Gần gũi về mặt địa lý (chỉ cách nhau Địa Trung Hải), các nước AU và EU vốn có quan hệ truyền thống, hợp tác trong việc giải quyết những thách thức chung về kinh tế - xã hội và an ninh. Tình hình thế giới biến động nhanh thời gian qua, khiến EU điều chỉnh chính sách với AU, trong đó châu Phi đã trở thành đối tác quan trọng, châu Âu không còn đơn thuần tập trung vấn đề viện trợ nhân đạo, mà có nhu cầu xây dựng quan hệ nghiêm túc, bình đẳng và can dự tích cực hơn vào khu vực này.
Trước khi diễn ra Hội nghị Abidjan, có khá nhiều tranh cãi về chủ đề và trọng tâm thảo luận giữa hai châu lục. Các nhà lãnh đạo châu Phi muốn bàn nhiều về hợp tác kinh tế, sự hỗ trợ của châu Âu đối với ổn định chính trị và phát triển kinh tế ở “lục địa đen”. Trong khi đó, nạn khủng bố, buôn người và làn sóng người tị nạn, di cư trái phép được các nhà lãnh đạo từ “lục địa già” quan tâm hơn cả. Chủ đề “Vì thế hệ trẻ và tương lai ổn định hơn” được nước chủ nhà Côte d’Ivoire kỳ vọng có thể dung hòa các mục tiêu quan tâm của cả hai bên.
Những gì các nhà lãnh đạo hai bên bàn thảo và cam kết tại Abidjan một lần nữa khẳng định mối liên hệ mật thiết giữa châu Âu và châu Phi. Đó là những vấn đề nóng của AU đồng thời là mối quan tâm và liên quan chặt chẽ tới lợi ích của EU. Những thách thức đang nổi lên ở châu Phi, từ xung đột, bạo lực, các mối đe dọa khủng bố đến đói nghèo, ô nhiễm môi trường, mất an ninh lương thực, thất nghiệp tràn lan, nhất là với giới trẻ…, không những đe dọa đảo chiều các bước tiến tích cực tại “lục địa đen”, mà còn ảnh hưởng trực tiếp các lợi ích của “cựu lục địa”.
Hiểu rõ về “sợi dây liên hệ”, tính tương tác trực tiếp giữa hai châu lục, các nhà lãnh đạo hai bên đã khẳng định nhận thức chung về quan hệ đối tác mới, hợp tác bình đẳng và cùng có lợi. EU có lý do để tái khẳng định cam kết hỗ trợ châu Phi phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm một tương lai thịnh vượng và bền vững. Cam kết được triển khai thành các dự án của EU (trị giá khoảng 44 tỷ euro) nhằm tạo việc làm, trao cơ hội kinh doanh, nhất là cho giới trẻ, phụ nữ… Thỏa thuận hỗ trợ phát triển này không nằm ngoài mục tiêu giải quyết nguyên nhân gốc rễ của làn sóng di cư từ châu Phi vào châu Âu hiện nay, đó là nạn thất nghiệp và nghèo đói. Hai bên cũng nhất trí thành lập “lực lượng tác chiến chung” giữa AU, EU và LHQ, với kỳ vọng có thể bảo vệ người di cư, người tị nạn trước những nguy hiểm luôn rình rập trên hành trình tìm đến “miền đất hứa”.
Ngoài mục tiêu ưu tiên là ngăn chặn làn sóng di cư tiếp tục xô đổ các bức tường biên giới ở châu Âu, việc làm mới mối quan hệ với AU còn được cho là nỗ lực của EU trong cuộc cạnh tranh với các đối thủ nhằm gia tăng vị thế, ảnh hưởng tại châu Phi, khu vực còn nhiều tiềm năng về dầu mỏ, nguyên liệu và nhân lực chưa được khai phá. Bởi thế, dù còn nhiều bất ổn về chính trị - xã hội, trên khắp châu Phi vẫn bùng nổ các hoạt động kinh tế, với nhiều đối tác nước ngoài tham gia đầu tư, giành ảnh hưởng tại khu vực.
Với châu Phi, sự hợp tác và hỗ trợ của EU là không dễ bỏ qua, có thể giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thu hẹp bất bình đẳng xã hội, bảo đảm được tương lai ổn định và bền vững. Những khoản trợ giúp cũng như sự hỗ trợ về mặt kỹ thuật từ châu Âu có thể giúp châu Phi xử lý tốt những thách thức trong khu vực, như khủng bố, xung đột, nạn tham nhũng… hướng tới hòa bình, ổn định, tạo môi trường hấp dẫn đầu tư từ bên ngoài, phục vụ sự phát triển của châu lục.
Với sự gắn bó mật thiết, cả về vị trí địa lý lẫn các mối quan tâm và thách thức, châu Âu và châu Phi đang có cơ hội để định hướng mối quan hệ đối tác bình đẳng, thực chất và hiệu quả hơn.
