Văn học chiến tranh cách mạng vẫn còn những vỉa quặng quý

Hướng tới ngày kỷ niệm lớn của dân tộc, NXB Quân đội nhân dân (QĐND) tổ chức hội thảo khoa học “50 năm văn học, nghệ thuật về đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng sau ngày thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025); Thành tựu, những vấn đề đặt ra và định hướng phát triển”. Đại tá, nhà văn Phạm Văn Trường - Giám đốc, Tổng Biên tập NXB (ảnh) chia sẻ với Thời Nay.
Văn học chiến tranh cách mạng vẫn còn những vỉa quặng quý

Phóng viên (PV): Xin chào nhà văn Phạm Văn Trường! Ông có thể chia sẻ một số thông tin về hội thảo lần này?

Nhà văn Phạm Văn Trường: Hội thảo do NXB phối hợp Cục Tuyên huấn tổ chức, nằm trong chuỗi hoạt động hướng tới kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền nam, thống nhất đất nước. Đây là dịp để chúng ta nhìn lại vị thế, vai trò, những đóng góp của văn học, nghệ thuật Việt Nam nói chung và đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng nói riêng trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc 50 năm qua. Hội thảo cũng sẽ đi sâu phân tích, làm rõ những hạn chế, bất cập còn tồn tại, để từ đó đề ra những giải pháp, định hướng xây dựng và phát triển nền văn học, nghệ thuật Việt Nam, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

PV: Đề nghị nhà văn đánh giá đôi nét về mảng sách văn học nghệ thuật đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng do NXB QĐND cho ra mắt độc giả những năm gần đây?

Nhà văn Phạm Văn Trường: Mảng sách này luôn giữ vai trò quan trọng, chủ đạo, hàng đầu của NXB trong rất nhiều năm qua. Những năm gần đây, mỗi năm chúng tôi tổ chức biên tập, xuất bản từ 60 - 90 đầu sách văn học nghệ thuật (gồm nhiều loại hình). Nhiều cuốn sách gây được tiếng vang lớn như: “Tiếng khóc của nàng Út” của Nguyễn Chí Trung, “Mưa đỏ” của Chu Lai (Giải thưởng Hội Nhà văn 2016), “Những bức tường lửa” của Khuất Quang Thụy, “Vẫn là binh nhất” của Trần Văn Tuấn… Gần đây nhất là “Người thầy” của Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh (Giải C và giải Sách được bạn đọc yêu thích của Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ 7-2024).

Những cuốn sách đã phản ánh được đa dạng các mảng nội dung về đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng. Đó là sự đằm sâu mà mộc mạc, giản dị, chân phương về hình ảnh người lính thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, như “Giao hưởng Điện Biên” (Hữu Thỉnh), “Vầng trăng Him Lam” (Châu La Việt), “Cha tôi - Thiếu tướng Hà Vi Tùng” (Nam Hà)… Đó còn là sự tươi mới, giàu sức sống của người lính thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước như “Bi tráng Trường Sơn” (An Bình Minh), “Sài Gòn 105 độ F” (Nguyễn Anh Dũng), “Họ là những người lính” (Vũ Công Chiến)… Hay hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ mới, đặc biệt là hình ảnh người chiến sĩ trong nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, huấn luyện, bảo vệ chủ quyền biên giới, hải đảo, chống thiên tai, bão lũ, hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Như các cuốn sách: “Hành trình vì hòa bình” (Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh), “Muối của đảo” (Hà Đình Cẩn), “Biển bây giờ vẫn khát” (Trần Khánh Toàn), “Cột mốc kể chuyện”, “Dặm dài Tổ quốc” (Phạm Vân Anh)…

Các tác phẩm của NXB QĐND trưng bày tại lễ ra mắt bộ sách 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Các tác phẩm của NXB QĐND trưng bày tại lễ ra mắt bộ sách 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Chính vì vậy mà cho đến hôm nay, mặc dù chiến tranh đã lùi xa, nhưng có thể khẳng định, văn học về đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng vẫn còn tầng tầng, lớp lớp những vỉa quặng quý chờ đợi chúng ta tiếp tục khai thác.

PV: Khác với giai đoạn trước, hiện nay sự quan tâm của công chúng trong và ngoài quân đội với các tác phẩm viết về đề tài chiến tranh cách mạng có phần giảm sút. Vậy NXB có giải pháp gì để “giữ lửa” - giúp bạn đọc vẫn tiếp tục dành nhiều sự yêu mến đối với mảng sách này?

Nhà văn Phạm Văn Trường: Có thể nói, trong thời đại ngày nay, chiến tranh cách mạng là đề tài “kén” độc giả. Để thu hút được người đọc nhất là giới trẻ, thời gian qua Nxb đã chú trọng đổi mới cả nội dung và hình thức. Trước hết, phải khẳng định nội dung quyết định đến sự thành công của tác phẩm, nội dung thể hiện phải sinh động, hấp dẫn, gần gũi với đời sống, tiếp cận nhiều hơn với các độc giả trẻ.

Nhà văn Phạm Văn Trường: “Gần đây, nhờ nội dung hấp dẫn và quảng bá tốt, cuốn sách “Người thầy” của Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh đã phát hành được 2 vạn bản trên toàn quốc, tạo sức lan tỏa tốt, từ đó đúc rút được nhiều kinh nghiệm quý trong cả quá trình từ xuất bản đến phát hành”.

Hai là cùng một tác phẩm thì phải biết kết hợp hài hòa cả nội dung và hình thức, nội dung tốt nhưng hình thức không “bắt mắt”, trình bày không hiện đại thì cũng khó được độc giả để ý, đặc biệt là hướng tiếp cận mới mà người trẻ mong muốn. Vì vậy, chúng tôi luôn tích cực đổi mới thiết kế, từ việc vẽ bìa cho đến công tác chế bản, để đáp ứng thị hiếu bạn đọc, bảo đảm sách về đề tài này tốt hơn về nội dung, đẹp hơn về hình thức.

Ba là công tác tuyên truyền khi phát hành, tức là hoạt động truyền thông, giới thiệu sách. Chúng tôi đã tổ chức các cuộc họp báo ra mắt sách, thông qua báo chí truyền hình để giới thiệu các tác phẩm đến với bạn đọc. Trong thời đại 4.0, cần tận dụng các nền tảng của mạng xã hội để giới thiệu và phát hành sách.

PV: Xin trân trọng cảm ơn nhà văn!

Có thể bạn quan tâm

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đây là một tập thơ khá đặc biệt. Vì nó đến từ quá khứ, là tuyển tập văn thơ thiếu nhi Thái Bình 1973-1988, được NXB Văn học xuất bản quý II, năm 2026.

Nghệ sĩ Thanh Miền với các chiến sĩ.

Luôn thấy cảm hứng mới qua từng mùa vụ

Hơn một thập niên cầm máy, nghệ sĩ nhiếp ảnh Thanh Miền ghi dấu ấn với các tác phẩm về ruộng bậc thang và đời sống vùng cao Tây Bắc, đặc biệt là Mù Cang Chải. Nhiều tác phẩm của ông đoạt giải tại các cuộc thi ảnh trong nước và quốc tế, góp phần quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa Việt Nam.

Họa sĩ Bùi Tiên bên một tác phẩm tại triển lãm.

Dành 8 năm cho triển lãm tranh lụa

Triển lãm cá nhân “Cái gì là thật” của họa sĩ Bùi Tiên vừa diễn ra tại TomuraLee Gallery tại phường An Khánh, TP Hồ Chí Minh. Tác phẩm tại triển lãm bắt nguồn từ năm 2014 với đồ án tốt nghiệp đại học mỹ thuật Huế của chị.

Nhà báo Đỗ Quảng (bên phải) tặng thơ tác giả bài viết - Nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngọc Phan.

Đỗ Quảng: Sự chân thật của một đời cầm bút

Đỗ Quảng vốn là cây bút phóng sự, phóng viên đặc biệt của Báo Nhân Dân. Ở tuổi U90, ông già chuyên gia viết phóng sự bỗng… làm thơ. “Thương lắm Sài Gòn ơi”, tập thơ đầu tay chào đời năm 2021; “Vui buồn tháng Tư” - năm 2024; “Những lời nói thật”, NXB Hội Nhà văn, ấn hành tháng 11/2025.

“Ru Cảnh 20”, 120 cm x 150 cm.

Lụa “Ru Cảnh” và cách tân mới lạ

Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam vừa diễn ra triển lãm cá nhân tranh lụa rất đặc sắc của nữ họa sĩ Phan Minh Bạch. Với 33 bức tranh khổ lớn (từ 70 x 90cm đến 120 x 240cm), có lẽ nhiều chục năm qua, mới có những cách tân “có một không hai” cả về tinh thần sáng tạo và thủ pháp thực hành, được đưa vào một thể loại tranh cổ điển.

Văn sĩ Lê Đức Dương tặng sách và giao lưu với các em. Ảnh: NHÂN VẬT CUNG CẤP

Từ gió biển đến thảo nguyên ký ức

Ông lắng nghe biển gọi, lắng nghe gió, lắng nghe những lớp trầm tích lặng lẽ tích tụ qua từng năm tháng. Đó là Lê Đức Dương, một văn sĩ miền biển chuyên viết cho thiếu nhi với một tâm thế hiếm gặp “văn chương trong trẻo, chiêm nghiệm, giản dị, sâu xa”.

Việc kết hợp âm hưởng hiện đại và chất liệu dân gian tạo ra những trải nghiệm mới mẻ với khán giả.

Xưa và nay góp mặt trong “Việt Nam mình đẹp lắm”

Với nhạc sĩ-ca sĩ Lưu Minh Quang Ngọc, dự án “Việt Nam mình đẹp lắm” là minh chứng sống động cho cách kể chuyện bằng giai điệu, nơi anh biến những lát cắt đời thường, ký ức và văn hóa vùng miền thành tác phẩm độc bản, vừa mang dấu ấn cá nhân, vừa truyền cảm hứng về vẻ đẹp đất nước và con người Việt Nam.

Ông Ksor Thuông (ơi H' Que), buôn Ji, xã Ia Dreh, trong lễ cúng trưởng thành của người Gia Rai.

Giữ được nghệ nhân mới giữ được “hồn cốt” đại ngàn

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, nơi những buôn làng Ba Na, Gia Rai, có một lớp người lặng lẽ giữ vai trò đặc biệt quan trọng: Các nghệ nhân khấn. Họ thực hành nghi lễ, là “bộ nhớ sống” lưu giữ hệ thống tri thức dân gian, tín ngưỡng và nghệ thuật ngôn từ độc đáo của cộng đồng.

Đoàn văn nghệ sĩ đi thực tế sáng tác ở Pù Luông.

Nét truyền thống mở lối du lịch cộng đồng

Giữa trùng điệp núi rừng miền tây xứ Thanh, thôn Bản Báng - vùng đệm thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông (xã Pù Luông) là điểm sáng mới của du lịch cộng đồng. Không chạy theo số lượng và phát triển nóng, người dân Bản Báng chọn cho mình hướng đi chậm nhưng chắc chắn, với điểm tựa là những giá trị bản địa đặc sắc.

Ca sĩ Tùng Dương cùng đĩa than "The Voice - Timeless". Ảnh: NVCC

Đĩa than, cuộc chơi của sự cầu toàn

Giữa thời đại âm nhạc số lên ngôi, đĩa than không còn phổ biến nhưng lại trở thành lựa chọn của những nghệ sĩ theo đuổi chuẩn mực cao nhất. Với các ca sĩ Phạm Thu Hà, Tùng Dương hay Hoàng Quyên, mỗi album vinyl là một hành trình công phu, tốn kém nhưng giàu tính lựa chọn.

Trao giải Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai

Trao giải Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai

Tác phẩm “Be Happier” của tác giả Trương Hoàng Ngọc Anh vừa đoạt giải Nhất Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai (2025) do Viện Pháp tại Việt Nam, NXB Kim Đồng và Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam phối hợp tổ chức.

Xem triển lãm tranh ở Ký Con - Sài Gòn

Xem triển lãm tranh ở Ký Con - Sài Gòn

Một chiều đầu tháng 4, lên tầng hai khu chung cư truyền thống cũ, ngang qua mấy dãy hành lang quen thuộc, vài chậu kiểng nhỏ đặt nép mình bên ô cửa, bất ngờ khi nhận ra mình đang đứng trước một phòng triển lãm tranh mở cửa tự do.

Nhà thơ Hoàng Thụy Anh (bên trái) trong lễ trao giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam.

Cuộc lội ngược dòng của nội lực và cảm xúc

Hoàng Thụy Anh là một trong số ít tác giả nữ thể hiện dấu ấn rõ nét ở cả hai thể loại: Lý luận - phê bình và thơ ca. Năm 2025, chị được vinh danh tại Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam ở hạng mục thơ với tác phẩm “Thơm từ nỗi đau” (NXB Hội Nhà văn).

Một buổi sinh hoạt của câu lạc bộ.

Tiếng hát gửi gắm thanh xuân

Tình cờ qua Facebook, tôi được biết đến Câu lạc bộ ca múa nhạc Hà Nội. Theo chỉ dẫn của chị chủ nhiệm Thu Minh, tôi đã tới đây. Câu lạc bộ nằm trong nhà văn hóa ở ngõ Lệnh Cư, phố Khâm Thiên, phường Văn Miếu Quốc Tử Giám.

Nhà nghiên cứu, nhà thơ, nhà báo Lê Minh Quốc (thứ hai, bên phải sang) luôn gắn bó với bạn bè.

Lê Minh Quốc - Dấu ấn của nghị lực và văn chương

Trong từng trang viết, ta thấy thấp thoáng bóng dáng của một người con Đà Nẵng: Chân thành, mạnh mẽ, nhưng cũng đầy tình cảm và nỗi niềm. Quê hương là nơi chôn nhau cắt rốn, là điểm tựa tinh thần, là ngọn lửa âm ỉ cháy trong trái tim Lê Minh Quốc suốt hành trình sáng tác.

Sắm Tết thời bao cấp. Ảnh tư liệu

Nhớ những năm dành dụm Tết

Thời bao cấp, cái gì cũng tem phiếu, cho sao được thế, gọi là tiêu chuẩn, túi hàng Tết mỗi gia đình coi như đầy đủ trong 3 ngày Tết. Có bóng bì, bánh đa nem, mộc nhĩ, nấm hương, miến dong, hạt tiêu, mì chính, chè gói Ba Đình, thuốc lá giấy bạc Điện Biên…, tất cả được đựng trong túi nylon, bán với giá rẻ.

Họa sĩ Trần Thùy Linh với cuốn sách "Chuyện cây chuyện đời".

“Thiên nhiên là bác sĩ chữa lành”

Là họa sĩ chuyên vẽ hoa khổ lớn và tranh thiên nhiên, họa sĩ Trần Thùy Linh còn sáng tác rất nhiều tản văn. Vì cảm thấy “mắc nợ với thiên nhiên” - một món nợ ngọt ngào, quyến rũ, mới đây, chị ra mắt tản văn “Chuyện cây chuyện đời” (NXB Văn học).

Nhạc sĩ Quang Long, ca sĩ AnhHi Thanh Cường và NSƯT Nguyễn Quang Hưng tại lễ ra mắt album.

AnhHi Thanh Cường mong truyền tình yêu dân ca tới GenZ

Ca sĩ Thanh Cường nay trở thành AnhHi Thanh Cường vừa ra mắt album mang âm hưởng dân ca gồm 5 sáng tác của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long. “Thương câu dân ca” - bài hát chủ đề của album được lựa chọn làm MV với sự giúp sức của AI.

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh.

Kể chuyện Tây Nguyên bằng âm nhạc

Gần nửa thế kỷ âm thầm và bền bỉ, nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh đã “kể” hàng trăm câu chuyện bằng âm nhạc. Những bản tình ca về con người, văn hóa và bản sắc Tây Nguyên của ông như những dòng suối mát thấm đẫm tâm hồn.

Cao Thanh Nam với bức tranh đang sáng tác.

Tranh của trưởng thôn

Ở nông thôn, trưởng thôn hẳn là nông dân, có khi là người thợ và cũng có lúc là chủ thầu xây dựng… Nhưng người làm nghề vẽ tranh thì có lẽ duy nhất là anh Cao Thanh Nam, trưởng thôn Liêm Hóa, xã Trung Hóa cũ, tỉnh Quảng Bình, nay là xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị.

Nhạc sĩ Trần Lệ Giang.

Âm nhạc là lời tri ân gửi về quê hương, nguồn cội

Như một sự trả nợ cho nỗi nhớ quê hương riêng mang, vài năm trở lại đây, nữ nhạc sĩ Trần Lệ Giang thường phát hành album nhạc mới vào những ngày đầu năm mới. Những ca khúc gửi gắm cả tâm hồn và trái tim người nghệ sĩ, mong mọi điều an lành đến với muôn nhà.

Tranh trong tập thơ "Sen".

Gần 80, “yêu như lửa đỏ”

Tuổi 78, nhà thơ Thế Hùng ra tập thơ “Sen” (NXB Mỹ thuật), chỉ để nói chuyện… yêu. Cuộc ra mắt diễn ra tại Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội, 19 Hàng Buồm, sáng 29/12 giữa nhiều bạn văn nghệ sĩ thân mến ông.

Trao giải A của cuộc thi. Ảnh: ANH QUÂN

Hội thi thơ làng gợi cách hay cho cả nước

Cuộc thi hoàn toàn mang tính xã hội hóa, xuất phát từ một ngôi làng có truyền thống yêu thơ, làm thơ, góp phần khẳng định sức sống bền lâu của thơ ca, văn hóa. Cũng là gợi mở đặc sắc cho việc nuôi dưỡng tình yêu thơ ca trong đời sống đương đại.

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh ra sách mới

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh ra sách mới

NXB Trẻ vừa phát hành truyện dài mới nhất của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh mang tên “Cô bé hàng xóm và bốn viên kẹo”. Chọn bối cảnh Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh những năm 1980, truyện kể về dân nhập cư, những người nghèo sống ở đô thị hoa lệ, về tình làng nghĩa xóm và bao điều đẹp đẽ giờ đây chỉ còn trong ký ức.