SPD là đảng chính trị lâu đời nhất ở Đức, hiện là đảng lớn thứ hai trong Quốc hội liên bang. Trong nhiệm kỳ đầu tiên từ tháng 11-2005, liên đảng CDU/CSU của bà Merkel từng thành công khi lập “liên minh lớn” với SPD, được xem là dấu ấn nổi bật khi bà lên nhậm chức.
Sau cuộc tổng tuyển cử năm 2009, liên minh cầm quyền này tan rã vì các đảng đều bị giảm tỷ lệ ủng hộ. Năm 2013, trải qua vòng đàm phán thành lập chính phủ liên minh lâu nhất trong lịch sử, “liên minh lớn” giữa CDU/CSU và SPD một lần nữa tái hợp. Kết quả cuộc bầu cử tháng 9-2017 vừa qua lặp lại tình huống năm 2009, khi SPD tiếp tục để mất phiếu bầu và nhận kết quả kém nhất từ trước đến nay. Vì về thứ hai sau liên đảng của bà Merkel, lãnh đạo SPD lựa chọn trở thành đảng đối lập chính hơn là tham gia liên minh cầm quyền.
Tuy nhiên, sau khi vòng đàm phán giữa CDU/ CSU với các đảng nhỏ Dân chủ Tự do (FDP) và đảng Xanh thất bại hồi cuối tháng 11-2017, bà Merkel đã kêu gọi đàm phán với SPD và bày tỏ lạc quan về khả năng kết hợp giữa liên đảng của bà với đối thủ từng là đảng đối lập chính. Sau tuần làm việc đầu tiên với “đồng minh cũ” SPD, các bên đã ra thông báo về kết quả đạt được.
Trong năm ngày đàm phán thăm dò, liên đảng CDU/CSU và SPD đã thảo luận những chủ đề chính bao gồm chính sách thuế, tài chính, các vấn đề kinh doanh - thương mại, tiêu chí sử dụng năng lượng, người di cư, định hướng hội nhập... Dù còn nhiều khác biệt, Thủ tướng Angela Merkel vẫn bày tỏ lạc quan về tiến trình đàm phán mới.
Cơ hội hợp tác giữa các bên trở nên rõ rệt hơn khi các nhà đàm phán thông báo bước đầu đạt được nhiều đồng thuận. Chẳng hạn, các nhà lãnh đạo của liên đảng CDU/ CSU và SPD đồng ý lùi mục tiêu cắt giảm khí thải carbon của Đức vào năm 2020, song vẫn nhất trí theo đuổi tiêu chí này. Đặc biệt, theo DW, các bên đã đi đến quyết định giảm thuế thu nhập cho tầng lớp giàu có ở Đức, là tín hiệu về sự nhượng bộ của SPD đối với một trong những cam kết tranh cử của Thủ tướng Merkel. Lãnh đạo các đảng cũng cam kết rằng toàn liên minh sẽ hợp tác chặt chẽ với Pháp để cải tổ Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone).
Trong ngày 12-1, liên đảng CDU/CSU và SPD thông báo đã nhất trí về bản thỏa thuận khung dài 28 trang nói trên. Việc đạt được thỏa thuận góp phần giảm áp lực đối với Thủ tướng Merkel trước yêu cầu thành lập chính phủ ổn định, muộn nhất là vào giữa tháng 2 để tiếp nối các công việc dang dở. Đồng thời, kết quả vừa qua đã tháo gỡ nút thắt chính trị là khả năng phải tổ chức bầu cử lại.
Tuy nhiên, những trở ngại lớn vẫn còn nằm ở phía trước. Trong vòng một tuần tới, đại diện SPD sẽ phải tổ chức đại hội đảng lấy ý kiến về các điều kiện khung trong thỏa thuận với liên đảng CDU/CSU trước khi đi đến quyết định có tiếp tục tiến hành đàm phán chính thức hay không. Nhiều thành viên SPD bày tỏ phản đối ý tưởng tái hợp “liên minh lớn” vì khác biệt trong tiêu chí của các đảng. Thêm vào đó là lo ngại sự trỗi dậy của đảng cực hữu Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD), hiện có số ghế nhiều thứ ba trong Quốc hội liên bang, sẽ trở thành đảng đối lập chính nếu liên đảng CDU/CSU và SPD thành lập “liên minh lớn”.
Được xem là đầu tàu kinh tế của châu Âu, Đức có ảnh hưởng lớn trong các vấn đề khu vực và quốc tế như đàm phán Anh rời khỏi Liên hiệp châu Âu (EU), cải cách Eurozone... Do vậy không chỉ người dân Đức mà cộng đồng quốc tế cũng đang dồn sự quan tâm vào kết quả đàm phán thành lập chính phủ mới ở Đức.
