạng xã hội.

Hiện nay, tình trạng “nội dung giả mạo” ngày càng lan rộng và khó kiểm soát. Trí tuệ nhân tạo (AI) đã giúp thay đổi trên mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội nhưng những thông tin không có thật được tạo ra thông qua  AI đang gây nên những hệ lụy xã hội nghiêm trọng.

Có những đứa trẻ không hề tồn tại trong cuộc đời thực với tình cảnh thảm thương nhưng lại xuất hiện trên mạng xã hội facebook bởi những kẻ đang vận hành mô hình hệ thống lừa đảo mang tên: “Lừa đảo lan truyền” nhằm mục đích xấu.

Quét mã QR là thao tác tiện lợi, nhanh chóng trong đời sống số. Tuy nhiên, chính sự tiện lợi này lại bị tội phạm mạng lợi dụng, biến mã QR thành “cánh cửa ngầm” dẫn người dùng vào các bẫy lừa đảo tinh vi, khó nhận diện.

Giáp Tết Nguyên đán, nhu cầu đi lại của người dân tăng cao. Lợi dụng tâm lý cần vé gấp, nhiều đối tượng đã tung ra chiêu trò bán vé xe giả trên không gian mạng, khiến không ít người vừa mất tiền, vừa nhỡ nhàng kế hoạch Tết.

Chị Nguyễn Thị Thu Thương, 43 tuổi, là Giám đốc doanh nghiệp xã hội Thương Thương Handmade - nơi tạo việc làm cho người khuyết tật bằng nghề làm tranh cuốn giấy. Mắc bệnh xương thủy tinh, vóc dáng nhỏ bé, nhưng chị luôn vượt lên nghịch cảnh, truyền cảm hứng cho những người cùng hoàn cảnh nỗ lực vươn lên trong cuộc sống.

Các đối tượng lừa đảo công nghệ cao đang dựng nhiều website mạo danh cơ quan bảo hiểm xã hội, sao chép giao diện dịch vụ công nhằm đánh cắp dữ liệu cá nhân và chiếm đoạt tài sản. Trang dichvucongbaohiem.com là trường hợp điển hình người dân cần tránh.

Tháng 1/2026, tội phạm sử dụng công nghệ cao tiếp tục biến tướng: từ “giải cứu” trá hình, lừa đảo-đánh bạc quy mô hàng nghìn tỷ đến các ổ nhóm người nước ngoài hoạt động tại khu đô thị. Những diễn biến này đặt ra yêu cầu siết chặt trong quản lý, tăng cường phòng vệ không gian mạng.

Trong thời đại số, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, nhiều người đã bị cuốn vào vòng xoáy tội phạm sử dụng công nghệ cao. Thời gian gần đây, lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều đường dây tổ chức cá độ bóng đá trên không gian mạng gây thiệt hại không nhỏ cho những người tham gia.

Lợi dụng tâm lý chủ quan và sự thiếu kinh nghiệm của học sinh khi học trực tuyến, các đối tượng xấu đã triển khai nhiều chiêu thức lừa đảo tinh vi trên không gian mạng. Bài viết phân tích một số hình thức lừa đảo phổ biến hiện nay, giúp học sinh và phụ huynh chủ động phòng tránh.