Theo Cục Dân số, Bộ Y tế, cả nước hiện có 25/34 tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch thực hiện chương trình bảo đảm mức sinh thay thế; 9/34 tỉnh đang xây dựng dự thảo kế hoạch trình Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét, phê duyệt.
Ngoài ra, 8/34 tỉnh, thành phố đã ban hành nghị quyết, quy định về chính sách dân số. Trong đó, 5 địa phương đã ban hành chính sách khen thưởng, hỗ trợ nhằm khuyến khích các cặp gia đình sinh đủ hai con và duy trì mức sinh thay thế.
Tại Tây Ninh, địa phương đã chi gần 20 tỷ đồng để thưởng cho các xã đạt tỷ lệ sinh tốt và hỗ trợ hơn 4.500 phụ nữ sinh đủ hai con. Tương tự, Đồng Nai và Hải Phòng cũng chi hàng tỷ đồng từ ngân sách cho chính sách khuyến sinh.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, từ ngày 1/7, người sinh con ở tất cả các lần sinh sẽ được hỗ trợ tối thiểu 2 triệu đồng; riêng người sinh đủ 2 con trước 35 tuổi có thể tiếp tục nhận 5 triệu đồng.
Cần Thơ, Đà Nẵng và nhiều tỉnh, thành khác cũng đã triển khai các giải pháp khuyến sinh và mang lại hiệu quả tích cực.
Tuy nhiên, vẫn còn không ít các địa phương gặp khó khăn trong việc triển khai các chính sách về dân số, trong đó có việc khuyến sinh. Theo Cục Dân số, các tỉnh phải tự cân đối kinh phí để triển khai các chính sách khuyến sinh. Điều này khiến một số địa phương gặp khó khăn do nguồn thu hạn chế. Như tại Điện Biên, hơn 90% ngân sách do Trung ương hỗ trợ nên rất khó dành kinh phí riêng cho các chính sách dân số.
Nhiều địa phương cũng chưa xây dựng nghị quyết chuyên biệt mà chỉ lồng ghép nội dung dân số vào các phong trào thi đua hoặc chương trình phát triển kinh tế-xã hội, khiến việc triển khai thiếu đồng bộ, mức hỗ trợ khuyến sinh còn thấp hoặc gần như không đáng kể. Trong khi đó, các quy định được xây dựng từ giai đoạn trước hiện cũng không còn phù hợp với định hướng mới của Luật Dân số đang được triển khai.
Về kinh phí, sắp tới đây, chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026- 2035 (giai đoạn I: 2026-2030) được triển khai sẽ ưu tiên phân bổ ngân sách Trung ương cho khu vực các tỉnh miền núi, biên giới, hải đảo và các địa bàn có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn. Những địa phương ở các khu vực này sẽ có thêm nguồn lực dành cho việc triển khai các chính sách dân số, trong đó có việc khuyến sinh.
Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, người trẻ không quay lưng với hôn nhân nhưng ngày càng nhiều người lựa chọn trì hoãn vì bài toán kinh tế. Kết hôn rồi cũng lại trì hoãn việc có con bởi áp lực tài chính. Nhà nước khuyến sinh với nhiều chính sách hỗ trợ khi sinh con, nhưng hành trình nuôi con sau đó cũng là vấn đề phải cân nhắc.
Chị Nguyễn Thị Thanh (Đông Anh, Hà Nội) là công nhân ở khu công nghiệp, thu nhập không quá cao nên dù lập gia đình đã lâu nhưng chị vẫn chưa có ý định sinh con. Chị chia sẻ, dù chính quyền có hỗ trợ chi phí để sinh con nhưng so với chi phí để nuôi con thì không thấm vào đâu, đó là một hành trình dài với nhiều lo toan, vất vả. Sinh con không đáng ngại, không nuôi nổi con mới đáng lo.
Về vấn đề này, Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn chính sách dân số mới, trong đó điểm nhấn quan trọng là đề xuất cho phép các địa phương chi ngân sách hỗ trợ tiền mặt hằng tháng cho trẻ em từ khi chào đời đến mốc 36 tháng tuổi.
Ngoài ra, dự thảo còn mở rộng các gói hỗ trợ khác như chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non hoặc khen thưởng trực tiếp cho những phụ nữ hoàn thành mục tiêu sinh con trước 35 tuổi. Đây là nỗ lực mới nhất nhằm vực dậy mức sinh giảm sâu liên tục của nước ta.
Bên cạnh đó, dự thảo của Bộ Y tế còn hướng đến việc cân bằng giới tính khi sinh và nâng cao chất lượng giống nòi. Các địa phương sẽ xây dựng chính sách khen thưởng gia đình sinh hai con gái, đồng thời miễn giảm học phí và hỗ trợ bảo hiểm y tế cho trẻ em gái tại các vùng khó khăn. Nhóm yếu thế, hộ nghèo cũng sẽ nhận hỗ trợ miễn phí về sàng lọc trước sinh, sơ sinh và các dịch vụ tránh thai, chăm sóc sức khỏe định kỳ.
Khi thông tư chính thức ban hành, Sở Y tế các tỉnh sẽ trực tiếp tham mưu để Hội đồng nhân dân cùng cấp phê duyệt mức chi cụ thể, bảo đảm phù hợp ngân sách địa phương và nhu cầu của người dân trên địa bàn.
Các chuyên gia về dân số nhận định, tiền mặt là giải pháp hỗ trợ cấp thiết, nhưng hiệu quả thực tế phụ thuộc lớn vào mức độ sẵn có của hạ tầng dịch vụ công và sự ổn định của nền kinh tế tại mỗi quốc gia. Tài chính chỉ đóng vai trò “cần” để giảm bớt gánh nặng kinh phí nuôi con, trong khi yếu tố "đủ" nằm ở chính sách cân bằng giữa công việc và cuộc sống cùng sự bình đẳng giới trong việc chăm sóc trẻ.
Theo dữ liệu từ Cục Dân số, tổng tỷ suất sinh (TFR) của Việt Nam đã giảm mạnh từ 6,4 con/phụ nữ năm 1960 xuống còn 1,83 con năm 2025, thấp hơn nhiều so với mức sinh thay thế là 2,1 con/phụ nữ. Đây là mức thấp nhất từng được ghi nhận trong lịch sử dân số Việt Nam.
![[Video] Hà Nội tập trung kiểm tra an toàn thực phẩm bánh Trung thu](https://cdn.nhandan.vn/images/96664fff867a18844cf7965e4e1c11784eb574e89a5c63e21b35a668172fa926858bd3ce2db342ea604ecc2c80b1c167ddb216102c9e967da9b06e04ae3b20c2/dung00-14-45-12still006.png.avif)
