Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, Vĩnh Long có hệ thống sông rạch chằng chịt, địa hình thấp và bằng phẳng, đất đai màu mỡ và khí hậu mát mẻ, ít bị ảnh hưởng bởi lũ, bão là điều kiện thuận lợi để phát triển đa dạng sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là phát triển kinh tế vườn cây ăn trái.
Từ một vài héc-ta triển khai mô hình đến nay, nhiều xã, phường ven biển đã chuyển đổi đất trồng lúa, đất vườn tạp, sang trồng thanh long ruột đỏ, diện tích trồng thanh long tăng mạnh.
Thanh long ruột đỏ là loại cây có nguồn gốc nhiệt đới, sinh trưởng và phát triển tốt ở các nơi có ánh sáng đầy đủ. Hiện nay, Vĩnh Long là tỉnh có diện tích trồng thanh long ruột đỏ lớn so với cả nước, chỉ sau các tỉnh Lâm Đồng, Tây Ninh và Đồng Tháp.
Đến nay, tỉnh Vĩnh Long đã hình thành vùng chuyên canh cây thanh long ruột đỏ khoảng 500 ha tại các xã Bình Phú, Nhị Long, Châu Thành, phường Nguyệt Hóa. Trước đó, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh phối hợp cùng với các địa phương đăng ký nhãn hiệu “Thanh long ruột đỏ Trà Vinh”, được Cục Sở hữu trí tuệ chấp nhận theo Quyết định số 68313/QĐ-SHTT ngày 12/9/2023.
Ông Nguyễn Văn Tiền, ấp Nguyệt Trường, xã Bình Phú, cho biết, thanh long ruột đỏ là loại cây dễ trồng, dễ phát triển, cây cho trái quanh năm, mỗi cây thanh long có thể cho khoảng 15-20 trái/đợt, năng suất trung bình đạt khoảng 40-45 tấn/ha. 1ha thanh long ruột đỏ của gia đình cho trái to, đều, vỏ mỏng, thơm, ngọt. Hằng năm, gia đình tôi có lợi nhuận hàng trăm triệu đồng trong năm từ cây thanh long ruột đỏ vụ nghịch, cao hơn gấp nhiều lần so với trồng lúa.
Ông Tiền cho biết thêm, chính quyền xã vận động, gia đình tôi tham gia Hợp tác xã nông nghiệp Nguyệt Trường, trồng thanh long đạt chuẩn VietGAP, hữu cơ, bảo đảm sản phẩm sạch, an toàn cho xuất khẩu và sức khỏe cộng đồng. Chi phí đầu tư ban đầu để trồng thanh long là khá lớn, khoảng 200 triệu đồng/ha. Hơn 15 năm trồng thanh long ruột đỏ, gia đình tôi tích lũy hơn 3 tỷ đồng xây dựng ngôi nhà khá khang trang.
Tháng 3/2022, sau hơn 2 năm triển khai xây dựng Ủy ban nhân dân tỉnh Trà Vinh cũ đã phối hợp Công ty Ice-Loft tại Việt Nam tổ chức lễ khánh thành đưa vào vận hành dự án kho lạnh thông minh đạt tiêu chuẩn châu Âu tại xã Bình Phú, với tổng mức đầu tư 24,4 tỷ đồng.
Dự án kho lạnh thông minh xã Bình Phú với công suất chứa 60 tấn, do Chính phủ Vương quốc Bỉ hỗ trợ thiết bị, công nghệ hiện đại, giúp tỉnh phát triển nông nghiệp thông minh gắn với việc tham gia sâu rộng vào chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
Mục tiêu lâu dài của dự án là phát triển một chuỗi kho lạnh thông minh tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, đưa hàng nông sản chất lượng cao đến các cảng nước sâu để tàu biển vận chuyển trái cây trong tỉnh đến với thị trường châu Âu. Tuy vậy, đến nay, dự án kho lạnh thông minh vẫn chưa thể đưa vào hoạt động, trái thanh long ruột đỏ Trà Vinh chưa có cơ hội xuất khẩu sang thị trường châu Âu, nhằm góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân.
Theo ông Trần Văn Thôi, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Nguyệt Trường, xã Bình Phú, hạ tầng thủy lợi, điện đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế vườn cây ăn trái của người dân. Hợp tác xã thu hút 43 thành viên, trong đó có 20 thành viên trồng 15 ha thanh long ruột đỏ đạt chuẩn VietGAP.
Trước đây, nhờ chuyển đổi từ đất trồng lúa sang trồng cây thanh long ruột đỏ, hiệu quả kinh tế cao gấp 4-5 lần so với cây lúa. Tuy vậy, do chi phí đầu tư ban đầu để trồng thanh long khoảng 200 triệu đồng/ha, nhiều thành viên chưa mạnh dạn chuyển đổi toàn bộ đất trồng lúa sang chuyên canh cây thanh long ruột đỏ.
Bên cạnh việc hoàn thiện khâu tổ chức sản xuất, thương hiệu “Thanh long ruột đỏ Trà Vinh” của hợp tác xã cũng đã đáp ứng các tiêu chí về chất lượng sản phẩm, nguồn gốc, xuất xứ, quy trình kỹ thuật,… Hiện nay, hợp tác xã chưa huy động được nguồn lực cơ sở hạ tầng, vốn phục vụ sản xuất, gồm nhà kho bảo quản, đóng gói, công nghệ sơ chế.
Để gìn giữ thương hiệu thanh long ruột đỏ Trà Vinh, tỉnh có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ triển lãm chuyên ngành thực phẩm trong và ngoài nước ngoài nhằm quảng bá, giới thiệu sản phẩm thanh long.
Thực hiện đa dạng sản phẩm thanh long thông qua công nghệ chế biến thay vì chỉ tiêu thụ trái tươi, chín như hiện nay góp phần giải tỏa áp lực tiêu thụ trái trong những lúc dư thừa, nâng cao giá trị kinh tế cho thanh long như bột thanh long, kem thanh long, tương thanh long, mỳ tôm thanh long,…
