Khơi dậy sức mạnh văn hóa

Vốn liếng ví, giặm làm giàu những khúc ca hiện đại

Thí dụ một số ca khúc như “Thương lắm mô tê”, sáng tác: Cao Xuân Dũng và NSND Nguyễn An Ninh, biểu diễn: Hà Myo, Rappo Ramc, NSND Hồng Lựu và tốp múa. Hay “Huyền thoại đất Hồng Lam”, lời: NSND Nguyễn An Ninh, nhạc: NSND Hoàng Thành. Tác phẩm đã gây chú ý trong chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh (năm 2024).
Chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví - giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh.
Chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví - giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh.

Cũng như vậy, với các tác phẩm “Nhớ thương ví, giặm”, “Điệu ví, giặm là em”, hay trước kia là “Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác…”, các nhạc sĩ đã khai thác ví, giặm một cách khéo léo, sử dụng âm nhạc hiện đại với tiết tấu Pop, Rap…, hiệu ứng thiết bị điện tử. Qua đó thu hút sự tò mò và thích thú của khán giả, đặc biệt là giới trẻ.

Cho đến các chương trình nghệ thuật được dàn dựng công phu, như “Về miền ví, giặm”, “Đôi bờ ví, giặm”, “Ví, giặm - Tinh hoa tỏa sáng”, “Nhịp cầu ví, giặm”… với những ca khúc mới, đã tôn vinh giá trị của di sản độc đáo này trong đời sống hôm nay. Dân ca ví, giặm đã được vận dụng uyển chuyển, làm cái gốc cho sự sáng tạo của các thế hệ nhạc sĩ tương lai, để trong hiện đại có truyền thống.

NNƯT Nguyễn Trọng Tuấn truyền dạy dân ca ví, giặm cho học sinh Trường THPT Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

NNƯT Nguyễn Trọng Tuấn truyền dạy dân ca ví, giặm cho học sinh Trường THPT Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

2/Là người con xứ Nghệ, Thượng tá, nhạc sĩ An Hiếu, Phó Trưởng khoa Quản lý văn hóa, Trường đại học Văn hóa nghệ thuật quân đội nhìn nhận sự lan tỏa của âm hưởng ví, giặm trên các nền tảng âm nhạc số là tín hiệu đáng mừng. Khi đời sống kinh tế phát triển, con người có xu hướng tìm về những giá trị văn hóa truyền thống. Giữa làn sóng âm nhạc hiện đại đầy sôi động, các ca khúc mang âm hưởng, hình bóng, giai điệu dân ca ví, giặm xuất hiện như làn gió mới, đưa người nghe trở về những ký ức xa xưa, gợi lên sự hoài niệm, nhưng với một phong cách âm nhạc mới mẻ đầy cuốn hút.

“Yếu tố quan trọng giúp các ca khúc đó chạm đến trái tim khán giả trẻ chính là sự kết hợp giữa âm nhạc dân gian và hiện đại đã tạo nên sự mới mẻ, hấp dẫn và cá tính trong âm nhạc hiện nay, giúp loại hình này tiếp cận với lớp khán giả trẻ trên các nền tảng số như YouTube, TikTok, Spotify... Sự đổi mới này sẽ góp phần giúp di sản lan tỏa mạnh mẽ hơn trong dòng chảy âm nhạc đương đại”, nhạc sĩ An Hiếu khẳng định.

Nhạc sĩ Vũ Quốc Nam thường vận dụng hơi thở của âm nhạc dân ca ví, giặm vào các ca khúc của mình. Theo đó, khi sáng tác, phải vừa tôn trọng nét đặc trưng của ví, giặm và tìm cách làm mới, kết hợp với âm nhạc hiện đại để tạo ra những tác phẩm vừa mang hơi thở truyền thống, vừa phù hợp với xu hướng ngày nay. Nhạc sĩ cũng nhấn mạnh, đưa âm hưởng dân ca vào ca khúc, đặc biệt là khi kết hợp với âm nhạc hiện đại, chính là sự sáng tạo trên nền tảng giá trị cốt lõi.

Với trường hợp nhạc sĩ Ngọc Thịnh, tác giả ca khúc nổi tiếng “Câu đợi, câu chờ”, thì nhạc sĩ cho rằng, để ví, giặm tồn tại, phát triển lan tỏa trong đời sống hiện đại, người nhạc sĩ và ca sĩ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên diện mạo mới cho di sản. Theo đó, cần có sự sáng tạo trong âm nhạc, cùng cách thể hiện đưa dân ca hòa quyện vào đời sống hiện đại, mà vẫn giữ được nét tinh túy vốn có.

Cuộc sống nhiều thay đổi, nhưng những câu hát mộc mạc của ví, giặm vẫn vang vọng trong đời sống hôm nay, và còn làm giàu cho đời sống âm nhạc hiện đại. Như nhạc sĩ Ngọc Thịnh khẳng định: “Trong không gian hiện tại và sau này, dân ca ví, giặm xứ Nghệ không bao giờ mất đi, mà nó luôn tồn tại với “hơi thở” mới, “sức sống” mới”.

Với những tìm tòi của mình, nhạc sĩ Vũ Quốc Nam chia sẻ: Tôi có sự đổi mới về cung, quãng, tránh sự lặp lại của giai điệu truyền thống. Đồng thời không chỉ giữ lại mô-tuýp quen thuộc của ví, giặm mà còn phát triển chúng theo hướng hiện đại hơn, đôi khi kết hợp với giai điệu bác học của âm nhạc phương Tây để tạo ra sự giao thoa độc đáo.