Bảo tồn và lan tỏa võ cổ truyền

Võ cổ truyền Bình Định không chỉ là một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia mà còn là một hệ giá trị sống động, có khả năng thích ứng và phát triển trong thời đại mới. Trong bối cảnh đất nước hội nhập sâu rộng, văn hóa truyền thống không thể chỉ lưu giữ trong bảo tàng hay lễ hội mà phải được đưa vào đời sống, đến với thế hệ trẻ.

Võ cổ truyền đã và đang được triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để phát triển một cách bài bản, bền vững
Võ cổ truyền đã và đang được triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để phát triển một cách bài bản, bền vững

TINH HOA HỘI TỤ TRÊN MIỀN ĐẤT MỚI

Võ cổ truyền Việt Nam là kết tinh của quá trình lịch sử dựng nước và giữ nước, là biểu hiện sinh động của tinh thần bất khuất, kiên cường của dân tộc. Trải qua bao thăng trầm, những thế võ không chỉ được lưu truyền như một phương thức chiến đấu, mà còn như một cách rèn luyện nhân cách, đạo đức, ý chí và lòng tự hào dân tộc. Võ cổ truyền Bình Định là một môn phái tiêu biểu. Ngày nay, những địa phương như Tây Sơn, An Nhơn, Tuy Phước vẫn duy trì các làng võ nổi tiếng như An Vinh, An Thái, Phương Danh, Thuận Truyền…, nơi võ thuật là môn học, là một phần của đời sống cộng đồng. Những bài quyền, thế võ được truyền dạy từ đời này sang đời khác không qua sách vở mà qua ký ức, thực hành, qua sự gắn bó giữa thầy và trò.

Mới đây, Giải vô địch Võ cổ truyền quốc gia lần thứ 34 tổ chức tại Gia Lai đã trở thành một điểm nhấn văn hóa thể thao đặc biệt, đánh dấu bước chuyển mình đầy ý nghĩa của võ học Việt Nam. Trong âm vang hào sảng của trống hội, giữa những thế võ uy dũng được trình diễn trên sàn đấu, người xem như cảm nhận được hơi thở của cha ông vọng về từ ngàn xưa.

Giải đấu năm nay mang ý nghĩa đặc biệt khi được tổ chức tại phường Quy Nhơn, đây là dấu mốc lịch sử không chỉ về mặt hành chính mà còn là sự kết nối, hòa quyện giữa hai miền văn hóa, di sản Bình Định và Gia Lai. Từ đó tạo nên một không gian văn hóa đa chiều, nơi những giá trị truyền thống được kế thừa, phát huy và lan tỏa. Từ những bài quyền cổ truyền đến những màn biểu diễn đặc sắc, từ tiếng trống hội rộn ràng đến ánh mắt tự hào của người dân, tất cả đều góp phần tạo nên một bức tranh đầy màu sắc và cảm xúc. Đây là một sự kiện thể thao, một lễ hội văn hóa, nơi quá khứ và hiện tại gặp nhau, truyền thống và hiện đại hòa quyện tạo nên một chương mới cho võ học Việt Nam.

Tỉnh Gia Lai với cao nguyên bazan hùng vĩ, những cánh rừng bạt ngàn và âm vang cồng chiêng huyền bí của các dân tộc anh em mang trong mình vẻ đẹp hoang sơ nhưng đầy quyến rũ. Sự giao thoa văn hóa giữa đồng bằng và miền núi, giữa những thế võ cổ truyền và tinh thần phóng khoáng của Tây Nguyên tạo nên những điểm nhấn, trải nghiệm đầy mới lạ. Việc tổ chức giải đấu tại đây không chỉ phù hợp về mặt địa lý mà còn khẳng định tầm vóc văn hóa, khả năng kết nối và lan tỏa của võ cổ truyền từ mọi miền Tổ quốc.

KIẾN TẠO KHÔNG GIAN MỚI CHO VÕ HỌC

Sau khi sáp nhập, việc bảo tồn võ cổ truyền cần cách tiếp cận mới. Các dự án số hóa bài quyền, xây dựng thư viện hình ảnh, video về các thế võ, phát triển ứng dụng học võ trực tuyến… đang được nghiên cứu và triển khai. Đây là cách để đưa võ cổ truyền đến gần hơn với giới trẻ, cộng đồng quốc tế và những người không có điều kiện học trực tiếp. Ngoài ra, các cuộc thi sáng tạo nội dung về võ cổ truyền, chương trình truyền hình thực tế, phim tài liệu… cũng góp phần làm mới hình ảnh võ học, giúp người dân hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa, lịch sử nhân văn của môn võ này.

Đặc biệt, với vị trí địa lý chiến lược của Gia Lai, cửa ngõ Tây Nguyên nối liền các vùng kinh tế trọng điểm sẽ mở ra nhiều cơ hội cho sự phát triển và hội nhập. Điều này cũng giúp các võ sĩ không chỉ tranh tài trên sàn đấu mà còn có cơ hội học hỏi, tôn vinh lẫn nhau, cùng lan tỏa những giá trị truyền thống trong một không gian văn hóa, thể thao rộng lớn, ý nghĩa hơn.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch cho biết, sự tham gia đông đảo của các đoàn võ thuật trong nước và quốc tế đã trở thành sự kiện tiêu biểu, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của võ cổ truyền, thúc đẩy phong trào rèn luyện thể chất, nâng cao đời sống tinh thần và xây dựng lối sống lành mạnh trong xã hội. Võ cổ truyền không chỉ là ký ức mà là hiện thực sống động, là hành trình nối dài từ quá khứ đến tương lai. Giải đấu là minh chứng cho sự tiếp nối ấy, cho khát vọng gìn giữ và phát triển những giá trị văn hóa truyền thống trong một thế giới đang không ngừng biến đổi.

Ngày 31/3/2025, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức đồng ý cho phép gửi hồ sơ đến UNESCO để xem xét đưa “Võ cổ truyền Bình Định” vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây không chỉ là niềm tự hào của người dân Bình Định (cũ), mà còn là vinh dự của dân tộc Việt Nam, khẳng định giá trị trường tồn và sức lan tỏa của võ học Việt trên đấu trường quốc tế.

Có thể bạn quan tâm

Chùa Phạm Thông ở làng cổ Đông Sơn, phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa.

Hàm Rồng - một vùng di sản, danh thắng

“Thanh Hóa thắng địa là nơi/Rồng vờn hạt ngọc, hạc bơi chân thành”. Câu ca được cộng đồng lưu truyền, gợi mở, mời gọi du khách trải nghiệm một vùng di sản, danh thắng ở Hàm Rồng.

Khách du lịch nghe giới thiệu về hệ thống hang động Phong Nha-Kẻ Bàng.

Khám phá hang Sơn Đoòng thông qua công nghệ số

Tỉnh Quảng Trị vừa khai trương dịch vụ trải nghiệm khám phá hang động lớn nhất thế giới Sơn Đoòng thông qua công nghệ thực tế ảo (VR 5D). Đây là trải nghiệm độc đáo, hấp dẫn cho những người đam mê du lịch khám phá nhưng chưa có điều kiện trực tiếp đến các hang động ở Phong Nha-Kẻ Bàng.

Từng nhịp búa, thớ gỗ, tấm da tạo nên âm thanh vang vọng, gìn giữ hồn cốt văn hóa làng quê xứ Nghệ qua bao thế hệ.

Giữ nhịp trống giữa làng quê xứ Nghệ

Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều làng nghề truyền thống dần phai nhạt, ở xã Đại Đồng (tỉnh Nghệ An) vẫn có những con người lặng lẽ giữ lửa nghề làm trống da. Từng nhịp búa, thớ gỗ, tấm da tạo nên âm thanh vang vọng, góp phần gìn giữ hồn cốt văn hóa làng quê xứ Nghệ qua bao thế hệ.

Bà Nguyễn Thị Kiềm (bên trái) cùng nhóm thợ giữ nghề chằm nón lá Vân Thê.

Duyên dáng nón lá Vân Thê

Trong bối cảnh nhiều làng nghề truyền thống đối mặt với nguy cơ thất truyền, nghề chằm nón lá Vân Thê vẫn được người dân nơi đây nỗ lực giữ gìn, phát huy. Trải qua bao thăng trầm, du lịch làng nghề đã có đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn, tiếp nối giá trị của nghề chằm nón xưa.

Vùng biển Cổ Thạch (xã Liên Hương) với nhiều thuyền thúng tạo nên cảnh đẹp hoang sơ.

Vẻ đẹp hoang sơ vùng biển Cổ Thạch

Nằm ở khu vực phía đông bắc tỉnh Lâm Đồng, xã Liên Hương có danh thắng quốc gia kế bên bãi biển hoang sơ, rực rỡ với những viên đá đầy màu sắc, tạo nên vẻ đẹp huyền ảo. Trong quần thể du lịch của xã còn có di tích lịch sử-văn hóa giúp nơi đây có tiềm năng trở thành thiên đường trải nghiệm.

Một đoạn tường thành cổ Diên Khánh

Phát huy giá trị di sản thành cổ Diên Khánh

Được công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia từ năm 1988, trong định hướng phát triển, thành cổ Diên Khánh (Khánh Hòa), sẽ trở thành một điểm nhấn quan trọng trong hệ thống di tích lịch sử, văn hóa địa phương.

Việc tổ chức những chương trình văn hóa-du lịch đặc sắc thu hút lượng khách trong nước và quốc tế đến Gia Lai.

Bản sắc cộng đồng tạo sức bật cho du lịch Gia Lai

Sau sáp nhập, Gia Lai trở thành vùng đất hội tụ độc đáo, nơi núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ giao hòa cùng biển xanh miền trung khoáng đạt. Sự kết hợp ấy đã tạo nên lợi thế riêng biệt, giúp ngành du lịch khẳng định vai trò kinh tế mũi nhọn với những câu chuyện văn hóa, bản sắc và sự đồng hành bền chặt của cộng đồng địa phương.

Phút lắng đọng ở không gian sách cũ Cội Nguồn.

Làm mới cho sách cũ

Lật lại từng trang sách cũ, hình ảnh vùng đất học xứ Huế hiện lên trong dáng vẻ nhẹ nhàng, sâu lắng. Không gian sách Cội Nguồn, phường Thuận Hóa, thành phố Huế của bạn trẻ Nguyễn Thị Mỹ Hằng (27 tuổi) như cánh chim mang theo tri thức nhuốm mầu thời gian.

Đền thờ Vua Hàm Nghi và các tướng sĩ Cần Vương ở Cam Lộ.

Phát triển du lịch ở vùng đất cách mạng

Xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị được thiên nhiên ưu ái ban tặng khí hậu ôn hòa, cũng là nơi hội tụ của những tầng nấc văn hóa, lịch sử trầm mặc. Từ “Kinh đô kháng chiến” với thành Tân Sở vang bóng một thời, đến những giếng cổ nghìn năm và vườn chè cổ thụ độc đáo.

Nhà vườn Xuân Đài ở làng Thủy Biều.

Giữ khoảng rỗng cho đô thị Huế

Khái niệm rỗng và mở xoay quanh những làng cổ của thành phố Huế đã nhiều lần được các chuyên gia, nhà nghiên cứu tiến hành thảo luận, đánh giá. Với một thành phố đặc biệt như Huế, giá trị văn hóa, lịch sử đang cùng tồn tại, vừa tách biệt vừa gắn kết với quá trình đô thị hóa.

Không gian linh thiêng của đêm hội âm công bên ánh lửa bập bùng.

Lễ tạ ân Nữ thần Ku-môr Bar của người Pa Kô

Bao đời nay, người Pa Kô tại xã Tà Rụt, tỉnh Quảng Trị vẫn gìn giữ những phong tục truyền thống tốt đẹp, giàu triết lý nhân sinh. Trong số đó, Lễ tạ ân Nữ thần Ku-môr Bar là nghi lễ cầu mong sự thịnh vượng, đồng thời là biểu tượng của lòng biết ơn, lối sống thiện lành và tinh thần đoàn kết cộng đồng.

Bạch Mã hướng tới mô hình khu bảo tồn đa chức năng kiểu mẫu theo chuẩn mực quốc tế.

Bạch Mã - hành trình thức giấc

Từ danh hiệu Vườn Di sản ASEAN đến mô hình quản trị rừng dựa trên công nghệ, từ phục hồi đa dạng sinh học đến kinh tế sinh thái bền vững, Bạch Mã đang từng bước khẳng định vị thế một khu bảo tồn kiểu mẫu của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.

Nghề làm nước mắm tại Phan Thiết.

Phát triển thương hiệu nước mắm Phan Thiết

Nước mắm Phan Thiết có lịch sử truyền thống hơn 300 năm, nổi tiếng với hương vị đậm đà, màu sắc đặc trưng và được xem là đặc sản trứ danh của vùng đất ven biển tỉnh Lâm Đồng. Thời gian qua, thương hiệu nước mắm Phan Thiết được xây dựng, phát triển thành sản phẩm OCOP nhằm quảng bá tại thị trường trong và ngoài nước.

Võ Ca Dao hướng dẫn cho du khách nước ngoài trải nghiệm in tranh mộc bản.

Kể Huế bằng những điều thương nhớ

Từ trải nghiệm cá nhân và ký ức về cố đô, Võ Ca Dao cố gắng chắt lọc thành 100 điều nên thử khi đến Huế. Đó không chỉ là gợi ý cho những ai mới tới đây du lịch lần đầu mà còn là một cách kể Huế bằng đời sống thường ngày.

Các sản phẩm OCOP thủ công mỹ nghệ ở thành phố Đà Nẵng được chú ý tại các hội chợ.

Tạo thêm hành lang pháp lý để sản phẩm OCOP vươn xa

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, sản phẩm nông nghiệp nông thôn của các chủ thể OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) trên địa bàn thành phố Đà Nẵng tăng lên đáng kể về số lượng, mẫu mã. Bên cạnh tập trung vào những sản phẩm đã và đang có niên hạn, thành phố Đà Nẵng còn có riêng một nghị quyết để phát triển các sản phẩm OCOP theo hướng bền vững.

Sau khóa đào tạo photovoice, trang bị máy ảnh cho người dân, đã có nhiều tác phẩm ảnh được trưng bày tới cộng đồng trong vùng di sản.

Cộng đồng tham gia bảo tồn, phát huy giá trị di sản

Thành nhà Hồ tọa lạc ở xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa, được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới năm 2011. Cùng với thực hiện nghiêm các cam kết theo khuyến nghị của UNESCO, tỉnh Thanh Hóa ưu tiên sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích Thành nhà Hồ và vùng phụ cận gắn với phát triển du lịch.

Ra mắt bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Trị.

Khôi phục trang phục truyền thống dân tộc Chứt

Trong khi các dân tộc ở nước ta đều có trang phục truyền thống phản ánh bản sắc văn hóa, phong tục của từng cộng đồng thì đồng bào dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Bình (trước đây), nay là Quảng Trị lại thiếu trang phục truyền thống.

Du khách tìm hiểu các công đoạn chế tác nón ngựa tại cơ sở của Nghệ nhân Ưu tú Đỗ Văn Lan.

Chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa

Xã Xuân An, tỉnh Gia Lai đang có những bước đi mạnh mẽ, bài bản nhằm phát triển kinh tế-xã hội theo hướng bền vững. Trong đó, sản phẩm du lịch làng nghề nón ngựa Phú Gia trở thành điểm nhấn quan trọng, mở đường cho chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Hương, người truyền lửa cho Câu lạc bộ Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh Hưng Tân. (Ảnh TRỌNG TÂM)

Để ví, giặm ngân dài cùng năm tháng

Giữa những ngày cuối thu xứ Nghệ, trong không gian ấm áp của Nhà văn hóa Hưng Tân, xã Hưng Nguyên Nam (Nghệ An), tiếng ví, tiếng giặm lại ngân lên mộc mạc mà sâu lắng. Không chỉ là âm thanh của ký ức, đó còn là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, được gìn giữ và trao truyền bằng tâm huyết của những con người bình dị nơi làng quê.

Giáo viên và học sinh Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing sử dụng nhạc cụ của người Vân Kiều, Pa Kô do trường sưu tầm, trưng bày để sinh hoạt văn hóa văn nghệ.

Gìn giữ văn hóa bản địa

Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing, xã Lìa (tỉnh Quảng Trị) đã xây dựng một không gian trưng bày những giá trị văn hóa đặc sắc của người Vân Kiều và Pa Kô ngay trong khuôn viên nhà trường, qua đó giáo dục học sinh lòng tự hào dân tộc, yêu quê hương, tôn trọng và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình.