Du lịch nông thôn gắn với văn hóa bản địa

Di sản văn hóa đang thành động lực phát triển du lịch bền vững. Nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Thái ở Châu Tiến (Nghệ An) và không gian văn hóa Tày tại bản làng Thái Hải (Thái Nguyên) là những minh chứng rõ nét.

Thứ Tư, ngày 15/07/2026 - 07:00

Những nét văn hóa bản địa của người Tày còn được lưu giữ nguyên vẹn tại Khu bảo tồn Làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải, tỉnh Thái Nguyên (Ảnh THANH HẢI)

Hiện cả nước có hơn 600 mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn đang hoạt động tạo ra doanh thu hơn 25.000 tỷ đồng mỗi năm. Đây là nguồn thu đáng kể tại nhiều khu vực nông thôn trong quá trình đa dạng hóa sinh kế.

Phát huy giá trị di sản

Bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến, tỉnh Nghệ An còn lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Thái.

Người dân đã sáng tạo nhiều sản phẩm mới như khăn, túi xách, ví, quà lưu niệm, phát triển du lịch trải nghiệm, đưa du khách tham gia nhuộm vải, ươm tơ, dệt thổ cẩm và khám phá đời sống văn hóa bản địa.

Theo Giám đốc Hợp tác xã Làng nghề dệt thổ cẩm Hoa Tiến Sầm Thị Bích, hợp tác xã mang đến du khách những sản phẩm thổ cẩm và câu chuyện văn hóa của đồng bào Thái. Giá trị văn hóa bản địa đã được nhiều người biết tới.

Tham gia và trở thành thành viên của Hợp tác xã Làng nghề dệt thổ cẩm Hoa Tiến những lúc nông nhàn, phụ nữ trong bản có thêm việc làm ổn định, với thu nhập bình quân từ 3 triệu đồng/người/ tháng.

Hiện nay, Hợp tác xã thu hút khoảng 150 xã viên và hơn 50 hộ dân tham gia trồng dâu, nuôi tằm, dệt thổ cẩm. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Châu Tiến Nguyễn Tiến Hùng cho biết, lợi thế lớn nhất của địa phương là diện tích rừng tự nhiên khá nguyên vẹn. Trên cơ sở đó, địa phương đã xây dựng đề án "Bảo tồn các giá trị văn hóa dân tộc Thái gắn với phát triển du lịch".

Để phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, xã Châu Tiến đang tập trung đầu tư hạ tầng, cải thiện giao thông, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực địa phương. Nhiều thanh niên được tham gia các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ du lịch, từng bước hình thành đội ngũ làm du lịch ngay tại bản. Thời gian tới, địa phương sẽ phát triển các hoạt động trải nghiệm như dệt thổ cẩm, khám phá rừng, sinh hoạt cùng người dân, thưởng thức ẩm thực và các chương trình văn hóa về đêm, nhằm kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao trải nghiệm cho du khách.

Không gian văn hóa trở thành sản phẩm du lịch

Bản làng Thái Hải (Thái Nguyên) khai thác chính không gian văn hóa truyền thống của người Tày để phát triển du lịch cộng đồng. Du khách được sống trong không gian bản làng, trải nghiệm nếp nhà sàn, ẩm thực, hát then, đàn tính và những nét văn hóa bản địa còn được lưu giữ nguyên vẹn.

Đến bản làng Thái Hải, điều đầu tiên du khách sẽ được mời trải nghiệm nghi thức rửa tay tại giếng làng, một nét văn hóa mang ý nghĩa gột bỏ những lo toan thường nhật để bước vào không gian bình yên của bản. Sau nghi thức rửa tay tại giếng làng, du khách sẽ được đắm mình trong không gian yên bình của những nếp nhà sàn truyền thống, giữa tiếng chim hót, tiếng gió và nhịp sống chậm rãi của bản làng.

Theo Giám đốc Khu bảo tồn Làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải Nguyễn Thị Thanh Hải, điều làm nên sức hút của Thái Hải không chỉ là cảnh quan hay những ngôi nhà sàn cổ, mà là đời sống văn hóa bản địa. Người dân nơi đây cùng chung sống, cùng lao động và gìn giữ những phong tục truyền thống của đồng bào Tày.

Nhận định về định hướng phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Chu Thu cho biết, với mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng, Thái Nguyên đã và đang tập trung nguồn lực, triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Hiện Thái Nguyên tiếp tục đẩy mạnh thu hút đầu tư, nhất là thu hút đầu tư phát triển sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng-giải trí khu vực hồ Núi Cốc, du lịch nghỉ dưỡng văn hóa đặc sắc...

Theo Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia Nguyễn Xuân Đại, giai đoạn tới, cùng với việc xây dựng nông thôn thông minh, kinh tế phát triển trên nền tảng khoa học-công nghệ và chuyển đổi số, cần ưu tiên bảo tồn, phát triển làng nghề và làng nghề truyền thống; phát triển sản phẩm OCOP theo hướng chất lượng, đặc trưng, đa giá trị, thân thiện với môi trường, gắn với tiềm năng và giá trị văn hóa địa phương; phát triển du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng, sinh thái và trải nghiệm nông nghiệp…

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bước vào giai đoạn 2026-2030, công tác phối hợp các bộ, ngành trong xây dựng cơ chế, chính sách cho các sản phẩm OCOP cũng như du lịch nông thôn sẽ được đẩy mạnh.

SƠN HÀ