Mục tiêu xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh không ma túy vào năm 2030 đặt ngành y tế trước một nhiệm vụ có tính đặc thù. Bệnh viện là nơi hoạt động liên tục, mỗi ngày có đông người bệnh, thân nhân và nhiều bộ phận dịch vụ cùng ra vào.
Một số khoa, phòng được giao quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và những thuốc phải kiểm soát chặt. Vì vậy, việc nhận diện nguy cơ phải được thực hiện ngay từ quy trình chuyên môn, khu vực khám, chữa bệnh đến từng vị trí việc làm.
Tại Bệnh viện Mắt Thành phố Hồ Chí Minh, mô hình được triển khai bằng việc thành lập Ban chỉ đạo, ban hành quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ cho các khoa, phòng và tổ chức cho viên chức, người lao động cam kết ba nội dung: không sử dụng, không mua và không bán ma túy.
Tiếp đó, các kênh truyền thông của bệnh viện được sử dụng để phổ biến quy định tới người bệnh, thân nhân trong thời gian lưu trú. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm phải báo cáo và phối hợp cơ quan chức năng xử lý.
Thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II Lê Anh Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Mắt Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Sau lễ ra mắt phải đi vào hoạt động thực chất, có kế hoạch cụ thể, phân công rõ trách nhiệm và duy trì thường xuyên”. Yêu cầu này tập trung chuyển từ tuyên truyền sang khả năng nhận diện nguy cơ, xử lý tình huống và kiểm tra trách nhiệm của từng bộ phận trong bệnh viện.
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, bệnh viện không ma túy cần được đưa vào công tác quản trị, có người chịu trách nhiệm, có quy trình, kiểm tra và đánh giá kết quả.
Giám đốc bệnh viện trực tiếp chỉ đạo, trưởng khoa, trưởng phòng phải nắm tình hình nhân sự và hoạt động tại đơn vị. Nhân viên bảo vệ, vệ sinh, giữ xe, căn tin cùng các bộ phận thuê ngoài cũng phải được phổ biến nội quy và xác định rõ trách nhiệm.
Một khâu có nguy cơ cao là quản lý thuốc phải kiểm soát đặc biệt. Đơn cử như khoa Dược và các khoa sử dụng thuốc cần rà soát toàn bộ quá trình từ tiếp nhận, bảo quản, cấp phát, sử dụng, bàn giao, hoàn trả đến hủy thuốc.
Hồ sơ phải xác định được người tiếp cận, lượng thuốc sử dụng và phần còn lại, những vấn đề về chênh lệch, thất thoát hay dấu hiệu bất thường phải được báo cáo và làm rõ kịp thời. Mặt khác, kiểm soát chặt vẫn phải bảo đảm thuốc đến đúng người bệnh, đúng chỉ định và không gây trở ngại cho điều trị.
![ndo_br_dsc02990.jpg](https://cdn.nhandan.vn/images/Zr4jWCn1S7QNtcE0bCe8kowpgE-haz7V811AKcOWvt6b5bw-lnEFslhzP_RAfqNYY6iZ3A1ZiogopEJkM3RA6A/ndo_br_dsc02990.jpg.avif "Đại biểu dự ra mắt mô hình "Bệnh viện không ma túy".")
Cung cấp thông tin rộng hơn về đấu tranh với tội phạm ma túy, Thiếu tá Vũ Đình Thinh, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trong sáu tháng đầu năm, lực lượng chức năng đã xử lý hơn 4.000 vụ việc liên quan ma túy, khởi tố hơn 2.754 vụ với 8.162 bị can; trong đó, có không ít bị can là cán bộ, công chức, viên chức tại các cơ quan, đơn vị.
Qua phân tích cho thấy, nhân viên y tế có thể đối mặt trách nhiệm pháp lý nếu để xảy ra sai phạm trong quản lý, cấp phát hoặc sử dụng thuốc thuộc diện kiểm soát đặc biệt, kể cả do chủ quan hay cẩu thả.
Hơn nữa, nguy cơ xảy ra vi phạm liên quan đến ma túy trong bệnh viện cũng có thể xuất hiện tại khu nội trú, nơi lưu trú của thân nhân, khu khám ngoại trú hoặc những khu vực đông người qua lại. Do đó, cơ sở y tế cần duy trì đầu mối phối hợp công an địa phương, tiếp nhận thông tin, bảo vệ người cung cấp và xác minh trước khi kết luận.
Thiếu tá Vũ Đình Thinh lưu ý, việc phát hiện sớm những hành vi vi phạm pháp luật liên quan ma túy phải gắn với xử lý đúng thẩm quyền, tránh che giấu sai sót vì thành tích.
Dưới góc độ quản lý nhà nước, lãnh đạo Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ, mô hình bệnh viện không ma túy không đồng nghĩa bệnh viện từ chối người nghiện, người đang điều trị nghiện hoặc người có vấn đề liên quan ma túy mà phải có trách nhiệm giữ an ninh, ngăn hành vi vi phạm và tiếp nhận, tư vấn, điều trị người bệnh theo đúng chuyên môn.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Vĩnh Châu nêu nguyên tắc: “Kiên quyết với hành vi vi phạm pháp luật nhưng không kỳ thị người bệnh”. Cách tiếp cận này tách bạch giữa hành vi cần xử lý và người đang cần chăm sóc y tế, nếu đồng nhất hai đối tượng, bệnh viện có thể tạo thêm rào cản khiến người cần hỗ trợ chậm tiếp cận dịch vụ điều trị và phục hồi.
Để nâng cao công tác phòng ngừa, Thiếu tá Vũ Đình Thinh lưu ý các chất ma túy ngày càng được che giấu trong nhiều sản phẩm, trong đó có thuốc lá điện tử và những sản phẩm mang hình thức đồ uống, thực phẩm.
Với bệnh viện, cảnh báo quan trọng hơn nằm ở kỹ năng nhận diện dấu hiệu bất thường, bảo vệ khu vực thuộc quyền quản lý và báo ngay cho cơ quan chức năng khi có căn cứ. Việc nghe thông tin đồn thổi rồi tự kết luận có thể xâm phạm quyền của người bệnh và làm sai lệch quá trình xử lý.
Bệnh viện Mắt Thành phố Hồ Chí Minh là đơn vị triển khai mô hình nhưng bài toán đặt ra có tính bao quát đối với các cơ sở y tế. Công tác phòng ngừa phải đi vào từng quy trình, từng vị trí và từng ca trực để tạo dựng môi trường làm việc an toàn, an ninh trật tự, không có cán bộ hay nhân viên mắc tệ nạn.
