Nhu cầu ngày càng lớn
Mỗi sáng, chị Nguyễn Thu Hằng (phường Từ Liêm, Hà Nội) đều đón điều dưỡng viên đến nhà để hỗ trợ mẹ mình tập phục hồi chức năng sau tai biến. Sau khi kiểm tra huyết áp, nhịp tim và tình trạng sức khỏe, điều dưỡng viên hướng dẫn bà tập co duỗi khớp, tập đứng lên, ngồi xuống, đi từng bước ngắn rồi kết hợp xoa bóp các nhóm cơ. Gần hai giờ chăm sóc mỗi ngày giúp bà phục hồi vận động tốt hơn, đồng thời người thân cũng yên tâm vì có người theo dõi sức khỏe thường xuyên. “Từ khi có điều dưỡng viên đến hỗ trợ, mẹ tôi tiến bộ rõ rệt. Quan trọng hơn, bà được ở nhà, gần con cháu nên tinh thần cũng thoải mái hơn nhiều”, chị Hằng chia sẻ.
Câu chuyện của gia đình chị Hằng phản ánh xu hướng đang xuất hiện ở nhiều đô thị, khi nhu cầu chăm sóc người cao tuổi tại nhà ngày càng tăng. Theo Cục Thống kê, đến năm 2030 Việt Nam ước có gần 18 triệu người từ 60 tuổi trở lên, tăng gần 4 triệu người so năm 2024. Tốc độ già hóa nhanh khiến nhu cầu chăm sóc dài hạn ngày càng lớn, trong khi phần lớn người cao tuổi mắc đồng thời nhiều bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc di chứng sau tai biến.
Chính vì vậy, chăm sóc tại nhà trở thành lựa chọn của nhiều gia đình. Không chỉ giúp người cao tuổi được sinh hoạt trong môi trường quen thuộc, mô hình này còn giảm thời gian đi lại, hạn chế tái nhập viện và tạo điều kiện để người bệnh phục hồi chức năng tốt hơn.
Khoảng trống nhân lực
Gần ba năm nay, chị Trần Thị M., điều dưỡng viên làm việc cho một đơn vị cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại Hà Nội, bắt đầu ngày làm việc từ 7 giờ sáng. Mỗi ngày, chị đến chăm sóc từ hai đến ba người cao tuổi tại nhà, phần lớn là những bệnh nhân sau tai biến, gãy xương hoặc mắc các bệnh mạn tính. Theo chị, điều khó nhất không phải là kỹ thuật điều dưỡng mà là sự kiên nhẫn và khả năng thấu hiểu tâm lý người cao tuổi. “Nhiều cụ mặc cảm vì mất khả năng vận động, không muốn tập luyện. Người điều dưỡng phải vừa là nhân viên y tế, vừa là người đồng hành để các cụ có thêm động lực phục hồi”, chị M. chia sẻ.
Hiện nay, việc chăm sóc người cao tuổi tại gia đình chủ yếu do con cháu đảm nhận. Tuy nhiên, trong điều kiện con cái bận rộn với công việc, nhiều người không có đủ thời gian cũng như kiến thức y tế để chăm sóc cha mẹ mắc nhiều bệnh cùng lúc. Đó là lúc cần đến điều dưỡng viên. Trong khi đó, nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu này vẫn còn rất hạn chế. Theo đánh giá của Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), hệ thống chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam vẫn còn phân tán, thiếu cơ sở chuyên biệt và thiếu đội ngũ nhân lực chuyên nghiệp. Nghề chăm sóc người cao tuổi cũng chưa được công nhận đầy đủ trong hệ thống nghề nghiệp, khiến việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực còn nhiều hạn chế.
Không chỉ ngành y tế, các chuyên gia về thị trường lao động cũng nhận định đây sẽ là một trong những nghề có nhu cầu cao trong thập niên tới. Già hóa dân số là xu hướng không thể đảo ngược. Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh số người cao tuổi tiếp tục tăng nhanh, cùng với phát triển các cơ sở dưỡng lão, Việt Nam cần khuyến khích mô hình điều dưỡng và phục hồi chức năng tại nhà, bởi đây là giải pháp vừa phù hợp văn hóa gia đình, vừa góp phần giảm áp lực cho các bệnh viện.
