Cam kết lớn nhất về khí hậu của Mỹ

Chính phủ Mỹ sẽ chi hơn 500 tỷ USD cho công nghệ khí hậu và năng lượng sạch trong thời gian tới, theo ba đạo luật được ban hành gần đây. Với việc đặt biến đổi khí hậu là trung tâm trong chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ký ban hành luật chi tiêu ngân sách khổng lồ dành cho chống biến đổi khí hậu và y tế.
Tua bin gió Năng lượng sạch AES tại Palm Springs, bang California, Mỹ, ngày 21/7/2022. (Ảnh: Reuters)
Tua bin gió Năng lượng sạch AES tại Palm Springs, bang California, Mỹ, ngày 21/7/2022. (Ảnh: Reuters)

Ðây cũng là bước thực hiện cam kết lớn nhất nhằm giảm tác động của biến đổi khí hậu trong lịch sử nước Mỹ.

Luật mới, có tên Ðạo luật Giảm lạm phát (IRA), được Nhà trắng khẳng định là cam kết lớn nhất nhằm giảm tác động của biến đổi khí hậu trong lịch sử nước Mỹ cũng như nhằm mục tiêu thực hiện những thay đổi được trông đợi từ lâu trong việc ấn định giá thuốc cũng như bổ sung tính công bằng cho hệ thống thuế.

Theo luật mới, Chính phủ Mỹ sẽ chi khoảng 370 tỷ USD cho các sáng kiến năng lượng xanh và các sáng kiến khí hậu nhằm giảm 40% lượng phát thải khí nhà kính vào năm 2030. Ðể có ngân sách cho kế hoạch này, luật sẽ lấp các lỗ hổng về thuế và áp đặt mức thuế tối thiểu 15% doanh thu với các tập đoàn lớn.

Số tiền mà nước Mỹ sẽ chi cho các nỗ lực chống biến đổi khí hậu được tính toán dựa trên các đạo luật: Khoa học và CHIPS; IRA và Ðầu tư cơ sở hạ tầng và việc làm. Các đạo luật này đều tài trợ cho các nghiên cứu liên quan đến khí hậu, các nghiên cứu thí điểm và hỗ trợ sản xuất.

Ước tính, Chính phủ Mỹ sẽ chi 514 tỷ USD cho vấn đề chống biến đổi khí hậu, trong đó 362 tỷ USD lấy từ IRA, 98 tỷ USD lấy từ Ðạo luật Ðầu tư cơ sở hạ tầng và việc làm, 54 tỷ USD từ Ðạo luật Khoa học và CHIPS.

Quốc hội Mỹ sẽ phải thông qua thêm luật mới để một số khoản tài trợ được giải ngân. Ðạo luật Khoa học và CHIPS sẽ tài trợ các nỗ lực liên quan khí hậu trong khoa học vật liệu như phát triển pin mới và các tấm pin năng lượng mặt trời hiệu quả hơn. Phân tích của RMI cũng cho thấy, chi tiêu liên bang hằng năm cho khí hậu và năng lượng sạch trong 5 năm tới sẽ gấp khoảng 15 lần so với những năm 1990 và đầu những năm 2000 và gấp 3 lần so với những năm gần đây.

Bà Lachlan Carey, đồng tác giả của báo cáo RMI cho biết, ba đạo luật nêu trên cùng nhau tạo thành một chính sách "công nghiệp xanh nhất quán". Ðiều này có nghĩa các đạo luật sẽ tập trung vào các ngành chiến lược và một loạt các công cụ được thiết kế nhằm đẩy nhanh hoạt động sản xuất. Việc Tổng thống Biden ký ban hành luật chi tiêu ngân sách dành cho chống biến đổi khí hậu và y tế lớn giúp đảng Dân chủ có thêm động lực trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ mà đảng Cộng hòa dường như không còn chắc chắn về một chiến thắng áp đảo được dự báo trước nữa.

Hiện nay, thế giới đã nóng lên khoảng 1,20C so với thời tiền công nghiệp, khiến các đợt nắng nóng khốc liệt và cháy rừng xảy ra thường xuyên hơn, như gần đây ghi nhận ở Mỹ và châu Âu. Mỹ là quốc gia chịu ảnh hưởng lớn của hiện tượng thời tiết cực đoan vốn gia tăng do tình trạng biến đổi khí hậu.

Cố vấn khí hậu quốc gia của Nhà trắng Gina McCarthy cho biết, nắng nóng khắc nghiệt ảnh hưởng đời sống của người dân Mỹ hơn bất kỳ kiểu thời tiết nào khác, nhất là đối với những người dễ bị tổn thương. Nhiều nhà phân tích kỳ vọng rằng, mức tăng nhiệt độ sẽ được hạn chế dưới 3,60C, do các chính phủ và doanh nghiệp đang đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo.

Việc chính quyền Tổng thống Biden ban hành các đạo luật liên quan biến đổi khí hậu nhằm thực hiện cam kết lúc tranh cử của ông là đưa nước Mỹ trở lại vị trí dẫn đầu thế giới trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Ðây cũng là góp phần vào nỗ lực chung toàn cầu về cắt giảm lượng khí thải nhằm kìm hãm tốc độ nóng lên của trái đất ■

Có thể bạn quan tâm

Tiêm vaccine phòng ngừa Covid-19. (Ảnh: Báo Nhân Dân)

“Mảnh ghép cuối” của hiệp ước toàn cầu về đại dịch

Vòng đàm phán cuối cùng về hiệp ước toàn cầu ứng phó đại dịch đã khai mạc tại Thụy Sĩ. Đại diện hơn 190 quốc gia thành viên Tổ chức Y tế Thế giới bước vào giai đoạn nước rút, hướng tới trình Đại hội đồng Y tế Thế giới thông qua vào tháng 5. Tuy vậy, bất đồng về chia sẻ nguồn lực vẫn là nút thắt khó gỡ.

Một trạm xăng ở Dar es Salaam, Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Vòng xoáy của bão giá năng lượng

Xung đột tại Trung Đông và tắc nghẽn Eo biển Hormuz khiến ngành hàng không thế giới chao đảo trong vòng xoáy của cơn bão giá nhiên liệu leo thang và nhu cầu đi lại suy giảm, thậm chí được dự báo sẽ còn kéo dài kể cả sau khi xung đột chấm dứt.

Quang cảnh một phiên họp Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), ngày 23/9/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bước khởi đầu cho một hành trình dài

Trong lịch sử hơn 80 năm phát triển, Liên hợp quốc đã không ngừng khẳng định sức sống bền bỉ của chủ nghĩa đa phương, cùng vai trò là “ngọn hải đăng” soi lối cho nhân loại hướng tới hòa bình và hợp tác qua những giai đoạn sóng gió.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ ở Washington, D.C. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngân sách dành cho ICE vượt qua trở ngại lớn tại Mỹ

Thượng viện Mỹ vừa thông qua dự luật ngân sách nhằm cấp kinh phí cho Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan (ICE) cùng Lực lượng tuần tra biên giới trong 3 năm. Việc dự luật ngân sách dành cho ICE vượt qua cửa ải khó nhằn này khiến chính quyền Xứ Cờ hoa thở phào nhẹ nhõm trước sức ép lâu nay của đảng Dân chủ.

Những người di cư được giải cứu chờ lên bờ tại Marsaxlokk, Malta, tháng 4/2023. (Ảnh: Jonathan Borg/Xinhua)

Di cư toàn cầu: Cuộc khủng hoảng thầm lặng

Cuộc khủng hoảng nhân đạo âm thầm nhưng khốc liệt đang diễn ra trên các nẻo đường di cư. Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), khoảng 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu năm 2025.

Quang cảnh làng Kumzar ở miền bắc Oman, gần eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Giải pháp toàn diện chấm dứt xung đột

Sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz hoàn toàn mở cửa trở lại, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban được công bố, thị trường dầu mỏ đã có những diễn biến tích cực. Tuy nhiên, dòng chảy thương mại toàn cầu hoàn toàn có thể gián đoạn nếu lệnh ngừng bắn mất hiệu lực. Cần có một giải pháp bền vững cho vấn đề này.

Mới đây, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã tổ chức cuộc diễn tập an ninh mạng quy mô lớn mang tên "Locked Shields" năm 2026. (Ảnh: VNA Media)

Mặt trận không tiếng súng của kỷ nguyên số

Trước đây, các cuộc tập trận thường gắn liền với hình ảnh lực lượng quân đội hùng hậu được triển khai cùng hàng loạt vũ khí tối tân, song hiện nay, ngày càng nhiều cuộc tập trận được thực hiện trước màn hình máy tính.

Phó Tổng thống JD Vance (giữa, phía trước) dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Pakistan để tham gia cuộc đàm phán với phía Iran, ngày 11/4/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Mồi lửa” nguy hiểm

Trong lúc cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc, xung đột leo thang giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Liban có nguy cơ thổi bùng ngọn lửa chiến tranh lan rộng ở khu vực. Israel và Mỹ không thể thương lượng ngừng bắn với Iran khi mặt trận của Israel ở Liban tiếp tục đỏ lửa.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk trong một cuộc họp báo ở Warsaw. (Ảnh: PAP/TTXVN)

Mở rộng không gian hợp tác

Chuyến công du Đông Bắc Á của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk phản ánh một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy chiến lược của Warsaw, giữa bối cảnh thế giới liên tục “trở gió”. Từ điểm dừng tại Hàn Quốc đến chặng tiếp theo ở Nhật Bản, Ba Lan cho thấy sự chủ động mở rộng không gian hợp tác vượt ra ngoài châu Âu.

Quang cảnh thủ đô Tehran, Iran ngày 8/4/2026. Ảnh: (THX/TTXVN)

Đoàn kết, hợp tác vượt qua vòng xoáy

Xung đột tại Trung Đông đang khiến thế giới chao đảo, trong đó nền kinh tế toàn cầu sẽ quay đầu giảm tốc mạnh nếu cuộc chiến kéo dài. Những dự báo có phần ảm đạm này tô vẽ nên bức tranh kinh tế thế giới kém tươi sáng.

Người dân Palestine tại Dải Gaza. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tình hình Gaza: Cánh cửa hòa bình còn xa vời

Giải giáp phong trào Hồi giáo Hamas, Israel chấm dứt hoạt động quân sự và rút quân là những điều kiện tiên quyết trong kế hoạch hòa bình cho Dải Gaza. Tuy vậy, việc các bên không tuân thủ lộ trình khiến bài toán hóc búa về khôi phục hòa bình cho dải đất hẹp ven Địa Trung Hải vẫn chưa có lời giải.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. (Ảnh: GETTYIMAGES)

Thách thức duy trì dòng chảy năng lượng

Gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chủ chốt của thế giới, đang khiến dòng chảy dầu mỏ toàn cầu suy giảm mạnh. Các “đại gia” dầu mỏ ở vùng Vịnh phải tính toán chuyển hướng xuất khẩu qua các tuyến vận tải khác ngoài eo biển Hormuz...

Ảnh minh họa: Xinhua/Reuters

Quan hệ Nga-Mỹ: Một bước tiến quan trọng

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và xung đột quốc tế như “nước sôi lửa bỏng”, quan hệ Nga-Mỹ vừa lóe lên những tín hiệu đáng chú ý. Các diễn biến gần đây không chỉ hé lộ xu hướng vận động mới, mà còn mở ra những kịch bản đối thoại giữa hai quốc gia thời gian tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử với NATO

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước nhiều thử thách do cách tiếp cận khác nhau giữa các thành viên trong xử lý một số “điểm nóng” quốc tế. Tuyên bố mới đây của Tổng thống Donald Trump về khả năng Mỹ rời đi càng bộc lộ rõ tình trạng rạn nứt nội bộ NATO.

Bức ảnh này được chụp vào ngày 3/3/2026, cho thấy các tòa nhà bị hư hại và đống đổ nát sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: XINHUA)

Những khoảng lặng cần thiết

Thế giới đang trong trạng thái dễ tổn thương, nơi bất kỳ một “lằn ranh đỏ” nào trong các cuộc đột nếu bị phá vỡ đều có thể làm lan đám lửa bất ổn trên toàn cầu. 

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Củng cố lòng tin chiến lược

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang có chuyến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc. Cùng với mục tiêu tăng cường khoáng sản thiết yếu, công nghệ hạt nhân, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyến công du còn phản ánh tính toán chiến lược dài hạn của Pháp, nhằm khẳng định vai trò tại khu vực địa chính trị quan trọng này.