25 địa phương triển khai Chương trình bảo đảm mức sinh thay thế
Sau 15 năm duy trì mức sinh thay thế (2,1 con/phụ nữ), mức sinh của Việt Nam đã giảm xuống mức thấp kỷ lục, chỉ còn 1,91 con/phụ nữ năm 2024 và tăng nhẹ lên 1,93 con năm 2025.
Quyết định số 291/QĐ-TTg (ngày 13/5/2026) tăng tỷ lệ sinh để đạt và duy trì mức sinh thay thế trên toàn quốc đặt mục tiêu tăng trung bình 2% tổng tỷ suất sinh trên toàn quốc; bảo đảm trên 95% cặp vợ chồng được cung cấp thông tin về kết hôn/sinh con và 100% tỉnh, thành phố có chính sách hỗ trợ.
Ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 291 về Chương trình bảo đảm mức sinh thay thế trên toàn quốc, Bộ Y tế đã khẩn trương ban hành các văn bản hướng dẫn, kế hoạch triển khai thực hiện.
Chia sẻ tại hội thảo Chuyên đề công tác dân số năm 2026, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu, Phó Trưởng phòng Quy mô Dân số và Kế hoạch hóa Gia đình, Cục Dân số cho biết, hiện nay, các tỉnh, thành phố đang tích cực xây dựng kế hoạch, nghiên cứu ban hành chính sách hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tiễn, nhằm thực hiện hiệu quả mục tiêu đạt và duy trì mức sinh thay thế bền vững trong giai đoạn mới.
Theo tổng hợp đến thời điểm tháng 7/2026, đã có 25/34 tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình. Trong thời gian qua, Bộ Y tế tiếp tục nhận được thêm kế hoạch triển khai của một số địa phương. Các tỉnh, thành phố còn lại hiện đang hoàn thiện hồ sơ để trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, ban hành kế hoạch theo quy định.
Tiến sĩ Thu chia sẻ, qua theo dõi quá trình xây dựng kế hoạch tại các địa phương cho thấy, đối với mục tiêu tăng tổng tỷ suất sinh bình quân 2% trên phạm vi cả nước, các tỉnh, thành phố đã căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương để xác định mục tiêu, chỉ tiêu phù hợp, bảo đảm tính khả thi trong quá trình triển khai.
Đối với mục tiêu trên 95% các cặp vợ chồng, nam, nữ trong độ tuổi sinh đẻ được cung cấp thông tin về kết hôn và sinh con nhằm đạt và duy trì mức sinh thay thế, hiện đã có 2 tỉnh xây dựng chỉ tiêu cao hơn mức chung của cả nước.
Riêng đối với mục tiêu 100% các tỉnh, thành phố thực hiện chính sách hỗ trợ các cặp vợ chồng, cá nhân sinh con và nuôi con, hiện vẫn còn một số địa phương chưa đưa chỉ tiêu này vào kế hoạch triển khai.
Bộ Y tế đề nghị các tỉnh, thành phố tiếp tục rà soát, bổ sung để bảo đảm thực hiện đầy đủ các mục tiêu, nhiệm vụ của Chương trình.
Nhiều địa phương xây dựng chính sách hỗ trợ đặc thù khuyến khích sinh đủ 2 con
Cùng với việc xây dựng kế hoạch triển khai Chương trình, các địa phương cũng đang tích cực nghiên cứu, tham mưu ban hành các chính sách hỗ trợ đặc thù nhằm khuyến khích sinh con, góp phần duy trì mức sinh thay thế.
Sau khi Quyết định số 291 được ban hành, đến nay đã có 8/34 tỉnh, thành phố trình Hội đồng nhân dân ban hành các chính sách hỗ trợ đặc thù nhằm thực hiện hiệu quả mục tiêu của Chương trình bảo đảm mức sinh thay thế.
Trong số này, có 5 địa phương đã ban hành chính sách hỗ trợ, khuyến khích sinh đủ 2 con với mức hỗ trợ cụ thể; 3 địa phương đã ban hành nghị quyết của Hội đồng nhân dân nhưng chưa quy định mức hỗ trợ cụ thể.
Đối với chính sách khen thưởng, hỗ trợ đối với tập thể, một số địa phương đã đề xuất mức hỗ trợ như: Thành phố Hồ Chí Minh từ 30 đến 60 triệu đồng; Đồng Tháp từ 30 đến 50 triệu đồng; Đồng Nai từ 20 đến 40 triệu đồng; Tây Ninh từ 200 đến 300 triệu đồng.
Đối với chính sách hỗ trợ phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi, một số địa phương đã quy định mức hỗ trợ cụ thể như: Thành phố Hồ Chí Minh hỗ trợ 5 triệu đồng; Hải Phòng hỗ trợ 3 triệu đồng; Tây Ninh hỗ trợ 2 triệu đồng; Đồng Nai và Đồng Tháp hỗ trợ 1 triệu đồng.
Giải đáp về chính sách hỗ trợ tài chính đối với phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu, Phó Trưởng phòng Quy mô Dân số và Kế hoạch hóa gia đình (Cục Dân số) cho biết, theo quy định của Luật Dân số, chính sách hỗ trợ tài chính khi sinh con được áp dụng đối với 3 nhóm đối tượng.
Cụ thể, nhóm thứ nhất là phụ nữ thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người khi sinh con, được áp dụng trên phạm vi cả nước. Nhóm thứ hai là phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, cũng được áp dụng trên toàn quốc, không giới hạn theo địa bàn. Nhóm thứ ba là phụ nữ sinh con tại các tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế.
Theo bà Thu, đối với nhóm thứ ba, Luật Dân số quy định mức sinh thay thế là 2,1 con/phụ nữ. Vì vậy, các địa phương có tổng tỷ suất sinh thấp hơn mức này sẽ thuộc diện áp dụng chính sách hỗ trợ. Theo đó, mọi phụ nữ sinh con tại các địa phương có mức sinh dưới mức sinh thay thế đều thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ tài chính theo quy định.
Bà Thu cho biết thêm, theo Quyết định số 291/QĐ-TTg, việc phân loại địa phương không còn theo các nhóm "mức sinh cao", "mức sinh thấp" hay "mức sinh thay thế" như trước đây. Thay vào đó, sẽ căn cứ vào ngưỡng 2,1 con/phụ nữ để xác định hai nhóm địa phương: trên mức sinh thay thế và dưới mức sinh thay thế.
"Chính sách hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi được áp dụng trên phạm vi toàn quốc, không phụ thuộc địa phương có mức sinh cao hay thấp", bà Thu nhấn mạnh.
Về thời điểm thực hiện, chính sách hỗ trợ đối với phụ nữ thuộc các dân tộc thiểu số rất ít người được triển khai từ ngày 1/7/2026. Trong khi đó, hai nhóm đối tượng còn lại, gồm phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi và phụ nữ sinh con tại địa phương có mức sinh dưới mức sinh thay thế, sẽ được hưởng chính sách từ ngày 1/5/2027.
Tiến sĩ Thu nhấn mạnh, qua tổng hợp cho thấy, các địa phương đang rất tích cực trong việc nghiên cứu, tham mưu Hội đồng nhân dân ban hành các chính sách phù hợp nhằm triển khai hiệu quả Luật Dân số và Nghị định số 168 của Chính phủ về thực hiện chính sách duy trì mức sinh thay thế.
Việc chủ động xây dựng các chính sách hỗ trợ tại địa phương được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tạo điều kiện thuận lợi để các cặp vợ chồng, cá nhân thực hiện sinh đủ hai con, đồng thời góp phần đạt được mục tiêu duy trì mức sinh thay thế bền vững trên phạm vi cả nước trong thời gian tới.
![[Video] Phú Thọ: Cứu sống trẻ 15 tháng tuổi bị ong vò vẽ đốt 60 nốt](https://cdn.nhandan.vn/images/3883af5deaaac3167e637b7d16f14779e6f22e8c2ba788d9e5c46e8ab4a4a4e21a8cabf825e86296ae43502a0fa1ab7d/da.jpg.avif)
