Băn khoăn với dạy nghề, hướng nghiệp

Năm học 2023-2024 này là năm cuối cùng ngành Giáo dục và các trường phổ thông thực hiện chương trình 2006 ở cả ba cấp học. Đối với học sinh lớp 9 ở cấp trung học cơ sở, đây đang là giai đoạn “nước rút” để được xét tốt nghiệp và chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10. Những bất cập trong hoạch định hướng nghiệp sớm vẫn đang dẫn tới không ít băn khoăn lo lắng cho người học, phụ huynh, cả nhà trường và cơ quan quản lý ngành.
Hướng nghiệp sớm để bảo đảm cơ cấu lao động đang là đòi hỏi cấp thiết của đất nước ta trong giai đoạn hiện nay.
Hướng nghiệp sớm để bảo đảm cơ cấu lao động đang là đòi hỏi cấp thiết của đất nước ta trong giai đoạn hiện nay.

MỚI đây, một đoạn clip ghi lại cảnh một phụ huynh có con đang học lớp 9 bức xúc, phản ứng gay gắt về cách hướng nghiệp của nhà trường và cách tiếp cận của một số trường nghề đã nhận được nhiều chia sẻ, quan tâm của cộng đồng mạng. Theo đó, nhiều ý kiến đồng tình, với các em học sinh cuối cấp trung học cơ sở, lứa tuổi có nhiều xáo động về tâm sinh lý, đang đứng trước ngưỡng cửa chuyển cấp, vào lớp 10, một số em định hướng học nghề sớm thì cần có những tiếp cận, hướng dẫn, chính sách phù hợp hơn, tránh gây thêm căng thẳng cho học sinh và gia đình.

Trước hết, đây là thời điểm hầu hết địa phương trên cả nước đã công bố phương án tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông năm học 2024-2025. Các trường học cũng tích cực triển khai kế hoạch ôn luyện, giúp thí sinh sẵn sàng bước vào kỳ thi cam go sắp tới.

Ở các thành phố lớn, nhất là Hà Nội, tình trạng quá tải với hệ thống trường công lập vẫn tiếp tục diễn ra. Năm nay, theo kế hoạch, kỳ thi vào lớp 10 trung học phổ thông công lập trên địa bàn Thủ đô sẽ diễn ra trong hai ngày 8 và 9/6. Thí sinh sẽ làm bài thi ba môn Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ. Toàn thành phố có khoảng 133.000 học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở, tăng hơn 5.000 em so năm ngoái. Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội cho biết, sẽ có khoảng 60% số học sinh được vào công lập, số còn lại vào trường tư, giáo dục thường xuyên và học nghề.

Báo cáo giám sát của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội các năm gần đây chỉ rõ, việc xây các khu đô thị mới thiếu quy hoạch trường học. Vì thế, việc giám sát chủ đầu tư để bảo đảm quỹ đất dành cho giáo dục là rất cần thiết, phải yêu cầu thực hiện đúng cam kết.

Đề cập vấn đề này, KTS Trần Huy Ánh (Hội Kiến trúc sư TP Hà Nội) phân tích, từ năm 2017, vấn đề này đã được công khai chất vấn tại các cuộc họp Hội đồng nhân dân thành phố. Thế nhưng, “chừng nào Sở Giáo dục và Đào tạo (phía đưa ra nhu cầu), Sở Tài nguyên và Môi trường (phía giữ đất và giao đất xây trường), cả Sở Quy hoạch kiến trúc (phía giải trình và có phương án khắc phục) vẫn chưa có ý kiến cụ thể, quyết liệt thì chừng đó tình trạng quá tải, thiếu trường lớp còn nan giải”, ông Ánh nêu quan điểm.

Đành rằng thực trạng quá tải trường lớp ở các thành phố lớn luôn là vấn đề không dễ giải quyết, các chuyên gia cũng cho rằng, bên cạnh việc đầu tư kinh phí, quỹ đất, Sở Giáo dục và Đào tạo cần quan tâm đến số lượng giáo viên, bảo đảm tỷ lệ, số lượng và chất lượng giáo viên đồng đều giữa các trường công lập ở nội thành và ngoại thành, khắc phục xu hướng học sinh dồn về các trường “hot”, trường điểm.

THEO các chuyên gia, muốn “hạ nhiệt” cuộc đua vào lớp 10 công lập, nhất là ở các địa bàn trường lớp đang bị quá tải, đòi hỏi công tác phân luồng học sinh sau tốt nghiệp trung học cơ sở cần phải được làm tốt, hợp lý hơn nữa. Thực tế cho thấy, một trong những nguyên nhân quá tải vào lớp 10 trường công hiện nay là do công tác phân luồng hướng nghiệp ở bậc trung học cơ sở tại Hà Nội nói riêng và ở hầu khắp tỉnh, thành phố trên cả nước còn chưa hiệu quả. PGS, TS Trần Xuân Nhĩ, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam, cho rằng: “Đây là vấn đề, nhiệm vụ liên ngành. Để bảo đảm các mục tiêu đã đặt ra, cả trung hạn và tầm nhìn xa, ngành giáo dục cần phải làm tốt công tác phân luồng học sinh sau trung học cơ sở, nhằm tăng cơ hội cho người học lựa chọn ngành nghề, lĩnh vực phù hợp năng lực, điều kiện kinh tế gia đình cũng như cơ cấu lao động của từng địa phương. Cùng đó, hệ thống các trường nghề cũng cần khẩn trương tái cấu trúc, nâng cao chất lượng đào tạo, bảo đảm người học ra trường đáp ứng nhu cầu lao động của các cơ quan, doanh nghiệp”.

Theo số liệu thống kê mới đây của ngành giáo dục, đến nay, cả nước có 1.886 cơ sở giáo dục nghề nghiệp (tăng 671 cơ sở giáo dục nghề nghiệp so năm học 2013-2014), trong đó, có 1.196 cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập (chiếm 63,4%; tăng 228 cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập so năm học 2013-2014).

Số lượng học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở và trung học phổ thông vào giáo dục nghề nghiệp đã tăng từ 8% giai đoạn 2011-2015 lên 15% giai đoạn 2016-2020, cao hơn đáng kể so mức trung bình của các nước khu vực; đặc biệt, học sinh sau trung học cơ sở vào học nghề giai đoạn 2016-2020 đã tăng khoảng 2,5 lần so giai đoạn 2011-2015.

Trên thực tế, những năm gần đây, nhiều học sinh, sinh viên Việt Nam đạt giải thưởng cao trong các kỳ thi tay nghề khu vực và thế giới; lao động Việt Nam từng bước tham gia và đảm nhận nhiều vị trí công việc trước đây do chuyên gia nước ngoài đảm nhiệm. Rõ ràng, kết quả giáo dục nghề nghiệp đã và đang góp phần hình thành đội ngũ lao động lành nghề, phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, số lượng học sinh tham gia học nghề có tăng nhưng chưa đáng kể so với yêu cầu đặt ra và nhu cầu xã hội. Cùng với đó, chất lượng giáo dục phổ thông thời gian qua tuy có nhiều chuyển biến tích cực nhưng vẫn chưa đồng đều giữa các địa phương, giữa khu vực nông thôn và thành thị, giữa các cấp học; chưa đáp ứng tốt yêu cầu giáo dục toàn diện cũng như yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước...

Trong khi, nhiều nền giáo dục tiên tiến trên thế giới rất coi trọng và đã thực hiện tốt việc phân luồng, hướng nghiệp sớm, từ sau bậc trung học cơ sở. Vì thế, việc điều chỉnh, bổ sung các chính sách tổng thể cũng như chuyên ngành cho mục tiêu này là yêu cầu cấp thiết, cần sớm được quan tâm đúng mức.

Có thể bạn quan tâm

Điểm sạt lở tại Km 76+250 trên quốc lộ 12. Ảnh: Cục Đường bộ Việt Nam

Xây dựng giải pháp lâu dài ứng phó sạt lở đất

Những trận lũ quét, sạt lở đất liên tiếp xảy ra tại các tỉnh miền núi phía bắc vừa qua, cho thấy thiên tai ngày càng diễn biến cực đoan, khó lường. Theo quy luật, thời điểm này đã bước vào mùa mưa bão (thường từ tháng 6-12 hằng năm), do vậy việc chủ động phòng tránh và xây dựng các giải pháp ứng phó lâu dài là hướng đi hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại.

Các địa phương tại Hà Nội đang gấp rút hoàn thiện việc sáp nhập bộ máy.

Tinh gọn bộ máy, đổi mới cách quản trị

Hàng loạt địa phương đang khẩn trương hoàn tất sắp xếp mạng lưới trường học trước thềm năm học 2026-2027. Vấn đề đặt ra lúc này, đó là làm thế nào để vận hành trường mới hiệu quả, giữ được đội ngũ ổn định, học sinh không bị xáo trộn và nguồn lực giáo dục được sử dụng tốt hơn?

Tránh tạo thêm gánh nặng môi trường

Tránh tạo thêm gánh nặng môi trường

Kiểm soát khí thải xe máy là một bước quan trọng để cải thiện chất lượng không khí, nhưng chính sách sẽ chưa trọn vẹn nếu chỉ dừng ở việc kiểm định và loại bỏ những phương tiện không đạt yêu cầu. Khi hàng triệu xe cũ dần hết vòng đời, câu hỏi đặt ra là: Chúng sẽ được thu hồi, xử lý và tái chế như thế nào để không trở thành một nguồn phát thải mới? Đây là bài toán cần được tính toán song hành với lộ trình kiểm soát khí thải.

Đại tá Phan Sỹ Thao, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam

Dù khó khăn thế nào, cũng phải làm với quyết tâm cao nhất!

Sau khi khởi đăng hai kỳ phóng sự Chiến dịch của trái tim và trách nhiệm (số 29-30/2026), chúng tôi nhận được nhiều phản hồi của độc giả bày tỏ sự đánh giá cao về ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc của “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” (Chiến dịch 500 ngày đêm). Trò chuyện với Nhân Dân cuối tuần, Đại tá Phan Sỹ Thao, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam (ảnh nhỏ) chia sẻ về những nỗ lực đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình; thực hiện trọn vẹn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc.

Tin tức

* Tại cuộc họp về công tác thoát nước và tiến độ các dự án chống ngập sáng 4/8, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu chấm dứt tình trạng bị động. Trong 6 tháng qua, nhiều dự án được triển khai, đưa vào vận hành, góp phần giảm thời gian, phạm vi và độ sâu ngập tại các điểm nóng của thành phố. Tuy nhiên, một số khu vực, kể cả nội đô, vẫn ngập cục bộ do hệ thống thoát nước chưa đồng bộ. Chủ tịch Hà Nội yêu cầu công khai hiệu quả từng dự án, nêu rõ khu vực đã khắc phục, nơi cần tiếp tục đầu tư và lộ trình hoàn thành để người dân, báo chí giám sát.

Trạm Y tế phường Gia Định phối hợp Bệnh viện Nhân dân Gia Định tổ chức chương trình khám sàng lọc, tầm soát bệnh lý tim mạch, đái tháo đường cho người dân trên địa bàn phường. Ảnh: Thế Anh

Tái cấu trúc đưa không gian y tế đến gần người dân

Mới đây, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh thông tin: Thời gian tới thành phố sẽ lựa chọn phát triển hệ thống y tế theo hướng đa cực, nhằm giảm quá tải bệnh viện trung tâm và tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại địa bàn. Đây được coi là một bước chuyển từ tư duy tập trung nguồn lực sang tư duy phân bố tối ưu năng lực.

Kỹ sư Việt Nam tham gia chế tạo vệ tinh LOTUSat-1 tại Nhật Bản. Ảnh: VNSC

Giúp đội ngũ phát triển công nghệ vững bước

Sau khi Nghị quyết số 57-NQ/TW được ban hành, xuyên suốt 18 tháng qua, gần 400 văn bản quy phạm pháp luật ra đời, phục vụ nỗ lực phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo quốc gia. Điểm chung của các chính sách mới là tăng quyền tự chủ, giảm thủ tục và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, thay cho cách quản lý nặng về đầu vào như trước đây.

Thay vì áp dụng đại trà, việc thí điểm làn vượt trên những tuyến đủ điều kiện, đánh giá kỹ hiệu quả và tác động trước khi nhân rộng là cần thiết.

Cần thí điểm trước khi triển khai rộng

Việc dành làn trái trên cao tốc cho xe vượt có thể hạn chế tình trạng xe chạy chậm, “ôm làn”, giảm các tình huống va chạm nguy hiểm và góp phần tổ chức giao thông hiệu quả hơn. Tuy nhiên, để chủ trương này đi vào thực tế, cần những quy định rõ ràng về tốc độ, chuyển làn, khoảng cách an toàn và điều kiện áp dụng, đồng thời tính đến đặc thù của từng tuyến cao tốc.

Lựa chọn cánh cửa nào để bước tiếp là những bài toán khó. Ảnh: Thế Đại

Chọn đúng đường, thay vì chỉ trúng trường

Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) năm 2026 đã khép lại, nhưng với hơn một triệu thí sinh, chặng đường quan trọng nhất mới thật sự bắt đầu. Trong bối cảnh phương thức tuyển sinh ngày càng đa dạng, điểm thi tốt nghiệp không còn là “tấm vé” duy nhất quyết định bước vào giảng đường, cánh cửa đi tới tương lai cũng rộng mở và thách thức hơn.

Các địa phương cần chủ động theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, hướng dẫn người dân đưa phương tiện vào nơi tránh trú ngay khi có yêu cầu. Ảnh: Đạt Đạt

Chủ động phương án sẵn sàng ứng phó mùa mưa bão

Mùa mưa bão năm 2026, dự báo xuất hiện 8-10 cơn bão, mưa lớn diện rộng có thể xảy ra khoảng 16-19 đợt trên cả nước (ít hơn trung bình nhiều năm), đòi hỏi các bộ, ngành, địa phương lên các kịch bản, phương án ứng phó kịp thời.

Lực lượng cứu hộ vượt lũ dữ tiếp cận những nơi bị cô lập, giải cứu người dân mắc kẹt. Ảnh: TRẦN TUẤN

Triển khai “4 tại chỗ” trong ứng phó lũ quét

Mưa lớn đã gây ra lũ quét, ảnh hưởng đến người dân ở một số xã thuộc các tỉnh Lai Châu, Tuyên Quang, Lào Cai. Trong đó, xã Mường Than, tỉnh Lai Châu bị ảnh hưởng nặng nhất. Các cơ quan chức năng đang nỗ lực thực hiện giải pháp khắc phục hậu quả, tái định cư, giúp ổn định đời sống người dân.

Những kệ hàng đầy ắp dễ thu hút người tiêu dùng với các biển hiệu giảm giá. Ảnh: Nam Nam

Thị trường tăng trưởng từ nỗi lo

Hàng trăm loại sản phẩm thực phẩm chức năng, vitamin và vi chất bổ sung dành cho trẻ em đang “phủ sóng” kín các cửa hàng, sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Trong “ma trận” quảng cáo ấy, nỗi lo con thấp còi, biếng ăn hay thiếu chất của nhiều bậc cha mẹ đã trở thành đòn bẩy cho một thị trường phát triển nhanh, nhưng vẫn còn không ít khoảng trống pháp lý.

Chung cư có tuổi thọ nhất định, vì vậy cần cơ chế rõ ràng để sửa chữa, cải tạo khi xuống cấp. Ảnh: VĂN HỌC

Cần quy định rõ hơn cơ chế quản lý chung cư

Việc Bộ Xây dựng vừa rút đề xuất quy định “sở hữu chung cư có thời hạn” khỏi dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) tiếp tục nhận được những ý kiến đóng góp, nhằm quản trị tốt hơn đô thị để vừa bảo đảm quyền lợi cho người dân, vừa có thể cải tạo, sửa chữa chung cư khi hết niên hạn sử dụng.

Nền đất yếu cùng hiện tượng xới chân bờ khiến nguy cơ sạt lở ngày càng tăng. Ảnh: TTXVN

Miền Tây liên tiếp đối mặt sạt lở

Tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long diễn biến ngày càng phức tạp, đang đòi hỏi việc bảo vệ an toàn và ổn định sinh kế cho người dân trở thành nhiệm vụ cấp bách.

Chất lượng giáo dục được xem là yếu tố tạo nên sức hút của mỗi nhà trường trong mùa tuyển sinh đầu cấp.

Điều còn lại sau một mùa tuyển sinh

Mùa tuyển sinh đầu cấp năm nay chưa thực sự khép lại khi phụ huynh hoàn tất việc đăng ký nhập học. Những ngày rà soát hồ sơ, xác minh dữ liệu và tuyển bổ sung đang cho thấy một thực tế: Để mỗi học sinh có được chỗ học phù hợp, vẫn còn nhiều bài toán phải giải quyết ngoài những con số trên hệ thống.

Đơn vị thi công triển khai đấu nối tuyến cống thoát nước dọc phố Quang Trung và hồ Thiền Quang. Ảnh: VĂN HỌC

Lấp đầy quy hoạch phòng chống ngập lụt cho Hà Nội

Vừa qua, trên địa bàn Thành phố Hà Nội xảy ra tình trạng, một số tuyến phố vẫn ngập cục bộ khi trời đổ mưa. Thực tế này khiến dư luận một lần nữa đặt câu hỏi về tính hiệu quả của những công trình chống ngập khẩn cấp vừa được xây dựng.

Đội thanh niên xung phong 25 sửa Đường 20 Quyết Thắng. Ảnh Tư liệu

Sáng mãi ngọn lửa thanh xuân

Suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, lực lượng thanh niên xung phong (TNXP) đã viết nên huyền thoại bằng ý chí sắt đá, xuyên mưa bom bão đạn để giữ vững mạch máu giao thông cho tiền tuyến. Góp phần làm nên khúc tráng ca ấy, không thể không nhắc đến Ban Xây dựng 67 - đơn vị anh hùng trên tuyến Trường Sơn huyền thoại.

Toàn bộ hơn 6.600 người dân xã đảo Minh Châu (Hà Nội) sẽ được khám sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Kích hoạt chiến dịch khám sức khỏe miễn phí toàn dân

Từ ngày 1/7, tại nhiều địa phương, công tác khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí gắn với sổ sức khỏe điện tử cho người dân được triển khai. Đây là bước đi cụ thể hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, mục tiêu để toàn dân được khám sức khỏe định kỳ miễn phí, tiến tới miễn viện phí cơ bản năm 2030.

Nhân lực chất lượng cao là một trong những yếu tố quan trọng thu hút FDI. Ảnh: VĂN HỌC

Chất lượng nguồn nhân lực là “chìa khóa vàng”

Nối tiếp những thành công trong thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI), Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch chiến lược từ số lượng sang chất lượng. Nhằm hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết số 10-NQ/TW vừa ban hành, việc đột phá và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phải trở thành ưu tiên hàng đầu để nâng tầm vị thế và giữ vững năng lực cạnh tranh quốc gia.

Lớp tập huấn kỹ năng tâm lý học đường cho giáo viên của Trường trung học phổ thông Ỷ La (Tuyên Quang).

Mùa “phổ cập AI” và kỹ năng cho người thầy

Mùa hè này, hàng nghìn giáo viên trên cả nước đang tham gia các lớp tập huấn, cập nhật kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy học, bồi dưỡng tâm lý học đường cho năm học 2026-2027. Đây là bước chuyển động của ngành giáo dục trong việc chuẩn bị đội ngũ trước những yêu cầu mới của thời đại.

Đoàn tàu “Bệnh viện Bạch Mai” mang số hiệu PL1/PL2 đi vào hoạt động, chuyên chở các y, bác sĩ tại Bệnh viện Bạch Mai từ Hà Nội đến cơ sở 2 tại Ninh Bình. Ảnh: BVCC

Đưa chất lượng bệnh viện tuyến cuối đến gần người dân

Sau Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 chính thức hoạt động, Bộ Y tế vừa chỉ đạo các đơn vị liên quan huy động tổng lực, hoàn thành tiến độ đưa Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2 tại Ninh Bình bắt đầu khám, chữa bệnh cho người dân vào ngày 10/7.

Nhiều công nhân vẫn phải sống trong những khu nhà trọ chật hẹp. Ảnh: GIANG NAM

Mở rộng cánh cửa an cư cho người lao động

Là lực lượng lao động trực tiếp tạo ra giá trị song không ít công nhân vẫn đang chật vật với bài toán an cư. Khi nhà ở xã hội và căn hộ cho thuê giá phù hợp còn thiếu, thì một nơi ở ổn định, phù hợp khả năng chi trả để yên tâm lập nghiệp vẫn là mong mỏi của nhiều công nhân.

TS Nguyễn Văn Đáng.

Chủ động ngăn chặn sớm mọi nguy cơ

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, các đại biểu được quán triệt 5 chuyên đề. TS Nguyễn Văn Đáng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trao đổi với Nhân Dân cuối tuần về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc ban hành và thực hiện các nghị quyết về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng cũng như công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

TS Trần Anh Tuấn (thứ ba từ trái sang) chia sẻ kinh nghiệm trong Chuỗi hội thảo công nghệ Tech Series 8.

Xu hướng biến tri thức thành tài sản số

"Mỗi phần trăm tăng trưởng GDP phải chứa đựng hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao hơn”, Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Trên tinh thần ấy, nhiều chuyên gia và doanh nghiệp Việt Nam đang nỗ lực biến tri thức thành tài sản số.