Mục tiêu là tập trung vào các điểm nóng hiện nay như Mali, Niger, Burkina Faso, Nigeria và ngăn chặn xu hướng bạo lực lan xuống các quốc gia ven biển như Togo, Benin.
Trong thời gian qua, nhiều nhóm vũ trang có liên hệ các nhóm khủng bố như al-Qaeda và tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS), thường xuyên tấn công những tiền đồn quân sự và khu dân cư ở Mali hay Nigeria. Mỗi quốc gia trong khu vực Tây Phi đang phản ứng rời rạc, thiếu sự liên kết khi chống lại những nguy cơ này. Đặc biệt, các nhóm vũ trang đã nhắm mục tiêu vào những quốc gia vùng Sahel, ven biển để mở rộng phạm vi kiểm soát.
Theo hãng tin Anadolu, kế hoạch huy động binh sĩ mới của ECOWAS cũng đánh dấu lần đầu lực lượng an ninh khu vực Tây Phi phải đối mặt các nhóm vũ trang mang tư tưởng cực đoan, thay vì các nhóm phiến quân nhỏ lẻ trước đây. Bạo lực đã dẫn đến hàng nghìn người thiệt mạng và hàng chục nghìn người khác phải di tản trong khu vực. Chỉ riêng từ tháng 1 đến tháng 6/2025, khu vực này đã ghi nhận hơn 12.900 trường hợp tử vong liên quan 5.907 vụ xung đột.
Trước đây, những nhóm thánh chiến nhỏ lẻ thường hoạt động ở vùng nông thôn hẻo lánh để tránh sự truy quét của quân đội chính phủ. Song, báo cáo cho thấy các tay súng đã tấn công khu vực đô thị lớn, một số nhóm đang sử dụng vũ khí tinh vi hơn. Cuối tháng 1 vừa qua, một nhóm liên minh với IS đã nhắm mục tiêu vào sân bay quốc tế ở Thủ đô Niamey của Niger. Tháng 9 năm ngoái, một phe phái liên kết với al-Qaeda đã chặn nguồn cung cấp nhiên liệu đến Thủ đô Bamako của Mali kể, làm tê liệt giao thông và các dịch vụ thiết yếu trong nước.
Kế hoạch triển khai lực lượng an ninh dự bị chung của khu vực ECOWAS đang đối mặt hai thách thức lớn là tài chính và sự chia rẽ nội bộ. Mỗi quốc gia được kêu gọi tự tìm nguồn lực trong nước trước khi tìm tài trợ bên ngoài, trong bối cảnh nhiều nền kinh tế đang chịu áp lực nặng nề về đời sống, trong khi các sứ mệnh quân sự khu vực luôn tốn kém và kéo dài. Từ đầu năm 2025, ba nước trung tâm của cuộc khủng hoảng an ninh gồm Niger, Mali, Burkina Faso đã rút khỏi ECOWAS, thành lập liên minh riêng là Liên minh các quốc gia Sahel (AES). AES đã xây dựng lực lượng chung khoảng 5.000 - 6.000 binh sĩ với tham vọng tự bảo đảm an ninh trên lãnh thổ mình.
Hiện, các nhóm vũ trang khét tiếng trong khu vực có thể kể đến như Boko Haram, tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo ở Tây Phi (ISWAP) hay Nhà nước Hồi giáo Sahel (IS-Sahel) và một số nhóm khác. Boko Haram bắt nguồn từ bang Borno của Nigeria vào năm 2010, sau đó đã phát động các cuộc tấn công trên diện rộng và lan sang Cameroon, CH Chad và Niger. Nhóm này khét tiếng với vụ bắt cóc hơn 300 nữ sinh ở thị trấn Chibok vào năm 2014. ISWAP là nhóm tách ra từ Boko Haram, chủ yếu hoạt động ở đông bắc Nigeria. Nhóm IS-Sahel được thành lập năm 2015 và cũng tuyên thệ trung thành với IS, hoạt động chủ yếu ở Niger và Mali.
Chuyên gia an ninh Beverly Ochieng thuộc Tổ chức tình báo Control Risks (Senegal) cho biết: “ECOWAS cần triển khai một chiến dịch toàn diện nhằm ngăn chặn ảnh hưởng của các nhóm vũ trang đang tuyển mộ thành viên trong khu vực”. Việc AES tách khỏi ECOWAS khiến năng lực phối hợp khu vực suy giảm, bởi phần lớn nhóm vũ trang hoạt động dọc biên giới và trên lãnh thổ chính các nước AES, trong khi các nước ECOWAS còn lại nằm ở tuyến sau và vùng đệm ven biển.
Các nhà phân tích cảnh báo, nếu thiếu cơ chế chia sẻ thông tin tình báo, sự phối hợp tác chiến linh hoạt giữa ECOWAS và AES - lực lượng dự bị 2.000 quân vốn đã triển khai chậm và thiếu nguồn lực - khó tạo ra bước ngoặt. Bên cạnh đó, phản ứng quân sự đơn thuần được nhận định là chưa đủ, mà cần được bổ trợ bằng các chương trình phát triển kinh tế - xã hội nhằm hạn chế việc các nhóm cực đoan tuyển mộ thêm thành viên.
Phần lớn các nhóm vũ trang đang ẩn náu ở những vùng rừng rậm và di chuyển dọc biên giới giữa các quốc gia. Do đó nhiệm vụ phối hợp được xem là biện pháp then chốt khi chống khủng bố. Xác định những điểm nóng để tập trung hoạt động an ninh hiệu quả, đồng thời hàn gắn chia rẽ nội khối và củng cố kinh tế - xã hội ở các vùng nông thôn, biên giới là một trong những nhiệm vụ trụng tâm của ECOWAS hiện nay.
