Vượt gió ngược, bứt phá

Với phương châm đối ngoại “kiên định về nguyên tắc, linh hoạt về sách lược”, Việt Nam giữ vững độc lập, chủ quyền trong khi hội nhập sâu rộng, mở rộng mạng lưới đối tác. Đóng góp vào thành tựu chung, ngoại giao Việt Nam bứt phá với bước chuyển mình mạnh mẽ triển khai chủ trương hội nhập quốc tế trong tình hình mới.

BƯỚC CHUYỂN CẤU TRÚC TOÀN CẦU

Nhận định chung của giới phân tích cho rằng, 2025 đánh dấu “năm của tái cấu trúc và thích nghi”. Đây là thời điểm mà trật tự cũ dần suy yếu, nhưng trật tự mới chưa hình thành rõ nét, thế giới biến động nhanh và phức tạp, đầy rủi ro, nhưng cũng có điểm sáng. Ngoài sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) trong mọi lĩnh vực, trở thành một động lực tăng trưởng kinh tế thế giới, bất ổn cả về chính trị, an ninh lẫn kinh tế, xã hội vẫn là gam màu chủ đạo của bức tranh toàn cầu.

Kinh tế thế giới may mắn không lún sâu trong khủng hoảng, song rơi vào chu kỳ tăng trưởng thấp kéo dài, đi kèm thay đổi mạnh về trật tự thương mại.

Xung đột dai dẳng vẫn là mối lo lớn, với “chảo lửa” Trung Đông tạm rời “điểm sôi” khi đối đầu trực diện giữa Israel và Iran lắng dịu, thỏa thuận ngừng bắn ở Dải Gaza đạt được giữa Israel và phong trào Hamas, song hòa bình thật sự vẫn xa vời. Bước sang năm thứ tư, chiến sự Nga-Ukraine đã dần chuyển dịch sang bàn đàm phán, nhưng chưa đưa đến giải pháp. Kinh tế thế giới may mắn không lún sâu trong khủng hoảng, song rơi vào chu kỳ tăng trưởng thấp kéo dài, đi kèm thay đổi mạnh về trật tự thương mại.

Trong bối cảnh đầy bất ổn, thế giới lại chứng kiến những bước điều chỉnh chính sách của các nước lớn, thậm chí thay đổi mang tính bước ngoặt. Chủ trương “Nước Mỹ trước hết” của Tổng thống Donald Trump làm thay đổi đáng kể các liên minh truyền thống, buộc các đồng minh châu Âu, châu Á phải nỗ lực xây dựng độc lập chiến lược. Căng thẳng nước lớn gia tăng, cạnh tranh Mỹ-Trung Quốc lan rộng, sự điều chỉnh chính sách vượt khuôn khổ truyền thống, đậm xu hướng bảo hộ, đã tạo ra những “khoảng trống” về vị thế lãnh đạo toàn cầu, tác động trực tiếp trật tự đa phương, nhất là trong thương mại.

CỦNG CỐ NIỀM TIN, MỞ RỘNG ĐỐI TÁC

Không nằm ngoài vòng xoay thế giới chống chọi những “cơn gió ngược”, song Việt Nam đã chứng tỏ bản lĩnh trong bối cảnh biến động phức tạp, chủ động hội nhập sâu rộng, củng cố niềm tin của cộng đồng quốc tế, gia tăng kết nối và mở rộng mạng lưới đối tác. Là “năm bản lề”, khi đất nước hoàn tất các mục tiêu phát triển trong nhiệm kỳ thứ XIII, hướng tới Đại hội XIV của Đảng, năm 2025 cũng đánh dấu cột mốc quan trọng của ngoại giao Việt Nam trong triển khai mạnh mẽ và hiệu quả Nghị quyết 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.

Dưới góc nhìn của giới chuyên gia, thành công lớn nhất của Việt Nam trong năm 2025 là biến áp lực thành động lực, phục vụ hiệu quả công cuộc phát triển đất nước. Trong bối cảnh thế giới phân mảng, áp lực “chọn bên” ngày càng rõ nét, Việt Nam đã thành công trong việc duy trì cân bằng chiến lược, thực hiện xuất sắc việc đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, tạo cơ sở vững chắc bảo vệ độc lập, tự chủ và vững vàng trước các “cú sốc” địa chính trị toàn cầu.

Chuyên gia Nga Grigory Trofimchuk, Chủ tịch Hội đồng chuyên gia Quỹ hỗ trợ nghiên cứu khoa học “Ý tưởng Á-Âu” nhận định: Ngoại giao Việt Nam là một trong những nền ngoại giao hàng đầu châu Á, liên tiếp giành được thắng lợi. Điều này khẳng định bản lĩnh, trí tuệ của một dân tộc, một đất nước cân bằng chính sách đối ngoại, mở rộng danh sách bạn bè và đối tác trên mọi phương diện.

Năm 2025 đánh dấu bước phát triển quan trọng của mạng lưới quan hệ đối ngoại Việt Nam, cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, với việc nâng cấp quan hệ với 17 quốc gia, đưa tổng số đối tác chiến lược toàn diện, chiến lược và toàn diện lên 42. Trong đó, 3 đối tác chiến lược đầu tiên tại khu vực Trung Đông-châu Phi được thiết lập; và đặc biệt, việc hoàn tất khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện với toàn bộ 5 nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc có ý nghĩa chiến lược, phản ánh uy tín, vị thế của Việt Nam và đặt nền tảng quan trọng cho hợp tác bền vững.

Cùng hơn 70 hoạt động đối ngoại cấp cao của Lãnh đạo chủ chốt, gồm các chuyến thăm, hoạt động tham dự các hội nghị, sự kiện quốc tế trải khắp các khu vực, Việt Nam cũng đón gần 30 đoàn lãnh đạo các nước đến thăm. Đông đảo lãnh đạo thế giới đã tham dự các sự kiện trọng đại của Việt Nam như kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, các hội nghị quốc tế do Việt Nam chủ trì, như Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) lần thứ 2, Hội nghị thượng đỉnh Đối tác về tăng trưởng xanh và mục tiêu toàn cầu năm 2030 (P4G) lần thứ 4, đặc biệt là Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội).

Thành công trong việc nâng cấp các mối quan hệ song phương, mở rộng mạng lưới đối tác cho thấy bạn bè quốc tế coi trọng, tín nhiệm và mong muốn thúc đẩy quan hệ sâu sắc hơn. Chủ trì nhiều sự kiện quốc tế đánh dấu bước chuyển của ngoại giao đa phương Việt Nam lên tầm cao mới, từ vị trí một nước tham gia, đóng góp nâng lên vị thế kiến tạo, dẫn dắt trong các vấn đề quốc tế. Tiếp tục bầu Việt Nam vào Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028, cộng đồng quốc tế đánh giá cao cam kết và nỗ lực mạnh mẽ của Việt Nam trong thúc đẩy, bảo vệ quyền con người.

ĐIỂM SÁNG NGOẠI GIAO KINH TẾ

Năm 2025 chứng kiến sự bứt phá, định hình vị thế mới của ngoại giao kinh tế Việt Nam. Trong bối cảnh xu hướng bảo hộ và cạnh tranh kinh tế toàn cầu gia tăng, ngoại giao kinh tế tiếp tục được xác định là trụ cột quan trọng phục vụ phát triển đất nước, được triển khai mạnh mẽ với nhiều chủ trương đột phá, mang tính định hình.

Theo Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, đóng góp nổi bật của ngoại giao kinh tế thể hiện ở việc kịp thời nắm bắt, dự báo xu hướng vận động của kinh tế thế giới, các lĩnh vực phát triển mới, từ đó tham mưu, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ về phát triển kinh tế-xã hội. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhiều nước điều chỉnh chính sách bất ngờ, ngoại giao kinh tế đã góp phần giải quyết các vấn đề đặt ra, tham mưu phản ứng linh hoạt, nâng cao khả năng thích ứng và tự chủ của nền kinh tế.

Không chỉ đóng vai trò “người đồng hành”, ngoại giao kinh tế thật sự trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng, đưa Việt Nam vào nhóm 32 nền kinh tế có quy mô lớn nhất thế giới. Góp phần đưa đất nước “vượt gió ngược” khi xu hướng bảo hộ toàn cầu gia tăng, ngoại giao kinh tế đóng góp lớn vào thành tựu thương mại, đưa tổng kim ngạch xuất nhập khẩu khoảng 930 tỷ USD, củng cố vị thế Việt Nam trong nhóm 15 nền kinh tế có quy mô thương mại lớn nhất toàn cầu.

Quá trình chủ động, nhanh chóng đàm phán về thuế với Mỹ và đạt thành công có đóng góp lớn của ngành ngoại giao. Cùng việc khai thác hiệu quả 17 thỏa thuận thương mại tự do (FTA) sẵn có, ngoại giao cũng thúc đẩy mở cửa thị trường mới, đàm phán, ký kết và nâng cấp các FTA, nhất là với các khu vực đầy tiềm năng như Trung Đông, Mỹ Latin và châu Phi.

Trong lĩnh vực đầu tư, chiến lược ngoại giao kinh tế chuyển mạnh từ thu hút vốn sang thu hút công nghệ và “xanh hóa”, tập trung vào các động lực mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi xanh… Dòng vốn quốc tế vào Việt Nam lập kỷ lục với khoảng 35,2 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Các dự án đầu tư có chất lượng cao, đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và bảo vệ môi trường.

Theo chuyên gia Argentina Gaston Fiorda, tác giả nhiều nghiên cứu và sách chuyên khảo về Việt Nam, đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa đã giúp Việt Nam giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển, đồng thời nâng cao năng lực thích ứng trước những biến động khó lường. Đây là lợi thế chiến lược quan trọng, tạo nền tảng vững chắc để thực hiện các mục tiêu phát triển dài hạn của đất nước.