Sáng 13/11, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp, tổ chức họp Tổ soạn thảo và cho ý kiến đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý.
Theo dự thảo Tờ trình, việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý nhằm khắc phục một số hạn chế, bất cập của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017; sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận trợ giúp pháp lý của người dân, phù hợp với tình hình và điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước; nâng cao tính chuyên nghiệp, hiệu quả của công tác trợ giúp pháp lý; bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, cải cách hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay.
Dự thảo Luật bổ sung một số diện người được trợ giúp pháp lý nhằm bảo đảm tối đa quyền được tiếp cận pháp luật, trợ giúp pháp lý cho các đối tượng yếu thế, phù hợp với thông lệ quốc tế và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Cụ thể, sửa đổi, bổ sung diện người được trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người và Luật Tư pháp người chưa thành niên để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật.
Dự thảo Luật cũng bổ sung diện “người nước ngoài được trợ giúp pháp lý theo quy định tại điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên” để thực hiện các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã và sẽ ký kết, tham gia; đồng thời bổ sung “các đối tượng khác theo quy định của pháp luật” để bao quát hết các đối tượng được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật.
Sửa cụm từ “nạn nhân trong vụ việc bạo lực gia đình” thành “người bị bạo lực gia đình trong vụ việc liên quan đến bạo lực gia đình” cho phù hợp với quy định của Luật Phòng, chống bạo lực gia đình; sửa cụm từ “người khuyết tật có khó khăn về tài chính” thành “người khuyết tật”. Việc mở rộng người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý (không yêu cầu điều kiện có khó khăn về tài chính) là phù hợp, góp phần luật hóa cam kết tại Công ước về quyền của người khuyết tật.
Bổ sung diện “Người nước ngoài được trợ giúp pháp lý theo quy định tại điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên” để thực hiện các Điều ước quốc tế mà Việt Nam đã và sẽ ký kết, tham gia; đồng thời bổ sung “các đối tượng khác theo quy định của pháp luật” để bao quát hết các đối tượng được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật.
Để thu hút những người có trình độ tham gia thực hiện trợ giúp pháp lý, mở rộng mạng lưới thực hiện trợ giúp pháp lý, dự thảo Luật mở rộng phạm vi người có thể trở thành cộng tác viên trợ giúp pháp lý theo hướng: công dân Việt Nam có đủ tiêu chuẩn về phẩm chất đạo đức tốt; có trình độ cử nhân luật trở lên; có sức khỏe bảo đảm thực hiện trợ giúp pháp lý; không thuộc một trong các trường hợp đang bị xử lý kỷ luật, bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị kết án nhưng chưa được xoá án tích, có thể trở thành cộng tác viên trợ giúp pháp lý. Như vậy, dự thảo Luật không giới hạn chỉ một số nhóm người như hiện nay gồm: trợ giúp viên pháp lý; thẩm phán, thẩm tra viên ngành Tòa án; kiểm sát viên, kiểm tra viên ngành kiểm sát; điều tra viên; chấp hành viên, thẩm tra viên thi hành án dân sự; chuyên viên làm công tác pháp luật tại các cơ quan nhà nước đã nghỉ hưu.
Dự thảo Luật còn bổ sung quy định cộng tác viên trợ giúp pháp lý được thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý tham gia tố tụng và đại diện ngoài tố tụng theo quy định của pháp luật. Bởi hiện nay, nhu cầu trợ giúp pháp lý của người dân ngày càng tăng, việc cho phép cộng tác viên được tham gia tố tụng và đại diện ngoài tố tụng sẽ giúp mở rộng nguồn nhân lực, thu hút và phát huy được những người có trình độ và có khả năng tham gia thực hiện trợ giúp pháp lý, tạo điều kiện cho người dân được tiếp cận dịch vụ pháp lý kịp thời, đặc biệt trong bối cảnh nhiều địa phương đã sáp nhập, có quy mô địa bàn rộng, dân số tăng đáng kể.
Dự thảo Luật quy định rõ mỗi tỉnh, thành phố có ít nhất một Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước và giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào nhu cầu, điều kiện thực tiễn tại địa phương quyết định số lượng Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước trên địa bàn. Với Chi nhánh của Trung tâm, lược bỏ điều kiện Chi nhánh chỉ được “thành lập tại các huyện ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn giao thông không thuận tiện đến Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước và chưa có tổ chức hành nghề luật sư hoặc tổ chức tư vấn pháp luật tham gia trợ giúp pháp lý” (Điều 11 Luật trợ giúp pháp lý 2017) cho phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau sáp nhập tỉnh, xã.
Ông Lê Vệ Quốc, Cục trưởng Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, cho biết: Việc sửa đổi Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 sẽ tập trung vào sửa đổi, bổ sung những quy định để giải quyết các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn; đồng thời để thể chế hoá chủ trương của Đảng về việc phân cấp, phân quyền khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm việc triển khai nhiệm vụ được thông suốt, hiệu quả, kịp thời, cải cách tối đa thủ tục hành chính, giảm chi phí, tạo thuận lợi cao nhất cho người dân.
