Độc đáo sơn mài trên vóc kính, sắt, nhựa

Kéo dài gần một tháng nay (từ 24/3 đến 19/4), theo ý kiến của các khán giả nhiều độ tuổi, thì cuộc triển lãm tuy toàn tranh sơn mài khổ trung bình và nhỏ, nhưng hội tụ không chỉ là chất lượng kỹ - mỹ thuật mà còn mang tính… văn chương và tính “lễ hội”. Mỗi ngày nhiều người trung niên và cao tuổi và còn hàng loạt sinh viên trẻ tới xem. Giám tuyển Tú Mai giải thích, sinh viên xem và hỏi rất nhiều, có lẽ là để lấy kiến thức về mỹ thuật - nghệ thuật với những “đặc sản”, “đặc trưng” dân tộc.

Triển lãm “Hội hè miên man” mượn tên một cuốn hồi ký của nhà văn Mỹ nổi tiếng Ernest Hemingway (1899-1961). Có lẽ thích thú với tính văn chương như vậy, nên bốn tác phẩm của họa sĩ Phi Phi Oanh chỉ toàn vẽ các món ăn Việt trong những bữa cỗ bằng các kỹ thuật sơn mài trên vóc kính, sắt và nhựa. Tác phẩm khổ to nhất (60 x 60 cm) vẽ trên nhựa plastic với đầy đủ các món ăn ngon trong một bữa cỗ Tết, đặt lên mâm rồi có thể bê “di động” được.

Sinh ra lớn lên ở Mỹ, họa sĩ thích hội họa và nhận bằng cử nhân vẽ sơn dầu. Năm 2004, cô được Quỹ Fullbright đài thọ học bổng một năm để học về nghệ thuật sơn mài Việt Nam. Ngay lập tức nghề sơn mài “tổ truyền” như thấm vào máu của nữ họa sĩ. Và năm 2007 cô có triển lãm đầu tiên mang tên “Hộp đen” ở Hà Nội, diễn tả những cảm giác kỳ ảo của mình về nghệ thuật sơn mài - loại chất liệu từ nhựa cây sơn, phải “ấp ủ” lâu dài. Từ đó đến nay, đã gần 20 năm Phi Phi Oanh đã có 5 triển lãm cá nhân và hàng loạt triển lãm nhóm ở trong nước và thế giới, đều giới thiệu các tác phẩm sơn mài truyền thống nhưng có nhiều phát hiện kỹ năng mới lạ.

Họa sĩ Nguyễn Tuấn Cường (sinh năm 1978) lại dùng sơn mài với phong cách biểu hiện đối lập tương xứng, “chiết xuất” đẩy vào trong tranh những góc không gian có tính đồ thờ - gợi cảm giác “thiêng” - như khi chúng ta đi lễ ở các đình chùa cổ. Tốt nghiệp Trường đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội, anh từng giành giải thưởng trong triển lãm mỹ thuật của tỉnh Hà Tây (cũ). Anh đi sâu vào “tính bí ẩn” của chất liệu sơn mài để sáng tác và năm 2008 đã tham gia triển lãm nhóm tại Vương quốc Anh bằng tác phẩm sơn mài. Từ đó đến nay, ngoài hai triển lãm cá nhân (2021 và 2024), thì hàng năm, họa sĩ đều đặn tham gia các triển lãm nhóm trong và ngoài nước, đều qua các tác phẩm sơn mài.

Theo những khán giả cao tuổi, thì việc thú vị nhất của việc chọn tên tiếng Anh cho triển lãm là từ “moveable feast” lại là ý tưởng ẩn dụ của những người làm nhiệm vụ giám tuyển triển lãm này. Đó là mong muốn “tôn vinh và phục sinh” sơn mài truyền thống Việt.