Hai vụ xả súng liên tiếp trong thời gian ngắn đặt ra những câu hỏi đáng lo ngại về hiệu quả của công tác bảo đảm an ninh và kiểm soát súng đạn tại quốc gia này.
Chiều 22/1, lực lượng cứu hộ khẩn cấp bang New South Wales nhận được tin báo về một vụ nổ súng tại đường Walker, thuộc thị trấn Lake Cargelligo, cách Sydney khoảng 564 km. Khi cảnh sát có mặt, ba người đã chết, trong đó có hai phụ nữ. Một thanh niên 19 tuổi bị bắn trọng thương nhưng may mắn sống sót và đang được điều trị trong tình trạng ổn định tại Bệnh viện Canberra.
Thị trưởng Hội đồng Lachlan Shire, ông John Medcalf thừa nhận, đây là tội ác nghiêm trọng nhất mà ông chứng kiến tại địa phương chỉ gồm khoảng 1.000 dân. Theo ông Medcalf, Lake Cargelligo vốn là một cộng đồng yên bình, nơi người dân quen biết lẫn nhau và hiếm khi xảy ra các vụ bạo lực nghiêm trọng. Chính vì vậy, vụ nổ súng không chỉ gây thiệt hại về nhân mạng mà còn để lại cú sốc tinh thần nặng nề cho cộng đồng địa phương.
Điều tra ban đầu cho thấy, nghi phạm là Julian Ingram, 37 tuổi, nhân viên làm vườn cho hội đồng địa phương. Y từng có tiền án, tiền sự liên quan bạo lực gia đình và hiện được tại ngoại. Cảnh sát bang New South Wales đang điều tra xem tại sao Ingram chưa từng được cấp giấy phép sử dụng súng nhưng vẫn có thể tiếp cận vũ khí sát thương. Sau khi gây án, nghi phạm được cho là đã bỏ trốn bằng một chiếc xe thuộc sở hữu của hội đồng thành phố. Gần 100 sĩ quan cảnh sát, phối hợp cùng quân đội, đã được triển khai truy quét trên quy mô lớn. Phó Ủy viên Cảnh sát New South Wales Andrew Holland khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài và tránh xa khu vực hiện trường.
Theo CNN, vụ việc xảy ra chỉ hơn một tháng sau vụ tấn công trong lễ hội Hanukkah tại bãi biển Bondi (Sydney) khiến 15 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương. Đây là thảm kịch súng đạn nghiêm trọng nhất ở Australia trong vòng 30 năm. Nghi phạm Sajid Akram, 50 tuổi, bị cảnh sát bắn hạ tại hiện trường, được xác định đã sở hữu giấy phép sử dụng súng từ năm 2023 và chỉ trong thời gian ngắn đã mua hợp pháp tới sáu khẩu súng.
Các chuyên gia an ninh cho rằng chính sự lỏng lẻo trong quản lý đã tạo điều kiện để hung thủ dễ dàng tích trữ vũ khí. Từ năm 2008, bang New South Wales đã bãi bỏ quy định thời gian chờ bắt buộc 28 ngày đối với việc mua thêm súng. Quy trình kiểm tra lý lịch hiện nay cũng bị đánh giá là quá hời hợt, khi hàng trăm nghìn người được cấp phép sử dụng súng chỉ dựa trên việc là thành viên các câu lạc bộ săn bắn hoặc bắn súng, trong khi hoạt động giám sát thực tế của nhiều câu lạc bộ gần như không tồn tại.
Đáng lo ngại hơn là sự thiếu liên kết giữa dữ liệu tình báo và hệ thống cấp phép vũ khí. Trong vụ Bondi, cảnh sát thừa nhận luật hiện hành không buộc họ phải tham chiếu thông tin tình báo, kể cả khi nghi phạm từng bị theo dõi vì nghi ngờ liên hệ với các tổ chức cực đoan. Thực tế này làm dấy lên câu hỏi lớn về hiệu quả của hệ thống phòng ngừa từ sớm.
Bên cạnh sự thiếu giám sát trong quản lý súng, năng lực ứng phó ban đầu của lực lượng cảnh sát cũng bị đặt dấu hỏi. Tại Bondi, những sĩ quan đầu tiên có mặt chủ yếu được trang bị súng lục công vụ và thiếu kinh nghiệm đối phó tình huống xả súng hàng loạt, trong khi nghi phạm sử dụng súng trường và súng săn có hỏa lực vượt trội. Việc lực lượng tinh nhuệ chỉ được triển khai rất chậm trễ sau thảm kịch càng làm dấy lên tranh cãi về công tác đánh giá rủi ro và phân bổ nguồn lực.
Hai vụ xả súng liên tiếp tại Bondi và Lake Cargelligo cho thấy lỗ hổng an ninh nghiêm trọng. Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia và nghị sĩ kêu gọi Australia cần có những biện pháp mạnh tay hơn nữa trong việc siết chặt luật sở hữu súng đạn như khôi phục thời gian chờ bắt buộc, giới hạn số lượng súng mỗi cá nhân được sở hữu, tăng cường kiểm tra lý lịch đa tầng và bảo đảm chia sẻ thông tin giữa các cơ quan an ninh. Nếu không có chính sách quyết liệt, những bi kịch như Lake Cargelligo hay Bondi sẽ còn tiếp diễn, làm dấy lên nguy cơ hình thành vòng xoáy bạo lực tại Australia.
