Văn học chiến tranh cách mạng vẫn còn những vỉa quặng quý

Hướng tới ngày kỷ niệm lớn của dân tộc, NXB Quân đội nhân dân (QĐND) tổ chức hội thảo khoa học “50 năm văn học, nghệ thuật về đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng sau ngày thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025); Thành tựu, những vấn đề đặt ra và định hướng phát triển”. Đại tá, nhà văn Phạm Văn Trường - Giám đốc, Tổng Biên tập NXB (ảnh) chia sẻ với Thời Nay.
Văn học chiến tranh cách mạng vẫn còn những vỉa quặng quý

Phóng viên (PV): Xin chào nhà văn Phạm Văn Trường! Ông có thể chia sẻ một số thông tin về hội thảo lần này?

Nhà văn Phạm Văn Trường: Hội thảo do NXB phối hợp Cục Tuyên huấn tổ chức, nằm trong chuỗi hoạt động hướng tới kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền nam, thống nhất đất nước. Đây là dịp để chúng ta nhìn lại vị thế, vai trò, những đóng góp của văn học, nghệ thuật Việt Nam nói chung và đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng nói riêng trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc 50 năm qua. Hội thảo cũng sẽ đi sâu phân tích, làm rõ những hạn chế, bất cập còn tồn tại, để từ đó đề ra những giải pháp, định hướng xây dựng và phát triển nền văn học, nghệ thuật Việt Nam, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

PV: Đề nghị nhà văn đánh giá đôi nét về mảng sách văn học nghệ thuật đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng do NXB QĐND cho ra mắt độc giả những năm gần đây?

Nhà văn Phạm Văn Trường: Mảng sách này luôn giữ vai trò quan trọng, chủ đạo, hàng đầu của NXB trong rất nhiều năm qua. Những năm gần đây, mỗi năm chúng tôi tổ chức biên tập, xuất bản từ 60 - 90 đầu sách văn học nghệ thuật (gồm nhiều loại hình). Nhiều cuốn sách gây được tiếng vang lớn như: “Tiếng khóc của nàng Út” của Nguyễn Chí Trung, “Mưa đỏ” của Chu Lai (Giải thưởng Hội Nhà văn 2016), “Những bức tường lửa” của Khuất Quang Thụy, “Vẫn là binh nhất” của Trần Văn Tuấn… Gần đây nhất là “Người thầy” của Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh (Giải C và giải Sách được bạn đọc yêu thích của Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ 7-2024).

Những cuốn sách đã phản ánh được đa dạng các mảng nội dung về đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng. Đó là sự đằm sâu mà mộc mạc, giản dị, chân phương về hình ảnh người lính thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, như “Giao hưởng Điện Biên” (Hữu Thỉnh), “Vầng trăng Him Lam” (Châu La Việt), “Cha tôi - Thiếu tướng Hà Vi Tùng” (Nam Hà)… Đó còn là sự tươi mới, giàu sức sống của người lính thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước như “Bi tráng Trường Sơn” (An Bình Minh), “Sài Gòn 105 độ F” (Nguyễn Anh Dũng), “Họ là những người lính” (Vũ Công Chiến)… Hay hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ mới, đặc biệt là hình ảnh người chiến sĩ trong nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, huấn luyện, bảo vệ chủ quyền biên giới, hải đảo, chống thiên tai, bão lũ, hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Như các cuốn sách: “Hành trình vì hòa bình” (Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh), “Muối của đảo” (Hà Đình Cẩn), “Biển bây giờ vẫn khát” (Trần Khánh Toàn), “Cột mốc kể chuyện”, “Dặm dài Tổ quốc” (Phạm Vân Anh)…

Các tác phẩm của NXB QĐND trưng bày tại lễ ra mắt bộ sách 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Các tác phẩm của NXB QĐND trưng bày tại lễ ra mắt bộ sách 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Chính vì vậy mà cho đến hôm nay, mặc dù chiến tranh đã lùi xa, nhưng có thể khẳng định, văn học về đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng vẫn còn tầng tầng, lớp lớp những vỉa quặng quý chờ đợi chúng ta tiếp tục khai thác.

PV: Khác với giai đoạn trước, hiện nay sự quan tâm của công chúng trong và ngoài quân đội với các tác phẩm viết về đề tài chiến tranh cách mạng có phần giảm sút. Vậy NXB có giải pháp gì để “giữ lửa” - giúp bạn đọc vẫn tiếp tục dành nhiều sự yêu mến đối với mảng sách này?

Nhà văn Phạm Văn Trường: Có thể nói, trong thời đại ngày nay, chiến tranh cách mạng là đề tài “kén” độc giả. Để thu hút được người đọc nhất là giới trẻ, thời gian qua Nxb đã chú trọng đổi mới cả nội dung và hình thức. Trước hết, phải khẳng định nội dung quyết định đến sự thành công của tác phẩm, nội dung thể hiện phải sinh động, hấp dẫn, gần gũi với đời sống, tiếp cận nhiều hơn với các độc giả trẻ.

Nhà văn Phạm Văn Trường: “Gần đây, nhờ nội dung hấp dẫn và quảng bá tốt, cuốn sách “Người thầy” của Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh đã phát hành được 2 vạn bản trên toàn quốc, tạo sức lan tỏa tốt, từ đó đúc rút được nhiều kinh nghiệm quý trong cả quá trình từ xuất bản đến phát hành”.

Hai là cùng một tác phẩm thì phải biết kết hợp hài hòa cả nội dung và hình thức, nội dung tốt nhưng hình thức không “bắt mắt”, trình bày không hiện đại thì cũng khó được độc giả để ý, đặc biệt là hướng tiếp cận mới mà người trẻ mong muốn. Vì vậy, chúng tôi luôn tích cực đổi mới thiết kế, từ việc vẽ bìa cho đến công tác chế bản, để đáp ứng thị hiếu bạn đọc, bảo đảm sách về đề tài này tốt hơn về nội dung, đẹp hơn về hình thức.

Ba là công tác tuyên truyền khi phát hành, tức là hoạt động truyền thông, giới thiệu sách. Chúng tôi đã tổ chức các cuộc họp báo ra mắt sách, thông qua báo chí truyền hình để giới thiệu các tác phẩm đến với bạn đọc. Trong thời đại 4.0, cần tận dụng các nền tảng của mạng xã hội để giới thiệu và phát hành sách.

PV: Xin trân trọng cảm ơn nhà văn!

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu tham quan trưng bày về nhà báo Huỳnh Thúc Kháng và Báo Tiếng Dân. Ảnh: SƠN HẢI

Biến địa chỉ báo chí cách mạng thành trung tâm sáng tạo

Hội thảo khoa học và Trưng bày chuyên đề kỷ niệm 150 năm ngày sinh nhà báo Huỳnh Thúc Kháng với chủ đề “Huỳnh Thúc Kháng - Từ Báo Tiếng Dân đến Trường dạy làm báo” vừa diễn ra tại Thái Nguyên đã đón nhận nhiều gợi ý cho mô hình hoạt động của di tích quốc gia địa điểm Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Thời Nay xin trích một số ý kiến và kỳ vọng sớm đón nhận những bước hiện thực hóa từ sau hội thảo ý nghĩa này.

Tìm hiểu về không gian, lịch sử, truyền thống làng gốm Bát Tràng. Ảnh: QUANG HƯNG

Phải thuận thiên, giữ bản sắc văn hóa và hạnh phúc người dân

Sông Hồng là sông lớn, có đặc điểm thủy văn rất phức tạp, tần suất lũ lớn, nên trong suốt 1.000 năm qua, Thăng Long-Hà Nội phát triển chủ yếu về phía nam và phía tây sông Hồng. Dòng sông vừa là nguồn sống, vừa là rào cản bởi hệ thống đê điều ngăn lũ. Kết quả là, kiến trúc Hà Nội quay mặt vào phố, quay lưng ra sông. Vì thế, Đồ án điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000 (gọi tắt là Quy hoạch) đòi hỏi phải có tư duy quản trị rất lớn từ “quản lý dòng sông như thế nào” sang “làm thế nào để thành phố và dòng sông cùng phát triển”.

Điện Biên sẵn sàng cho Ngày hội văn hóa dân tộc H'Mông

Điện Biên sẵn sàng cho Ngày hội văn hóa dân tộc H'Mông

Từ ngày 9 đến 11/10, Ngày hội văn hóa dân tộc H'Mông lần thứ IV sẽ diễn ra tại tỉnh Điện Biên với sự tham gia của nghệ nhân, diễn viên, vận động viên quần chúng dân tộc H'Mông đến từ 11 tỉnh, gồm: Điện Biên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên, Sơn La, Cao Bằng, Lai Châu, Lào Cai, Thanh Hóa, Nghệ An và Đắk Lắk. Ngày hội do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp UBND tỉnh Điện Biên và các địa phương tổ chức.

Ông Nguyễn Phước bên nhà lưu trữ xương cá voi ở Vạn An Thạnh.

Sống cùng Phú Quý qua chuyện của các ông từ

Giữa biển mênh mông, đảo Phú Quý (tỉnh Lâm Đồng) nổi lên như chấm nhỏ nhấp nhô trên sóng nước. Đây là một trong những hòn đảo có mật độ di tích văn hóa lịch sử tâm linh dày đặc bậc nhất nước ta.

Huế là địa danh thu hút nhiều du khách quay lại nhờ sự kết hợp giữa di sản cổ kính, ẩm thực phong phú và các hoạt động trải nghiệm mới mẻ.

Chờ xung lực mới cho du lịch Việt Nam

Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 263/NQ-CP ngày 7/9 của Chính phủ và Chương trình hành động của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ra ngày 10/9 đang tạo nên một khung hành động khá rõ cho du lịch Việt Nam.

Thử nghiệm vở diễn đầu tiên của dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á

Thử nghiệm vở diễn đầu tiên của dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á

Từ tháng 9, Dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á S.E.A Sound trình diễn thử nghiệm vở diễn đầu tiên mang tên “Thức“ tại Alluvium Centre (đường Đinh Tiên Hoàng, Ninh Bình). Khán giả có thể đăng ký thưởng thức miễn phí qua fanpage của dàn nhạc. “Thức“ là một trải nghiệm âm nhạc hoàn toàn mới, khí nhạc bản địa nhưng không hòa tấu dân ca, không hòa âm phối khí, không lời.

GS Anthony Burke thảo luận trực tiếp với nhà thiết kế Vũ Thảo của Kilomet 109, đại diện Trúc Chỉ và đại diện Vụn Art.

Thiết kế Việt lan tỏa trên kênh truyền hình Australia

1. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và bùng nổ công nghệ, câu hỏi “Thiết kế để làm gì?” không còn gói gọn trong tính thẩm mỹ hay công năng đơn thuần. Câu trả lời vừa được khắc họa qua lăng kính của GS, kiến trúc sư Anthony Burke (Australia) cùng một số nghệ sĩ, nhà sáng tạo Việt Nam.

Họa sĩ Nguyễn Bỉnh Sơn bên tác phẩm của mình.

“Lạ hóa” cây đa từ sơn mài truyền thống

Chắc tay với kỹ thuật sơn mài truyền thống, Nguyễn Bỉnh Sơn luôn hướng đến tìm tòi cách tạo hình, biểu đạt với những gam màu phá cách, khai thác tính mới lạ, độc đáo cho nghệ thuật sơn mài. Những cây đa của anh đủ màu sắc nhưng vẫn mang đến người xem sự đồng điệu hay đi xa hơn với những khung cảnh thiên nhiên mang tính biểu tượng.

Một trải nghiệm nghệ thuật dành cho các thí sinh và người tham gia.

Sáng tạo đồng kiến tạo với Riz Lơ Ngơ

Không chỉ có các thí sinh, nghệ sĩ và chuyên gia góp mặt, vừa diễn ra một cuộc thử nghiệm hữu ích cho mô hình “sáng tạo đồng kiến tạo”. Qua đó, cộng đồng không chỉ tham gia chương trình hay từng hoạt động mà trực tiếp đóng góp nội dung, tạo nên giá trị và bản sắc chung cho dự án.

Lễ hội Ẩm thực chay TP Hồ Chí Minh 2026

Lễ hội Ẩm thực chay TP Hồ Chí Minh 2026

Lễ hội sẽ diễn ra từ ngày 24 đến 30/8 tại Công viên Bình Phú, dự kiến thu hút trên 350 nghìn lượt khách. Với chủ đề “Chọn ẩm thực xanh vì tương lai xanh”, Lễ hội lần thứ ba từ một sự kiện giới thiệu văn hóa và món ăn chay sẽ chuyển sang không gian thúc đẩy hệ sinh thái Ẩm thực xanh-Tiêu dùng xanh-Nông nghiệp xanh-Du lịch xanh và Kinh tế xanh.

Nhà thơ Bằng Việt. Ảnh tư liệu

Giữ lửa thơ cháy mãi

Vô hình trung “Bếp lửa” còn trở thành biểu tượng của ngọn lửa thi ca cháy suốt trong cuộc đời nhà thơ.

Nhà văn Lê Phương Liên (giữa) cùng nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, TS giáo dục Thụy Anh trong một cuộc giao lưu của Câu lạc bộ Đọc sách cùng con. Ảnh: QUANG HƯNG

Người đi đường dài cùng trẻ thơ

Hơn nửa thế kỷ cầm bút, nhà văn Lê Phương Liên đã đi trên con đường vun đắp cho văn học thiếu nhi Việt Nam bằng sự bền bỉ hiếm có. Từ những truyện ngắn đầu tay viết cho thiếu nhi, những năm tháng làm biên tập ở NXB Kim Đồng đến cuốn "Bạn văn của tuổi thơ" vừa ra mắt, hành trình ấy không chỉ là hành trình của một người sáng tác, mà còn là hành trình lưu giữ ký ức của văn học thiếu nhi Việt Nam.

Nhiều biên đạo trẻ dùng chất liệu dân gian để sáng tạo nên những hình thức biểu đạt mới. Ảnh: K.MINH

Nghệ thuật múa tăng sức mạnh mềm hội nhập

Trong nhiều cuộc thảo luận về sức mạnh văn hóa của các quốc gia, các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật hay thời trang thường được xem là những lĩnh vực có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, nghệ thuật múa - đặc biệt là múa dân tộc đang âm thầm trở thành một trong những phương tiện biểu đạt hiệu quả của sức mạnh mềm văn hóa.

Bày tranh kể niềm hạnh phúc với Việt Nam

Bày tranh kể niềm hạnh phúc với Việt Nam

Họa sĩ Lester, hội viên Hội Nhà văn Anh Quốc, từng có nhiều triển lãm tại Vương quốc Anh. Chiều qua 2/8 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), đã diễn ra lễ khai mạc triển lãm “Việt Nam - Niềm đam mê khám phá” của anh.

Chế độ đãi ngộ với nghệ sĩ, diễn viên đang cần được nâng cao hơn trong bối cảnh mới.

Chờ hỗ trợ diễn viên thiết thực hơn

Trong bối cảnh mới, sân khấu đối mặt nhiều đòi hỏi nâng mình lên, trong cả công tác chuyên môn lẫn hoạt động phong trào. Tổ chức hội nghề nghiệp đang đặt ra mục tiêu và cũng được kỳ vọng có tiếng nói giúp nâng cao điều kiện đãi ngộ cho các nghệ sĩ. Cùng với đó, thúc đẩy việc lan tỏa tác phẩm hay đến công chúng.

Trải nghiệm văn hóa Khmer giữa Thủ đô

Trải nghiệm văn hóa Khmer giữa Thủ đô

Cuối tháng 8, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam sẽ tổ chức chuỗi hoạt động “Về miền Tây qua nét văn hóa của đồng bào Khmer”. Sự kiện giới thiệu đến công chúng những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Nam Bộ.

Tác phẩm "Phản chiếu" (120x205cm) của Nguyễn Hoàng Nam, đoạt giải nhất chuyên ngành Sơn dầu.

Lấy tên danh nhân cổ vũ tài năng mỹ thuật trẻ

Bước sang mùa thứ hai, Giải thưởng Victor Tardieu, giải thưởng dành cho bài tốt nghiệp đạt kết quả xuất sắc của sinh viên Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam mang tên vị hiệu trưởng đầu tiên của nhà trường, đã có chủ nhân.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang và tập thơ "Cúc muộn".

Tận tụy cùng thơ

Sau khi xuất bản tập “Giác ngộ” được xuất bản giữa năm 2025, một ngày, đọc lại những bài thơ mới viết, nhà thơ Hồng Thanh Quang thấy có chung một mạch cảm xúc, tâm sự, với những vui buồn và suy tư của một người đứng tuổi trước thực tế xã hội và cảnh ngộ đời mình, đủ các dư vị và màu sắc. Từ đó, tập thơ mới “Cúc muộn” (NXB Văn học) ra đời và được phát hành tháng 6/2026.

Tác phẩm tại triển lãm.

Câu hỏi từ Festival Mỹ thuật trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 - 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra không gian đối thoại nhiều sắc màu của nghệ thuật đương đại. Những bức sơn mài khổ lớn đứng cạnh tác phẩm điêu khắc bằng thép không gỉ và đá ong, tranh lụa hòa cùng sắp đặt đa phương tiện, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo…

Running Man Việt Nam khởi động mùa mới bằng trải nghiệm điện ảnh

Running Man Việt Nam khởi động mùa mới bằng trải nghiệm điện ảnh

Sau mùa ba tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ, tối 11/7, chương trình truyền hình thực tế “Running Man Việt Nam” 2026 chính thức khởi động mùa mới bằng việc ra mắt phim điện ảnh đặc biệt mang tên “Chúa tể thời gian”. Đây là hoạt động mở màn trước khi chương trình lên sóng tập đầu vào ngày 24/7 tới trên HTV7. Sự kiện quy tụ dàn nghệ sĩ tham gia chương trình cùng hai khách mời.

Các em nhỏ dùng vòi tắm nước lá thuốc cho voi Y Khămsen tại nhà anh Y Vinh. Ảnh: Y VINH

Bảo tồn voi và cả văn hóa về voi

Công tác bảo tồn voi hoang dã và giảm thiểu xung đột giữa voi với người ở Đắk Lắk đã thành công bước đầu. Nhưng Đắk Lắk còn có nét “văn hóa voi” cần gìn giữ...

Một cảnh trong trích đoạn "Ôn Đình chém Tá".

Hát bội đang đến gần công chúng

Sáng Chủ nhật, khu vực đền Hùng trong khuôn viên Bảo tàng Lịch sử TP Hồ Chí Minh (cạnh Thảo Cầm Viên) được trang trí thành một sân khấu rực rỡ, phía dưới trưng bày các tấm poster đầy màu sắc hình nghệ sĩ hóa trang thành các nhân vật tuồng cổ. Khi biết nơi đây chuẩn bị biểu diễn hát bội (còn gọi là hát tuồng) của Nhà hát Nghệ thuật Hát bội thành phố, đông người dân và du khách háo hức chờ xem.

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đây là một tập thơ khá đặc biệt. Vì nó đến từ quá khứ, là tuyển tập văn thơ thiếu nhi Thái Bình 1973-1988, được NXB Văn học xuất bản quý II, năm 2026.

Nghệ sĩ Thanh Miền với các chiến sĩ.

Luôn thấy cảm hứng mới qua từng mùa vụ

Hơn một thập niên cầm máy, nghệ sĩ nhiếp ảnh Thanh Miền ghi dấu ấn với các tác phẩm về ruộng bậc thang và đời sống vùng cao Tây Bắc, đặc biệt là Mù Cang Chải. Nhiều tác phẩm của ông đoạt giải tại các cuộc thi ảnh trong nước và quốc tế, góp phần quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa Việt Nam.

Họa sĩ Bùi Tiên bên một tác phẩm tại triển lãm.

Dành 8 năm cho triển lãm tranh lụa

Triển lãm cá nhân “Cái gì là thật” của họa sĩ Bùi Tiên vừa diễn ra tại TomuraLee Gallery tại phường An Khánh, TP Hồ Chí Minh. Tác phẩm tại triển lãm bắt nguồn từ năm 2014 với đồ án tốt nghiệp đại học mỹ thuật Huế của chị.

Nhà báo Đỗ Quảng (bên phải) tặng thơ tác giả bài viết - Nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngọc Phan.

Đỗ Quảng: Sự chân thật của một đời cầm bút

Đỗ Quảng vốn là cây bút phóng sự, phóng viên đặc biệt của Báo Nhân Dân. Ở tuổi U90, ông già chuyên gia viết phóng sự bỗng… làm thơ. “Thương lắm Sài Gòn ơi”, tập thơ đầu tay chào đời năm 2021; “Vui buồn tháng Tư” - năm 2024; “Những lời nói thật”, NXB Hội Nhà văn, ấn hành tháng 11/2025.