Khung hình phạt cho hành vi lừa đảo bằng công nghệ giả mạo video, giọng nói

Việc sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để giả mạo video, giọng nói của người thân, bạn bè nhằm lừa nạn nhân chuyển tiền là hình thức lừa đảo mới trên không gian mạng. Theo quy định của pháp luật, hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Giả mạo video, giọng nói của người thân, bạn bè nhằm lừa nạn nhân chuyển tiền là hình thức lừa đảo mới trên không gian mạng.
Giả mạo video, giọng nói của người thân, bạn bè nhằm lừa nạn nhân chuyển tiền là hình thức lừa đảo mới trên không gian mạng.

Theo các chuyên gia, các đối tượng lừa đảo thường sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra hình ảnh, video hoặc giọng nói giả với độ giống thật rất cao (hay còn gọi là công nghệ deepfake) trên cơ sở khai thác thông tin công khai trên mạng xã hội của một cá nhân.

Trước hết, các đối tượng thu thập hình ảnh, video hoặc các đoạn clip nói chuyện của người đó trên Facebook, TikTok, Instagram hoặc các nền tảng mạng xã hội khác. Từ nguồn dữ liệu này, các công cụ trí tuệ nhân tạo được sử dụng để tạo ra video hoặc giọng nói giả giống với người thật.

Sau khi có dữ liệu deepfake, các đối tượng sẽ thực hiện cuộc gọi video cho người thân hoặc bạn bè của nạn nhân. Trong cuộc gọi, chúng thường đưa ra những lý do khẩn cấp như cần chuyển tiền gấp để giải quyết công việc, gặp sự cố tài chính hoặc tai nạn, hoặc nhờ chuyển tiền giúp vì đang bận xử lý việc quan trọng. Trong nhiều trường hợp, đối tượng chỉ bật video vài giây để tạo lòng tin rồi tắt camera với lý do sóng yếu hoặc đang ở nơi mạng không ổn định.

Khi đã tạo được sự tin tưởng, đối tượng sẽ gửi số tài khoản và yêu cầu nạn nhân chuyển tiền ngay vì “việc gấp”. Do tin rằng đang nói chuyện với người quen nên nhiều người đã chuyển tiền mà không kiểm chứng lại thông tin.

Ngay sau khi nhận được tiền, các đối tượng thường chặn liên lạc, xóa tài khoản hoặc thay đổi thông tin liên hệ khiến việc truy vết trở nên khó khăn. Theo cảnh báo của các cơ quan chức năng, các cuộc gọi dạng này thường diễn ra rất nhanh, hình ảnh có thể bị giật hoặc không rõ nét, đồng thời đối tượng liên tục thúc ép nạn nhân chuyển tiền và không cho thời gian xác minh lại thông tin.

Trong bối cảnh công nghệ AI ngày càng phát triển, các video giả mạo ngày càng khó phân biệt với video thật. Điều này khiến nhiều người dễ mất cảnh giác và trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo sử dụng công nghệ cao. Do đó, người dân cần nâng cao cảnh giác khi nhận các cuộc gọi video yêu cầu chuyển tiền gấp. Trong trường hợp nghi ngờ, cần kiểm tra lại thông tin qua các kênh liên lạc khác trước khi thực hiện giao dịch tài chính để tránh bị lừa đảo.

Theo quy định của pháp luật, hành vi sử dụng công nghệ để giả mạo người khác nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định, người dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản có thể bị truy cứu về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tùy theo giá trị tài sản và tính chất hành vi, người phạm tội có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm nếu chiếm đoạt từ 2 triệu đồng trở lên. Mức phạt tăng lên từ 2 năm đến 7 năm trong trường hợp phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp hoặc chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn; từ 7 năm đến 15 năm nếu chiếm đoạt từ 200 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng; và có thể lên đến 20 năm tù hoặc tù chung thân nếu chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên.

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị áp dụng các hình phạt bổ sung như phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc hành nghề từ 1 năm đến 5 năm, hoặc bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Đối với các hành vi lợi dụng công nghệ như tạo video deepfake, giả mạo danh tính trên mạng để chiếm đoạt tài sản, người vi phạm còn có thể bị xử lý theo Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản, với mức phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 12 năm.

Trường hợp hành vi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm vẫn có thể bị xử phạt hành chính theo Nghị định số 15/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 14/2022/NĐ-CP). Theo đó, hành vi giả mạo tổ chức, cá nhân trên mạng, cung cấp thông tin sai sự thật nhằm lừa đảo hoặc thu thập, sử dụng trái phép thông tin cá nhân có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng và buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm.

(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn trong khuôn khổ chuyên mục Phòng, chống tội phạm công nghệ cao)

Có thể bạn quan tâm

Chỉ một cú nhấp vào link lạ có thể khiến người dùng bị đánh cắp thông tin cá nhân.

Chiêu trò lừa đảo “lì xì online” dịp Tết Nguyên đán

Lợi dụng tâm lý vui Tết, thích nhận “lì xì online” nhanh, gọn, miễn phí, nhiều đối tượng xấu đã triển khai các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi trên không gian mạng, gây thiệt hại tài sản và đe dọa an toàn thông tin cá nhân của người dân.

Người dân cần kiểm tra kỹ thông tin trước khi nộp tiền phạt qua mã QR để tránh bị lừa.

Nhận diện chiêu thức lừa đảo nộp phạt “nguội” qua Zalo

Lợi dụng việc mã QR được sử dụng rộng rãi trong các thủ tục hành chính, nhiều đối tượng xấu đã giả mạo thông báo “phạt nguội”, yêu cầu người dân chuyển tiền qua mã QR trên Zalo. Người dân cần nhận diện rõ quy trình nộp phạt hợp pháp và nâng cao cảnh giác để tránh bị lừa.

Hội thảo “Vận hành và giám sát thị trường tài sản số”

Bảo đảm an ninh mạng là yêu cầu cấp thiết khi vận hành sàn giao dịch tài sản số

Ngày 18/12, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), với sự đồng hành của OKX Global và Tether tổ chức Hội thảo chuyên sâu “Vận hành và giám sát thị trường tài sản số”, tập trung vào các vấn đề bảo đảm an ninh mạng cho sàn giao dịch tài sản số.

Camera AI phát hiện lỗi vi phạm giao thông tại nút giao Phạm Văn Bạch-Hoàng Quán Chi ngày 13/12. (Ảnh: Cục Cảnh sát giao thông)

Cẩn thận "bẫy" phạt nguội camera AI

Mới đây, cùng với việc công an thành phố Hà Nội triển khai vận hành hệ thống camera tích hợp AI để giám sát, xử phạt vi phạm giao thông, một “biến tướng” đã xuất hiện khi các đối tượng lừa đảo giả danh cán bộ công an gọi điện cho người dân, thông báo lỗi vi phạm rồi dẫn dắt nạn nhân làm theo “quy trình nộp phạt” giả mạo.

Tài khoản đối tượng lừa đảo định danh Bưu điện đề nghị gửi địa chỉ.

Cảnh báo thủ đoạn lừa đảo liên quan giấy phép lái xe

Thời gian gần đây, nhiều địa phương trên cả nước ghi nhận tình trạng tội phạm sử dụng công nghệ cao liên tục mạo danh bưu điện, đơn vị chuyển phát, thậm chí giả danh bộ phận sát hạch – cấp đổi giấy phép lái xe của lực lượng Cảnh sát giao thông để gọi điện nhằm thu thập thông tin cá nhân phục vụ cho mục đích lừa đảo.

Các thương hiệu vàng bạc cảnh báo tình trạng lừa đảo qua Facebook tích xanh giả.

Cảnh giác bẫy lừa mua bán vàng trên mạng

Thời gian qua, giá vàng luôn lên xuống thất thường, lợi dụng tâm lý muốn kiếm lời này, việc mua bán vàng trở thành mảnh đất màu mỡ để tội phạm công nghệ cao dựng lên đủ kiểu kịch bản lừa đảo, đặc biệt là qua các trang mạng xã hội, fanpage giả mạo thương hiệu vàng uy tín.

Tin đồn và câu view bằng lũ lụt: Ranh giới của đạo đức số.

[Video] Tin đồn và câu view bằng lũ lụt: Ranh giới của đạo đức số

Những ngày vừa qua, giữa thời điểm thiên tai hoành hành, mạng xã hội xuất hiện nhiều clip lũ lụt - nhưng không phải tất cả đều là thật. Có những video được dựng bằng công nghệ AI - không vì mục đích cảnh báo giúp bà con an toàn, mà chỉ để thu hút lượt xem, xin lượt like, thả tim...

Thông tin cảnh báo của chính quyền địa phương về tình trạng giả danh "cán bộ địa chính".

Khi người dân tỉnh táo, mọi dữ liệu sẽ an toàn

Từ ngày 1/9 đến 30/11/2025, Hà Nội triển khai chiến dịch “90 ngày làm sạch dữ liệu đất đai” nhằm chuẩn hóa, đồng bộ và kết nối dữ liệu đất đai với dữ liệu dân cư. Tuy nhiên, khi chiến dịch bước vào giai đoạn “nước rút”, các đối tượng đã nhanh chóng lợi dụng thời điểm này để thực hiện hành vi lừa đảo.

Công an tỉnh Phú Thọ lấy lời khai các đối tượng. Ảnh: Công an tỉnh Phú Thọ

Cảnh báo thủ đoạn chiếm đoạt tài sản dưới hình thức đầu tư tiền ảo đa cấp

Hiện nay, tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản diễn biến ngày càng phức tạp và có xu hướng gia tăng. Không chỉ mạo danh cán bộ công an, toà án… các đối tượng  còn xây dựng các kịch bản với những thủ đoạn tinh vi để chiếm đoạt tài sản dưới hình thức đầu tư đa cấp về tiền ảo. 

Thông báo của Công an Hà Nội về Tổng rà soát dữ liệu đăng ký phương tiện không yêu cầu cung cấp thẻ ngân hàng.

Cảnh báo mạo danh làm sạch dữ liệu đăng ký xe để lừa đảo

Kế hoạch tổng rà soát, làm sạch dữ liệu đăng ký phương tiện, giấy phép lái xe và số hóa hồ sơ đăng ký xe đang được lực lượng công an triển khai khẩn trương trên phạm vi toàn quốc và được coi là nhiệm vụ quan trọng, nhằm chuẩn hóa dữ liệu, phục vụ quản lý hiện đại và bảo đảm quyền lợi của người dân.

[Video] “Bẫy” vé máy bay giá rẻ trên mạng xã hội

[Video] “Bẫy” vé máy bay giá rẻ trên mạng xã hội

Cuối năm, nhu cầu đi lại tăng cao cũng là lúc các đối tượng lừa đảo lại tiếp tục tung ra hàng loạt “bẫy” vé máy bay giá rẻ trên mạng xã hội. Chúng giả mạo đại lý chính hãng, tạo trang web giống thật đến từng chi tiết, dùng hóa đơn điện tử giả, tạo phòng vé "ma"… để dẫn dụ người mua chuyển khoản trước rồi biến mất.

Cờ bạc bịp qua livestream.

[Video] Cờ bạc bịp qua livestream

Thời gian gần đây, trên nhiều nền tảng mạng xã hội, không khó để bắt gặp các buổi livestream được giới thiệu là “giải trí”. Nhưng đằng sau những trò chơi tưởng chừng vô hại ấy lại là hoạt động cờ bạc trá hình đang âm thầm len lỏi, thu hút rất nhiều người người tham gia mỗi ngày.

Công an Phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai tuyên truyền, giải thích cho người dân về các phương thức, thủ đoạn lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên mạng.

Xử lý nghiêm hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng

Mặc dù các cơ quan chức năng liên tục khuyến cáo về các hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên mạng nhưng vẫn có thêm nhiều nạn nhân mới bị “mắc bẫy”. Bên cạnh việc giả danh các cán bộ công an, tòa án để đe doạ; quảng cáo nợ xấu,… các đối tượng còn sử dụng chiêu trò góp vốn mua tiền ảo, tìm đá quý để chiếm đoạt tài sản.

Mạo danh người nổi tiếng - bẫy deepfake trên không gian mạng.

[Video] Mạo danh người nổi tiếng - bẫy deepfake trên không gian mạng

Thời gian qua, mạng xã hội xôn xao trước hàng loạt video quảng cáo có sự xuất hiện của ca sĩ Mỹ Tâm và Hòa Minzy - giới thiệu về cơ hội kiếm tiền từ các nền tảng thương mại điện tử như Amazon hay Shein. Nhưng sự thật, những hình ảnh và giọng nói ấy… hoàn toàn là giả mạo.

Công an tỉnh Tuyên Quang tuyên truyền pháp luật cho các em học sinh. Ảnh: Thắng Chung

Tái diễn tình trạng lừa đảo, chiếm đoạt tài sản dưới hình thức “bắt cóc online”

Hiện nay, tình trạng “bắt cóc online”, đòi tiền chuộc vẫn diễn biến phức tạp, khó lường với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi. Theo báo cáo của Bộ Công an từ giữa năm 2024 đến 8/2025 đã có 50 nạn nhân được được giải cứu thành công. Tất cả đều từ 18 đến 22 tuổi, chủ yếu là học sinh, sinh viên và nữ giới chiếm đến 90%...