Mỗi chuyến tàu đi biển về cập cảng đều kéo theo một chiếc túi lưới xanh ở đuôi tàu, bên trong chứa đầy chai lọ, vỏ hộp, thùng xốp… Ngư dân đồng thời là người trực tiếp thu gom, phân loại rác khi đi biển, sau đó mang về cảng để bán cho nơi thu gom rác thải nhựa gần nhất. Đặc biệt, nhiều tàu đã tự giác phân công thuyền trưởng hoặc một nhóm thuyền viên chịu trách nhiệm chính thực hiện thu gom, phân loại rác trên tàu.
Từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực đó, nhiều ngư dân đã dần chuyển biến nhận thức, qua đó thêm chủ động khi sử dụng vật tư và ngư cụ khi đi biển. Những gì có thể tái sử dụng đều được kéo dài vòng đời, vừa tiết kiệm vừa hạn chế xả rác. Các tàu ưu tiên mua sắm vật tư số lượng lớn, dùng nhiều lần, tái sử dụng thùng xốp và bao bì, hoặc giảm túi nilon bằng cách gộp chung hải sản, thực phẩm mang theo và đá trong một thùng, sử dụng bình nước to 20 lít thay cho nhiều chai nhỏ, và đầu tư thùng ủ đá thay vì thùng xốp. Dần dà, hoạt động phân loại, tái chế, giảm thiểu rác thải nhựa cũng lan tỏa ra cả người thân, cộng đồng.
Ông Trần Quang Nhất, Chi Cục trưởng Thủy sản thành phố Huế cho biết, hiện 100% tàu đã thực hiện thu gom, phân loại rác tái chế khi về cảng Thuận An, 37% tàu chứa rác trong túi nilon treo đuôi tàu, 28% sử dụng thùng nhựa, 23% dùng túi lưới, và 13% tận dụng thùng xốp. Đây là kết quả ghi nhận được của mô hình ngư dân mang rác về bờ theo phương pháp giáo dục hành động từ tháng 6-9/2025, do Ban Quản lý cảng cá Thuận An và Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên (WWF) tại Việt Nam triển khai.
Trong năm 2025, số lượng tàu tham gia thí điểm tập trung nhiều nhất tại Nghiệp đoàn nghề cá Thuận An và Nghiệp đoàn Vinh Thanh. Bên cạnh đó, mô hình tiếp tục nhận được sự hưởng ứng tích cực từ các nghiệp đoàn nghề cá ở Phú Hải và Phú Thuận, các địa phương này có đội tàu khai thác xa bờ lớn và đóng vai trò nòng cốt trong nghề cá ở thành phố Huế. “Nhờ vậy việc triển khai mô hình tại đây vừa có ý nghĩa thực tiễn, vừa tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng ngư dân”, ông Nhất cho hay. Tuyên truyền viên cũng hướng dẫn các tàu cá ghi chép nhật ký quản lý rác thải, nhằm cung cấp dữ liệu cho cơ sở dữ liệu quốc gia và hỗ trợ công tác quản lý nghề cá.
Tuy nhiên, thống kê cũng ghi nhận lượng rác nhựa như túi PE đựng đá, thùng xốp, túi nilon và bao bì thực phẩm vẫn phát sinh nhiều, chiếm tỷ trọng lớn, cho thấy sự phụ thuộc vào vật liệu nhựa dùng một lần chưa được giảm thiểu triệt để. Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Huế đánh giá bên cạnh việc tiếp tục nhân rộng mô hình đến nhiều tàu cá và cảng cá hơn, cần tập trung truyền thông trực quan bằng hình ảnh, video clip, câu chuyện điển hình về ngư dân tiên phong nhằm nâng cao sức lan tỏa cộng đồng. Đồng thời, tăng cường giải pháp xử lý và tái chế rác khó phân hủy và xây dựng cơ chế thu gom, tái chế ngư cụ hư hỏng.