Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là ưu tiên cấp bách toàn cầu

Môi trường số giúp trẻ em tiếp cận kiến thức, học tập, giao lưu và hội nhập cộng đồng một cách nhanh chóng, cũng như phát huy khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, giữa “biển” thông tin đó, trẻ em cần được hướng dẫn và trang bị kiến thức để có thể chọn lọc những gì bổ ích, tránh xa những nhân tố độc hại.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là nhiệm vụ cấp bách của mọi quốc gia. (Ảnh minh họa: TTXVN)
Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là nhiệm vụ cấp bách của mọi quốc gia. (Ảnh minh họa: TTXVN)

Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) đặt trẻ em trước những nhân tố khó lường, đặt ra yêu cầu cấp bách phải có những “lá chắn” bảo vệ.

Ngày càng xuất hiện nhiều những thông tin độc hại như truyền bá tư tưởng cực đoan, kích động bạo lực hay lừa đảo trên mạng xã hội, nền tảng video, ứng dụng nhắn tin và các trò chơi trực tuyến, vốn là những không gian mà trẻ em và thanh thiếu niên tiếp xúc hằng ngày. Các nhóm cực đoan thường khai thác yếu tố tâm lý, cảm xúc của trẻ em, đồng thời tận dụng thuật toán của các nền tảng số để mở rộng mức độ tiếp cận và lan truyền tư tưởng cực đoan, trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với trẻ em. Trong bối cảnh đó, cần xây dựng các chương trình giáo dục chuyên biệt nhằm ngăn chặn tình trạng trẻ em bị lôi kéo vào các hành vi bạo lực, tư tưởng cực đoan trên không gian mạng.

Để hạn chế tác động tiêu cực của việc trẻ em sử dụng internet tràn lan, không kiểm soát, nhiều chính phủ như Australia, Indonesia, Malaysia, Hàn Quốc, đã và đang cân nhắc đưa ra các quy định hạn chế trẻ em sử dụng mạng hoặc có những kiến nghị về việc cấm theo độ tuổi việc dùng mạng xã hội. Chủ tịch Ủy ban châu Âu đã giao nhiệm vụ cho một nhóm chuyên gia báo cáo lại trước tháng 7 tới về các bước mà Liên minh châu Âu (EU) nên thực hiện để bảo vệ trẻ vị thành niên trên không gian mạng, bao gồm cả khả năng cấm sử dụng mạng xã hội.

Tuy nhiên, các lệnh cấm mạng xã hội toàn diện không phải là giải pháp tối ưu vì chưa thể giải quyết tận gốc rễ vấn đề. Theo các chuyên gia, việc chỉ tập trung vào các quy định giới hạn độ tuổi sẽ không làm thay đổi các thiết kế và thuật toán. Thực tế cho thấy, các lệnh cấm có thể dễ dàng bị “lách”, thậm chí khiến trẻ em chuyển sang những nền tảng rủi ro hơn và ít được giám sát hơn. Chưa kể, việc quản lý quá mức có thể ảnh hưởng đến khả năng phát triển kỹ năng số và tư duy độc lập của trẻ khi mạng xã hội hiện đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng quan hệ và tiếp cận thông tin của giới trẻ.

Các biện pháp bảo vệ vì thế cần thay đổi theo hướng phù hợp với hành vi và thói quen tương tác trực tuyến của giới trẻ. Khi trẻ em tiếp xúc internet ngày càng sớm, việc trang bị kỹ năng nhận diện nguy cơ và tự bảo vệ trên mạng được xem là yếu tố then chốt nhằm hạn chế các hành vi xâm hại trực tuyến đang ngày càng tinh vi.

Ngoài ra, cần tăng cường trách nhiệm của các tập đoàn công nghệ trong quản lý không gian mạng. Bộ hướng dẫn gồm 10 nguyên tắc về bảo vệ trẻ em trên môi trường trực tuyến được Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc công bố có nội dung bảo đảm mức độ bảo vệ cao nhất đối với dữ liệu của trẻ em. Theo tài liệu hướng dẫn, một số vấn đề mới như sử dụng chatbot AI hoặc các thiết kế dễ gây nghiện cần được áp dụng giới hạn độ tuổi, đồng thời bảo đảm quyền tiếp cận cơ chế khắc phục cho trẻ em khi quyền của các em bị xâm phạm.

Theo Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc Volker Turk, các quốc gia cần yêu cầu các tập đoàn công nghệ tích hợp yếu tố an toàn cho trẻ em ngay từ khâu thiết kế sản phẩm, vì những hành vi gây hại trực tuyến cho trẻ em xuất phát từ những lựa chọn thiết kế và mô hình kinh doanh của các nền tảng số. Các tính năng như tự động phát video hay thông báo liên tục có thể làm gia tăng mức độ rủi ro đối với trẻ em.

Những lợi ích đi cùng nguy cơ rình rập trên không gian mạng khiến việc sử dụng internet trở thành “con dao hai lưỡi” đối với trẻ em. Hơn bao giờ hết, trẻ em cần “lá chắn” bảo vệ hiệu quả trên môi trường trực tuyến. Các chuyên gia cho rằng, giáo dục kỹ năng số cho phụ huynh và trẻ em cần được coi là ưu tiên cấp bách.

Có thể bạn quan tâm

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.

Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng dịch Ebola tại khu vực y tế Bulape, miền trung Cộng hòa dân chủ Congo, tháng 9/2025. (Ảnh: WHO/XINHUA)

Nỗ lực tự chủ y tế tại châu Phi

Hành trình hướng đến tự chủ chiến lược trong sản xuất các loại vaccine, bảo đảm an ninh y tế của châu Phi đang là nhu cầu cấp bách, xuất phát từ những bài học rút ra trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành.

Cờ EU tung bay bên ngoài Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Xinhua)

Tham vọng chiến lược và năng lực thực tế trong kế hoạch ngân sách của EU

Ngân sách là vấn đề thường dấy lên tranh cãi trong Liên minh châu Âu, khi các nước thành viên duy trì những quan điểm khác biệt về quy mô đóng góp và phân bổ tài chính. Hiện Liên minh Cờ xanh đang đứng trước bài toán cân bằng giữa tham vọng chiến lược và năng lực thực tế của các nước liên quan đến kế hoạch ngân sách dài hạn...

Hiện trường vụ tấn công tại một khu chợ ở Omdurman, Sudan. (Ảnh: THX/TTXVN)

Sudan chưa yên bình

Giao tranh tại Sudan đang gia tăng trên nhiều mặt trận, làm thay đổi cục diện kiểm soát giữa Quân đội Sudan (SAF) với phe đối lập là Lực lượng Hỗ trợ nhanh (RSF) và Phong trào Giải phóng nhân dân Sudan-Bắc (SPLM-N). Xung đột gia tăng đẩy dân thường vào thế mắc kẹt giữa hai làn đạn.

Một tòa nhà bị hư hỏng tại quận Shevchenkivskyi ở Thủ đô Kiev, Ukraine, ngày 21/7/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Cánh cửa hòa bình hé mở

Những diễn biến trên chiến trường song hành với các tín hiệu ngoại giao đang đẩy căng thẳng Nga-Ukraine vào thế giằng co, chênh vênh nơi lằn ranh đàm phán và xung đột. Cánh cửa hòa bình vẫn hé mở, song giữa hai bên tồn tại khác biệt chiến lược sâu sắc cùng những nút thắt khó gỡ trên cục diện chiến trường.

Cảnh đổ nát sau một cuộc không kích tại Nangarhar, Afghanistan. (Ảnh: THX/TTXVN)

Thách thức trên hành trình tái thiết Afghanistan

Afghanistan vừa tổ chức các hoạt động kỷ niệm 5 năm lực lượng Taliban trở lại nắm quyền. Từng bị tàn phá nặng nề bởi xung đột, Afghanistan đang nỗ lực xây dựng lại đất nước từ đống tro tàn của chiến tranh. Mặc dù tình hình an ninh đã được cải thiện, quốc gia này vẫn bị bủa vây bởi nhiều thách thức.