Theo đánh giá mới của EC về các Kế hoạch Quốc gia cập nhật về năng lượng và khí hậu (NECP), EU đang tiến gần tới mục tiêu giảm 55% lượng khí thải nhà kính vào năm 2030 so với mức năm 1990, với dự báo có thể đạt mức giảm 54%. Kết quả này phản ánh những nỗ lực đáng kể của các quốc gia thành viên trong hai năm qua, bất chấp áp lực đòi nới lỏng các cam kết môi trường.
Châu Âu hiện là lục địa ấm lên nhanh nhất trên thế giới. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt gây thiệt hại nặng nề cho nông nghiệp, cùng cháy rừng nghiêm trọng có liên hệ trực tiếp với biến đổi khí hậu, đang xảy ra với tần suất ngày càng cao tại nhiều quốc gia Lục địa già.
Sau khi nguồn cung khí đốt từ Nga bị cắt giảm vào năm 2022, giá năng lượng tăng cao đã tác động mạnh các ngành công nghiệp. Đồng thời, khả năng Mỹ nâng hàng rào thuế quan càng làm gia tăng sức ép, khiến nhiều chính phủ thành viên kêu gọi EU nới lỏng các quy định môi trường để hỗ trợ doanh nghiệp đang gặp khó khăn.
Ủy viên phụ trách chính sách khí hậu của EU Wopke Hoekstra nhấn mạnh, kể từ năm 1990 đến 2023, lượng khí thải giảm 37%, trong khi nền kinh tế EU tăng trưởng xấp xỉ 70%. Điều này chứng tỏ phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường có thể song hành.
Ủy viên EU kêu gọi các nước thành viên tiếp tục phát huy những bước tiến đó. EU cũng sẽ tiếp tục đầu tư mạnh vào các công nghệ sạch, nhằm bảo đảm ngành công nghiệp có thể thích nghi và phát triển trong tiến trình chuyển đổi xanh.
Đáng chú ý nhất là lĩnh vực năng lượng ghi nhận những bước tiến lớn, khi các nguồn tái tạo chiếm 24% tổng tiêu thụ năng lượng của EU trong năm 2023.
Tuy nhiên, một số tổ chức môi trường bày tỏ lo ngại về khả năng thực thi các kế hoạch NECP của EU, chỉ ra rằng nhiều kế hoạch còn thiếu các chính sách hiệu quả và nguồn tài chính đáng tin cậy. Các lĩnh vực như nông nghiệp và giao thông vẫn đang tụt hậu. Nông dân tại nhiều quốc gia EU đã tiến hành hàng loạt cuộc biểu tình kéo dài để phản đối các chính sách xanh của EU, khiến EC phải nới lỏng một số quy định môi trường liên quan nông nghiệp.
Tổ chức Khí tượng thế giới gần đây cảnh báo Trái đất có nguy cơ trải qua các mức nhiệt cao hơn nữa trong vài năm tới và có thể đối mặt với các hình thái thời tiết cực đoan nguy hiểm hơn, gây thương vong lớn hơn. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và hiện tượng ấm lên toàn cầu vẫn diễn ra nghiêm trọng, việc EU đang đi đúng hướng và dẫn đầu trong nỗ lực giảm phát thải có ý nghĩa lớn.
Mục tiêu khí hậu năm 2030 của EU là một trong những mục tiêu cao nhất trong số nền kinh tế lớn toàn cầu. Các nền kinh tế lớn nhất cũng là những nước phát thải nhiều nhất. Các quốc gia đều phải giải bài toán tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường. Nhiều nước còn chần chừ trong nỗ lực chuyển đổi xanh do lo ngại thiệt hại tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, tiến bộ đến nay của EU đã chứng minh điều ngược lại.
Khó khăn lớn đối với tiến trình chuyển đổi xanh là sửa đổi thể chế, luật pháp. So với các quốc gia khác, trở ngại này đối với EU còn lớn hơn vì có tới 27 nước thành viên, nhưng khối này vẫn vượt qua. Thành công của EU chính là minh chứng điển hình cho mặt tích cực của xu thế liên kết toàn cầu hóa không thể đảo ngược.
Những vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, dịch bệnh... không một quốc gia đơn lẻ nào có thể đối phó mà cần cả cộng đồng quốc gia chung tay giải quyết. Chỉ có đoàn kết hợp tác mới tạo sức mạnh giúp cả cộng đồng vượt qua nguy cơ và tiếp tục phát triển.
