Sáng 8/8, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu, tư vấn kiến trúc và bảo tồn phát triển làng nghề (RICACVCD) tổ chức lễ công bố chính thức đi vào hoạt động, mở ra hướng đi mới trong nghiên cứu, tư vấn quy hoạch, kiến trúc, bảo tồn và phát triển bền vững các làng nghề Việt Nam.
Viện được thành lập theo Công văn số 5984/BNV-TCPCP ngày 12/6/2026 của Bộ Nội vụ; Quyết định số 11/QĐ-HH ngày 16/6/2026 của Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam và được Bộ Khoa học và Công nghệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động khoa học và công nghệ số A-2961 ngày 2/7/2026. ThS,KTS Nguyễn Khánh Hiệp đảm nhiệm cương vị Viện trưởng.
Theo chức năng được phê duyệt, Viện tập trung nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch, bảo tồn và phát triển làng nghề; tư vấn, phản biện, thẩm định các chương trình, dự án, quy hoạch; thiết kế không gian kiến trúc làng nghề; đào tạo, chuyển giao công nghệ; tổ chức hội thảo, triển lãm, xúc tiến thương mại và mở rộng hợp tác trong nước, quốc tế.
Một trong những định hướng quan trọng của Viện là nghiên cứu giải pháp hài hòa giữa bảo tồn những giá trị truyền thống với yêu cầu phát triển trong điều kiện mới. Không gian làng nghề không chỉ được nhìn nhận là nơi sản xuất mà còn là một chỉnh thể văn hóa, kiến trúc, cảnh quan và sinh kế, nơi hội tụ các giá trị lịch sử, nghề truyền thống, cộng đồng dân cư và bản sắc của từng địa phương.
Trên cơ sở đó, Viện sẽ triển khai các chương trình nghiên cứu về quy hoạch và phát triển làng nghề; ứng dụng công nghệ và vật liệu mới; xây dựng cơ sở dữ liệu số về làng nghề; tư vấn thiết kế không gian kiến trúc phù hợp với đặc trưng văn hóa từng vùng; nghiên cứu các giải pháp bảo tồn di sản kiến trúc, phát triển du lịch làng nghề, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Viện cũng hướng tới việc hỗ trợ các địa phương xây dựng mô hình làng nghề xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và từng bước hình thành những không gian sản xuất gắn với đời sống văn hóa, du lịch và thương mại.
Phát biểu chỉ đạo tại lễ công bố, ông Trịnh Quốc Đạt - Ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam - nhấn mạnh, việc thành lập Viện là một bước đi có ý nghĩa trong quá trình nâng cao năng lực khoa học, tư vấn và đổi mới sáng tạo của Hiệp hội.
Theo ông Trịnh Quốc Đạt, trong giai đoạn phát triển mới, làng nghề Việt Nam không chỉ cần được bảo tồn về nghề, sản phẩm và các giá trị văn hóa truyền thống, mà còn cần được tiếp cận những giải pháp mới về quy hoạch, kiến trúc, công nghệ, môi trường, chuyển đổi số và thị trường. Vì vậy, Viện cần phát huy thế mạnh của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, kiến trúc sư và mạng lưới nghệ nhân, doanh nghiệp để đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
"Việc hình thành một tổ chức khoa học và công nghệ chuyên sâu trong lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch và bảo tồn làng nghề được kỳ vọng góp phần kết nối tri thức khoa học với thực tiễn sản xuất, bảo tồn di sản với phát triển kinh tế", ông Trịnh Quốc Đạt nhấn mạnh.
Lãnh đạo Hiệp hội Làng nghề Việt Nam đồng thời kỳ vọng Viện sẽ trở thành cầu nối hiệu quả giữa cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức khoa học, trường đại học, doanh nghiệp, nghệ nhân và cộng đồng làng nghề; chủ động tham gia tư vấn chính sách, giải quyết những vấn đề thực tiễn trong quy hoạch và phát triển làng nghề, qua đó góp phần tạo dựng những mô hình làng nghề phát triển hiện đại nhưng vẫn giữ được bản sắc.
Tại Lễ công bố, Ban Lãnh đạo Viện đã giới thiệu định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030 với 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Trước hết, xây dựng Viện trở thành trung tâm nghiên cứu và tư vấn có uy tín trong lĩnh vực quy hoạch, kiến trúc, bảo tồn và phát triển làng nghề; tham gia tư vấn, phản biện các chương trình, đề án và chính sách phát triển làng nghề ở Trung ương và địa phương.
Cùng với đó, Viện đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ mới, chuyển đổi số và vật liệu thân thiện với môi trường trong bảo tồn, cải tạo và phát triển không gian làng nghề; từng bước xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu và phát triển làng nghề Việt Nam.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là tăng cường liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, nghệ nhân và các tổ chức quốc tế nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực quản trị và đổi mới sáng tạo cho các làng nghề.
Viện cũng sẽ đồng hành với các địa phương trong quy hoạch, bảo tồn kiến trúc truyền thống, phát triển du lịch văn hóa làng nghề, xây dựng mô hình làng nghề xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đặc biệt, với vai trò là đơn vị khoa học và công nghệ trực thuộc Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, Viện được kỳ vọng góp phần cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế nông thôn, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, xây dựng nông thôn mới, đồng thời nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của thương hiệu làng nghề Việt Nam.
Theo định hướng này, hoạt động của Viện không dừng ở nghiên cứu lý luận mà phải hướng mạnh vào những vấn đề cụ thể của từng làng nghề, từng địa phương; từ tổ chức không gian sản xuất, bảo tồn kiến trúc truyền thống, xử lý môi trường đến phát triển du lịch, chuyển đổi số và nâng cao giá trị sản phẩm.
Sự ra đời của Viện đánh dấu bước phát triển mới trong việc hình thành năng lực nghiên cứu, tư vấn và chuyển giao khoa học-công nghệ phục vụ cộng đồng làng nghề.
Trong giai đoạn 2026-2030, Viện hướng tới mục tiêu trở thành một địa chỉ nghiên cứu, tư vấn chuyên sâu, có khả năng đồng hành cùng các địa phương trong quá trình bảo tồn di sản, quy hoạch không gian, đổi mới công nghệ và phát triển kinh tế làng nghề.
Đây cũng được xem là bước chuẩn bị cần thiết để các làng nghề Việt Nam thích ứng với những yêu cầu mới của nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số; đồng thời phát huy tốt hơn các giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc và tri thức dân gian được tích lũy qua nhiều thế hệ.
Với nền tảng đội ngũ chuyên gia và mạng lưới hợp tác trong lĩnh vực kiến trúc, khoa học, công nghệ và làng nghề, Viện Nghiên cứu, tư vấn kiến trúc và bảo tồn phát triển làng nghề hướng tới trở thành một trong những đơn vị nghiên cứu, tư vấn chuyên sâu, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc và phát triển bền vững làng nghề Việt Nam.
