Bứt tốc nguồn cung, bảo đảm công bằng thụ hưởng nhà ở xã hội trong bối cảnh hiện nay

Hội thảo có sự tham dự của ông Nguyễn Văn Sinh, Thứ trưởng Xây dựng; ông Nguyễn Ngọc Cảnh, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng); ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước); Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Kinh tế-Tài chính của Quốc hội; đại diện Sở Xây dựng Hà Nội; ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh.

Diễn ra trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội của người thu nhập thấp, công nhân và lao động đô thị ngày càng lớn, trong khi nguồn cung vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế, hội thảo mong muốn có nhiều kiến nghị, giải pháp để bứt tốc nguồn cung và bảo đảm công bằng thụ hưởng với phân khúc này.

Dù Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội và đặt mục tiêu xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030, song quá trình triển khai vẫn còn nhiều vướng mắc liên quan thủ tục đầu tư, quỹ đất, nguồn vốn cũng như cơ chế phối hợp giữa các bên.

Hội thảo gồm hai phiên với hai chủ đề chính là “Hiện thực hóa mục tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội: Những nút thắt cần tháo gỡ” (tập trung vào bức tranh tổng thể của thị trường nhà ở xã hội, tiến độ triển khai đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội, cũng như các cơ chế tín dụng hỗ trợ và những vướng mắc trong quá trình triển khai tại các địa phương) và “Góc nhìn thực tiễn và kiến nghị của doanh nghiệp” (nơi các doanh nghiệp đang trực tiếp phát triển dự án nhà ở xã hội đã cùng nhau chia sẻ những khó khăn, kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình triển khai, từ thủ tục pháp lý, quỹ đất, tiếp cận vốn cho đến việc tổ chức xét duyệt hồ sơ người mua một cách minh bạch và công bằng).

Bảo đảm minh bạch, công bằng trong tiếp cận nhà ở xã hội

Nhận định bức tranh phát triển nhà ở xã hội xuất hiện nhiều điểm sáng, ông Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong chỉ ra, thời gian gần đây, liên tiếp xuất hiện những thông tin tích cực như khởi công, mở bán các dự án nhà ở xã hội tại nhiều địa phương. Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội rất lớn, việc nguồn cung dần được cải thiện mang lại nhiều kỳ vọng cho thị trường cũng như cho người lao động.

Thực tế cho thấy, ở góc độ chính sách, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều quyết sách quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội. Từ các nghị quyết, nghị định cho đến việc điều chỉnh nhiều quy định pháp luật, những động thái này cho thấy quyết tâm tháo gỡ các “điểm nghẽn” để tăng nguồn cung nhà ở xã hội trong thời gian tới.

Không chỉ ở cấp Trung ương, nhiều địa phương cũng đang chủ động vào cuộc. Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và một số tỉnh, thành khác đã tích cực triển khai các chương trình, dự án nhà ở xã hội, góp phần tạo nên một làn sóng mới trên thị trường bất động sản.

Nhà ở xã hội là chính sách lớn, mang ý nghĩa an sinh xã hội sâu sắc của Đảng và Nhà nước, vì vậy cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để tránh tình trạng người thật sự cần nhà thì khó tiếp cận, trong khi một số người không đúng tiêu chuẩn lại có thể hưởng lợi từ chính sách.

Ngay từ đầu năm, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để “giải nhiệt” nhu cầu nhà ở của thế hệ trẻ, của lực lượng lao động đang đóng góp trực tiếp vào sự phát triển kinh tế-xã hội. Trong đó, nhà ở rõ ràng là một trong những nhu cầu thiết yếu và cấp bách nhất. Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu khởi sắc thực tế còn không ít điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ: nguồn cung chưa đáp ứng được nhu cầu lớn của người dân, vẫn tồn tại những rào cản nhất định trong thực thi chính sách, thách thức trong bảo đảm tính minh bạch và đúng đối tượng khi phân bổ nhà ở xã hội.

Vì lẽ đó, việc bảo đảm sự minh bạch, công bằng trong tiếp cận nhà ở xã hội, để chính sách an sinh này thật sự đến đúng người, đúng đối tượng là cần thiết, tin tưởng rằng sẽ có nhiều giải pháp thiết thực góp phần thúc đẩy việc hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả triển khai nhà ở xã hội trong thời gian tới.

Đưa nhà ở xã hội vào nhóm “luồng xanh” về thủ tục hành chính

Theo Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, để đẩy nhanh tiến độ và hướng tới mục tiêu hoàn thành 1 triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2028, sớm hơn 2 năm so với kế hoạch ban đầu, Bộ Xây dựng sẽ triển khai 9 nhóm giải pháp trọng tâm. Trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án; phối hợp các bộ, ngành và địa phương theo sát tiến độ từng công trình; đồng thời yêu cầu các địa phương đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội hằng năm.

"Bộ Xây dựng cũng yêu cầu các chủ đầu tư tập trung nguồn lực để hoàn thành các dự án đang khởi công ngay trong năm nay, đồng thời chuẩn bị quỹ đất sạch có vị trí thuận lợi, hạ tầng đồng bộ để phát triển thêm dự án mới. Các cơ chế đặc thù sẽ được áp dụng nhằm thu hút nhà đầu tư có năng lực tài chính, sẵn quỹ đất tham gia phát triển nhà ở xã hội", Thứ trưởng Sinh nói.

Đặc biệt, các dự án nhà ở xã hội sẽ được đưa vào nhóm “luồng xanh” về thủ tục hành chính, cho phép thực hiện song song nhiều quy trình nhằm cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết thủ tục và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Tiến độ triển khai chương trình sẽ được tổng hợp, báo cáo Thủ tướng định kỳ hằng tháng và hằng quý để kịp thời có giải pháp chỉ đạo, điều hành.

Cũng tại hội thảo, ông Nguyễn Ngọc Cảnh, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước khẳng định, bám sát chủ trương của Chính phủ về phát triển nhà ở xã hội, Ngân hàng Nhà nước thời gian qua đã ưu tiên nguồn vốn tín dụng cho lĩnh vực này, đồng thời phối hợp Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ khó khăn trong triển khai các dự án.

Theo ông Cảnh, Ngân hàng Nhà nước cũng chỉ đạo các tổ chức tín dụng hướng dòng vốn vào phân khúc nhà ở giá rẻ, nhà ở cho người thu nhập thấp. Hiện tổng dư nợ cho vay nhà ở xã hội đạt khoảng 41.000 tỷ đồng, trong đó Ngân hàng Chính sách xã hội hơn 25.000 tỷ đồng và các ngân hàng thương mại hơn 16.000 tỷ đồng.

Phân tích về thị trường, ông Hà Quang Hưng, Cục Phó Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng nêu rõ, những con số về kết quả triển khai nhà ở xã hội cho thấy tiến độ thực hiện đề án đang được cải thiện rõ rệt qua từng năm và đang đi đúng hướng, phản ánh sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, các bộ ngành và địa phương trong thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội. "Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, thực tế tại các đô thị lớn vẫn cho thấy nguồn cung nhà ở xã hội chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu", ông Hưng khuyến cáo.

Trong khi đó, ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thông tin, lãi suất ưu đãi của chương trình nhà ở xã hội được xác định dựa trên mặt bằng lãi suất của các ngân hàng thương mại nhà nước, thay vì tính trung bình toàn bộ hệ thống. Cách tính này giúp mặt bằng lãi suất ưu đãi ổn định hơn và thấp hơn so với mức trung bình của toàn thị trường. Cụ thể, dòng vốn tín dụng dành cho nhà ở xã hội đang được các tổ chức tín dụng đẩy mạnh, với tổng dư nợ lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng và nhiều cam kết giải ngân mới.