Đầu tháng này, Ấn Độ phát hiện năm nhân viên y tế ở bang Tây Bengal nhiễm virus Nipah, trong đó một người đang trong tình trạng nguy kịch. Chính quyền tổ chức cách ly khoảng 110 người từng tiếp xúc với các ca bệnh này. Do có các chuyến bay thẳng từ Tây Bengal đến các sân bay Suvarnabhumi, Don Mueang và Phuket, ngày 25/1, Thái Lan đã bắt đầu triển khai kiểm tra y tế đối với hành khách tại ba sân bay quốc tế kể trên.
Cơ quan quản lý yêu cầu hành khách trên các chuyến bay từ khu vực này cần khai báo tình trạng sức khỏe khi nhập cảnh thông qua “Thẻ cảnh báo sức khỏe”. Thẻ khuyến cáo những ai xuất hiện triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, viêm họng, ho, khó thở, buồn ngủ, lú lẫn hoặc co giật - đặc biệt nếu từng tiếp xúc với dơi, động vật bệnh hoặc người nhiễm trong vòng 21 ngày trước khi đến Thái Lan - cần nhanh chóng tìm đến cơ sở y tế. Theo người phát ngôn Cục Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Thái Lan Jurai Wongswasdi, những biện pháp này nhằm bảo đảm ngăn ngừa sự bùng phát dịch bệnh từ sớm.
Nepal cũng đã nâng mức cảnh giác toàn quốc để ngăn chặn nguy cơ virus Nipah xâm nhập. Bộ Y tế và Dân số Nepal cho biết, đã triển khai kiểm tra y tế tại sân bay quốc tế Tribhuvan và các cửa khẩu giáp Ấn Độ, đặc biệt tại tỉnh Koshi. Nepal cũng đã bắt đầu kiểm tra những người đến qua sân bay ở Kathmandu và các điểm biên giới đường bộ khác với Ấn Độ.
Trong khi đó, cơ quan y tế tại Đài Loan (Trung Quốc) đã đề xuất xếp virus Nipah vào danh mục “bệnh loại 5”. Theo hệ thống y tế Đài Loan, các bệnh được phân loại 5 là những bệnh truyền nhiễm mới nổi hoặc hiếm gặp, tiềm ẩn rủi ro lớn đối với sức khỏe cộng đồng, đòi hỏi phải báo cáo ngay lập tức và áp dụng các biện pháp kiểm soát đặc biệt.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Nipah là một trong những mầm bệnh ưu tiên do khả năng gây dịch lớn. Hiện chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu. Virus này có thể lây truyền từ động vật sang người và cũng có thể lây truyền qua thực phẩm bị nhiễm hoặc trực tiếp giữa người với người; gây nhiều biểu hiện lâm sàng, từ nhiễm không triệu chứng đến viêm đường hô hấp cấp và viêm não, tử vong. Nipah thuộc họ Henipavirus, chủ yếu tồn tại ở loài dơi ăn quả Pteropus.
Virus này cũng có thể gây bệnh nặng ở động vật như lợn, dẫn đến thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi. Mặc dù virus Nipah chỉ gây ra một vài đợt bùng phát được ghi nhận ở châu Á, nhưng nguy cơ lây nhiễm cho nhiều loại động vật và gây ra bệnh nặng cũng như tử vong ở người. Với tỷ lệ tử vong trong các đợt bùng phát trước đây dao động từ 40% đến 75%, Nipah vẫn là mối quan ngại về sức khỏe cộng đồng.
Dịch Nipah đầu tiên được ghi nhận xảy ra vào năm 1998 trong số những người chăn nuôi lợn ở Malaysia và sau đó lan sang nước láng giềng Singapore. Virus này được đặt tên theo ngôi làng nơi nó được phát hiện lần đầu tiên. Khoảng 100 người đã thiệt mạng và chính quyền tiêu hủy 1 triệu con lợn trong nỗ lực ngăn chặn virus giai đoạn này. Điều này cũng gây ra thiệt hại kinh tế đáng kể cho nông dân và những người kinh doanh chăn nuôi. Trong những năm gần đây, Bangladesh là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với hơn 100 người thiệt mạng vì virus Nipah kể từ năm 2001.
Virus này cũng đã được phát hiện ở Ấn Độ. Chính quyền địa phương báo cáo các đợt bùng phát dịch ở Tây Bengal vào năm 2001 và 2007. Gần đây, bang Kerala ở miền nam Ấn Độ đã trở thành điểm nóng của dịch Nipah. Năm 2018, có 19 trường hợp được báo cáo, trong đó 17 trường hợp tử vong. Năm 2023, hai trong số sáu trường hợp tại Kerala mắc bệnh sau đó được xác nhận đã tử vong.
Theo Tiến sĩ Jurai Wongsawat, có hai chủng virus Nipah là chủng Bangladesh và chủng Malaysia. Chủng Bangladesh nguy hiểm hơn, tỷ lệ tử vong khá cao và gây ra các triệu chứng liên quan đường hô hấp. Bà Jurai khuyến cáo cần xem xét nghiêm túc bệnh do virus Nipah gây ra do gây viêm phổi nặng và hiện chưa có vaccine hay thuốc chữa trị. Sự bùng phát của virus Nipah ở bang Tây Bengal của Ấn Độ đã làm dấy lên lo ngại ở một số khu vực châu Á, bên cạnh yêu cầu thắt chặt biện pháp kiểm tra y tế tại sân bay, giới chức đã nhấn mạnh nâng cao nhận thức và sự chú ý của cộng đồng.
