Cư dân sống ở lưu vực sông Wye, Lugg và Usk yêu cầu hai công ty thực phẩm Avara và Freemans of Newent, cùng với công ty nước sạch Welsh phải bồi thường thiệt hại do tình trạng suy thoái đáng kể của các con sông. Theo Telegraph, đây được xem là vụ kiện môi trường lớn nhất tại Anh cho đến nay về số lượng người khởi kiện, quy mô thiệt hại và tổng số tiền có thể phải bồi thường.
Vụ kiện đã được đệ trình lên Tòa án tối cao của Anh, trong đó các nguyên đơn cáo buộc tình trạng ô nhiễm tác động nghiêm trọng đến những doanh nghiệp địa phương khác, hoạt động giải trí, du lịch, cũng như giá trị bất động sản kể từ năm 2019. Đơn kiện cho rằng, tình trạng ô nhiễm đất nông nghiệp xuất phát từ việc các doanh nghiệp nói trên thải hàng nghìn tấn chất thải gia cầm và chất rắn sinh học làm ô nhiễm nước sông.
Sông Wye dài 250 km, bắt nguồn từ dãy núi Cambrian thuộc miền trung xứ Wales dọc theo biên giới Anh đến cửa sông Severn của nước này. Sông Lugg là một nhánh chính của sông Wye, chảy chủ yếu qua Herefordshire. Sông Usk chảy qua Công viên quốc gia Bannau Brycheiniog và một số địa điểm du lịch trong khu vực. Cả ba con sông đều thuộc diện được bảo vệ do tầm quan trọng đối với các loài động vật hoang dã quý hiếm và đa dạng sinh học, cũng như giá trị kinh tế của chúng.
Về phía nguyên đơn, cộng đồng cư dân cho rằng, những công ty trên đã kinh doanh thiếu trách nhiệm, gây phiền toái cho dân cư, xâm phạm lòng sông và tài sản công, do đó yêu cầu xử lý những tổn thất này. Nhiều người dân cho biết, dòng sông vốn trong sạch, nay trở nên đục ngầu và ô nhiễm, hoàn toàn thay đổi cuộc sống ven sông trước đây. Cựu vận động viên bơi lội Olympic Roland Lee đã chuyển đến sống gần sông Wye để mở câu lạc bộ bơi lội trên sông. Nhưng hiện nay, ông cho biết, tình trạng nước là không thể bơi nổi. “Bây giờ tôi thậm chí còn cảnh báo mọi người không nên bơi ở đó”, ông nói thêm.
Về phía bị đơn, các công ty bị khiếu kiện đều phủ nhận các cáo buộc. Thực phẩm Avara là một trong những công ty chế biến gia cầm lớn nhất ở Anh. Freemans of Newent là công ty con của Avara. Ước tính doanh nghiệp này chăn nuôi hàng triệu con gà trên các cánh đồng quanh khu vực sông Wye. Số gia cầm này hiện chiếm 25% tổng số đàn gà trên cả nước và đã tăng đáng kể so cách đây 10 năm. Phân gà kết hợp với nước thải tràn ra sông được xem là nguyên nhân chính gây ô nhiễm. Tuy nhiên, người phát ngôn của Avara cho biết: “Phân gia cầm làm phân bón cũng đang được dùng cho các ngành nông nghiệp khác”. Công ty này phủ nhận cáo buộc, đồng thời đổ lỗi cho những nông dân phải chịu trách nhiệm về cách sử dụng phân bón hay hóa chất trong hoạt động của họ.
Công ty nước Welsh bị cáo buộc xả nước thải trực tiếp ra sông. Trước đó, vào tháng 7, Welsh từng vi phạm điều kiện của giấy phép môi trường tại nhà máy xử lý nước thải ở Herefordshire và bị một tòa án sơ thẩm phạt 24.000 bảng Anh do xả thải vượt quá mức cho phép. Trong vụ việc lần này, nước sạch Welsh biện hộ rằng, công ty đã thực hiện đầu tư đáng kể trong mấy năm gần đây và cải thiện thật sự về chất lượng nước. Trong đó bao gồm chi 70 triệu bảng Anh trong 5 năm qua để cải thiện các địa điểm dọc theo sông Wye và 33 triệu bảng Anh cho sông Usk. Thông cáo của Welsh cho biết: “Chúng tôi hiện hoạt động như một công ty phi lợi nhuận, có nghĩa là bất kỳ khoản thanh toán nào cho những người yêu cầu bồi thường chắc chắn cũng làm giảm số tiền mà chúng tôi có thể tái đầu tư để mang lại những cải tiến khác cho khách hàng và môi trường”.
Sông Wye đã trở thành biểu tượng cho cuộc chiến bảo vệ môi trường đường thủy đang thu hút sự chú ý ở Anh. Luật sư Oliver Holland thuộc công ty luật Leigh Day cho biết, vụ việc “dòng sông kêu cứu” đang góp phần nâng cao nhận thức trong bối cảnh tình trạng suy thoái của các con sông ngày càng nghiêm trọng. Cơ quan Môi trường Anh trước đó đã nêu bật những trường hợp như lưu vực sông Wye là hết sức quan ngại, đặc biệt là vào thời điểm nhu cầu bảo vệ môi trường nước cho động vật hoang dã và con người đang cấp thiết.
