Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đây là một tập thơ khá đặc biệt. Vì nó đến từ quá khứ, là tuyển tập văn thơ thiếu nhi Thái Bình 1973-1988, được NXB Văn học xuất bản quý II, năm 2026.

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

1. Tôi được may mắn có thời gian là “hàng xóm” với anh Trần Văn Dũng và Trần Huyền Tâm ở ngõ 154 phố Đội Cấn (Hà Nội). Chị Trần Huyền Tâm nguyên là Phó Cục trưởng Lãnh sự Bộ Ngoại giao. Vì công vụ, anh chị thường vắng nhà, nhưng mỗi khi có nhà thì con ngõ ồn ào, sinh động hẳn lên vì tiếng hát của Tâm “Anh yêu em Diêm Điền, rừng phi lao gió hát/Anh đi tắm mát, về bãi biển Đồng Châu” và những hoạt động tập thể ấm áp tình làng nghĩa xóm mà anh chị khơi lên…

Với sự nhiệt tình, năng nổ ấy, Trần Huyền Tâm là một trong những nòng cốt tập hợp, tổ chức hoạt động của “Nhóm Búp trên cành”, còn gọi một cách thân thương là “Nhà Búp” - tập hợp những anh chị em đã từng tham gia “Lớp bồi dưỡng các em thiếu nhi có năng khiếu sáng tác văn học” ở Thái Bình (nay là tỉnh Hưng Yên) hay có bài in trên tạp chí Búp trên cành, Sáng tác Thái Bình những năm 1973 -1998. Thái Bình hồi đó là tỉnh đầu tiên trong cả nước có sáng kiến và tổ chức thành công việc bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật cho thế hệ trẻ trên các lĩnh vực văn học, hội họa… Lớp bồi dưỡng đó đã kéo dài 23 năm liên tục, từ mùa hè năm 1976. Tình yêu nghệ thuật, tình yêu con người, tình yêu quê hương đất nước, trách nhiệm công dân… được bồi đắp trong những lớp học đó, từ những ngày đầu mới bước ra khỏi chiến tranh muôn vàn khó khăn, đã tạo nên một thế hệ bản lĩnh và tài năng, có đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước thời kỳ “Đổi mới” và tỏa sáng trên con đường nghệ thuật. Trên văn đàn, tôi thấy có những cái tên của Nhà Búp được bạn đọc cả nước tìm đọc và yêu mến như: Lã Bắc Lý, Bùi Thị Biên Linh, Bùi Thanh Huyền, Trần Huyền Tâm, Trương Minh Hiếu, Nguyễn Thị Minh Hương, Đào Thanh Bình, Bùi Lan Anh, Vũ Huy Thông, Nguyễn Thị Toán, Trần Thu Huê, Phạm Thị Lan Anh, Nguyễn Nga, Phạm Minh Châu, Bùi Thái Phúc, Nguyễn Phương Thủy, Phạm Hồng Oanh, Nguyễn Thúy Hằng, Nguyễn Diệu Liên,…

2. Cuốn sách này tập hợp những tác phẩm của Nhà Búp đoạt giải trong các cuộc thi dành cho thiếu nhi của tỉnh Thái Bình, của cả nước và các tổ chức quốc tế những thập kỷ 70 - 80. Ở những cuộc thi đó, thiếu nhi Thái Bình tham gia đông nhất và đoạt giải nhiều nhất. Các em đã giành được 72 giải thưởng cá nhân và 5 giải tập thể, trong đó có tới 20 Giải nhất, 23 Giải nhì. Đoạt giải các cuộc thi ấy, cũng như các giải học sinh giỏi văn toàn miền bắc, giỏi văn cả nước, thật là niềm tự hào riêng của mỗi thành viên Nhóm Búp, là niềm tự hào chung của cả Nhà Búp.

Tôi nghĩ, cuốn sách này, với 68 tác phẩm của 45 tác giả, không chỉ là một kỷ niệm đẹp của tuổi thơ, mà còn là một lời tri ân đối với lãnh đạo tỉnh Thái Bình, với nhà văn Bút Ngữ, Chủ tịch Hội Văn học - Nghệ thuật Thái Bình - dù tên Thái Bình về mặt hành chính không còn nữa, nhưng mãi mãi còn trong tâm thức của tình yêu, của 135 năm “bao con người vất vả - làm nên đất anh hùng”. Là lời tri ân đối với thầy Kim Chuông, thầy Lê Bính, Nguyễn Khoa Đăng, Đức Hậu, Nguyễn Văn, Bùi Công Bính, Võ Bá Cường…, với các nhà văn, nhà thơ Tô Hoài, Phạm Hổ, Phong Thu, Võ Quảng, Định Hải, Vũ Tú Nam… Nó cũng là lời nhắc nhở đối với Nhà Búp cần xanh mãi với cuộc đời!

3. Tôi khâm phục sự quan sát tinh tế và cách thể hiện tài tình, đầy biến hóa của các em như Lê Quang Đôn với “Bạn gió mùa hè”: “Gió vào bếp thổi hồng đôi má, gió nâng chiếc lồng gà lên cao tít, chú ve sầu soạn nhạc, gió kéo nhị ọ ẹ”, hay với “Qua vườn”: Qua vườn gió hóa màu xanh/Xuống vườn, cái nắng cũng thành tươi non/Vì không có một mảnh vườn/Thì ôi, gió nắng cũng thường mà thôi…

Tôi cũng tin rằng, khi Trần Huyền Tâm ở tuổi thiếu nhi viết “Hương cau”, coi hương cau là ẩn dụ về cái đẹp tinh khiết, của hạnh phúc, em cũng chưa biết phép đồng hóa như một phương thức chiếm lĩnh hiện thực và ẩn dụ như một thi pháp tạo nên sự hàm súc, tính đa nghĩa của thơ Đường: “…Bà kể chuyện dưới trăng/Hương cau thơm lời nói/Miếng trầu như ấm lại/Trong câu chuyện ngày xưa/…Hoa thả hương vào gió/Đọng trên những giọt sương/Sáng mai ai dậy sớm/Hoa sẽ dành cho hương”…

Tôi cũng nghĩ rằng, không phải người con của đồng lúa Thái Bình và không được bồi dưỡng về văn học thì ở tuổi thiếu nhi không thể viết được những câu văn hay bậc nhất về cây lúa như thế này: “Mấy hôm trước, lúa mới chín lác đác, thửa xanh xen lẫn thửa vàng. Thế mà hôm nay, cả cánh đồng vàng rực lên, mỗi bông lúa như một ngọn lửa nhỏ đang cháy. Lúa đồng giữ nguyên sắc nắng rực rỡ suốt đêm dài” (Mùa gặt mới - Trần Thu Huê).

Không phải là người Thái Bình, người sinh ra bên dòng sông mẹ thì không thể có cảm xúc về sự dịu dàng và vạm vỡ, yêu thương và giận dữ của sông nước với những lời văn giàu hình ảnh về “Dòng sông quê em” như Nguyễn Thúy Hằng khi mới 11 tuổi: “Cỏ còn ướt đẫm sương đêm mà các bà, các chị đã ra tỉa bắp, hái dâu. Bình minh chan hòa trên mặt sông. Buổi trưa, trẻ em rủ nhau ra vùng vẫy, tắm rửa. Các em bé té nước cho nhau cười như nắc nẻ. Chúng lặn hụp, bơi lội khéo léo như những con cá heo. Sông ôm chúng vào lòng, ôm lấy những đứa trẻ hồn nhiên, vui tươi và nghịch ngợm. Sông dịu dàng, dễ dãi như một người mẹ đối với đàn con; sông vui cười đùa nghịch với chúng em…”.

Tôi tin với năng khiếu sẵn có, với lòng biết ơn những tháng ngày tuổi thơ được bồi bổ tâm hồn bằng tình yêu đối với văn học và tình yêu đối với chính văn học, với con người, “Nhóm Búp trên cành” - những thành viên Nhà Búp còn sáng tác nên những tác phẩm đoạt giải thưởng cao trong lòng bạn đọc.

Có thể bạn quan tâm

Nghệ sĩ Thanh Miền với các chiến sĩ.

Luôn thấy cảm hứng mới qua từng mùa vụ

Hơn một thập niên cầm máy, nghệ sĩ nhiếp ảnh Thanh Miền ghi dấu ấn với các tác phẩm về ruộng bậc thang và đời sống vùng cao Tây Bắc, đặc biệt là Mù Cang Chải. Nhiều tác phẩm của ông đoạt giải tại các cuộc thi ảnh trong nước và quốc tế, góp phần quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa Việt Nam.

Họa sĩ Bùi Tiên bên một tác phẩm tại triển lãm.

Dành 8 năm cho triển lãm tranh lụa

Triển lãm cá nhân “Cái gì là thật” của họa sĩ Bùi Tiên vừa diễn ra tại TomuraLee Gallery tại phường An Khánh, TP Hồ Chí Minh. Tác phẩm tại triển lãm bắt nguồn từ năm 2014 với đồ án tốt nghiệp đại học mỹ thuật Huế của chị.

Nhà báo Đỗ Quảng (bên phải) tặng thơ tác giả bài viết - Nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngọc Phan.

Đỗ Quảng: Sự chân thật của một đời cầm bút

Đỗ Quảng vốn là cây bút phóng sự, phóng viên đặc biệt của Báo Nhân Dân. Ở tuổi U90, ông già chuyên gia viết phóng sự bỗng… làm thơ. “Thương lắm Sài Gòn ơi”, tập thơ đầu tay chào đời năm 2021; “Vui buồn tháng Tư” - năm 2024; “Những lời nói thật”, NXB Hội Nhà văn, ấn hành tháng 11/2025.

“Ru Cảnh 20”, 120 cm x 150 cm.

Lụa “Ru Cảnh” và cách tân mới lạ

Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam vừa diễn ra triển lãm cá nhân tranh lụa rất đặc sắc của nữ họa sĩ Phan Minh Bạch. Với 33 bức tranh khổ lớn (từ 70 x 90cm đến 120 x 240cm), có lẽ nhiều chục năm qua, mới có những cách tân “có một không hai” cả về tinh thần sáng tạo và thủ pháp thực hành, được đưa vào một thể loại tranh cổ điển.

Văn sĩ Lê Đức Dương tặng sách và giao lưu với các em. Ảnh: NHÂN VẬT CUNG CẤP

Từ gió biển đến thảo nguyên ký ức

Ông lắng nghe biển gọi, lắng nghe gió, lắng nghe những lớp trầm tích lặng lẽ tích tụ qua từng năm tháng. Đó là Lê Đức Dương, một văn sĩ miền biển chuyên viết cho thiếu nhi với một tâm thế hiếm gặp “văn chương trong trẻo, chiêm nghiệm, giản dị, sâu xa”.

Việc kết hợp âm hưởng hiện đại và chất liệu dân gian tạo ra những trải nghiệm mới mẻ với khán giả.

Xưa và nay góp mặt trong “Việt Nam mình đẹp lắm”

Với nhạc sĩ-ca sĩ Lưu Minh Quang Ngọc, dự án “Việt Nam mình đẹp lắm” là minh chứng sống động cho cách kể chuyện bằng giai điệu, nơi anh biến những lát cắt đời thường, ký ức và văn hóa vùng miền thành tác phẩm độc bản, vừa mang dấu ấn cá nhân, vừa truyền cảm hứng về vẻ đẹp đất nước và con người Việt Nam.

Ông Ksor Thuông (ơi H' Que), buôn Ji, xã Ia Dreh, trong lễ cúng trưởng thành của người Gia Rai.

Giữ được nghệ nhân mới giữ được “hồn cốt” đại ngàn

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, nơi những buôn làng Ba Na, Gia Rai, có một lớp người lặng lẽ giữ vai trò đặc biệt quan trọng: Các nghệ nhân khấn. Họ thực hành nghi lễ, là “bộ nhớ sống” lưu giữ hệ thống tri thức dân gian, tín ngưỡng và nghệ thuật ngôn từ độc đáo của cộng đồng.

Đoàn văn nghệ sĩ đi thực tế sáng tác ở Pù Luông.

Nét truyền thống mở lối du lịch cộng đồng

Giữa trùng điệp núi rừng miền tây xứ Thanh, thôn Bản Báng - vùng đệm thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông (xã Pù Luông) là điểm sáng mới của du lịch cộng đồng. Không chạy theo số lượng và phát triển nóng, người dân Bản Báng chọn cho mình hướng đi chậm nhưng chắc chắn, với điểm tựa là những giá trị bản địa đặc sắc.

Ca sĩ Tùng Dương cùng đĩa than "The Voice - Timeless". Ảnh: NVCC

Đĩa than, cuộc chơi của sự cầu toàn

Giữa thời đại âm nhạc số lên ngôi, đĩa than không còn phổ biến nhưng lại trở thành lựa chọn của những nghệ sĩ theo đuổi chuẩn mực cao nhất. Với các ca sĩ Phạm Thu Hà, Tùng Dương hay Hoàng Quyên, mỗi album vinyl là một hành trình công phu, tốn kém nhưng giàu tính lựa chọn.

Trao giải Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai

Trao giải Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai

Tác phẩm “Be Happier” của tác giả Trương Hoàng Ngọc Anh vừa đoạt giải Nhất Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai (2025) do Viện Pháp tại Việt Nam, NXB Kim Đồng và Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam phối hợp tổ chức.

Xem triển lãm tranh ở Ký Con - Sài Gòn

Xem triển lãm tranh ở Ký Con - Sài Gòn

Một chiều đầu tháng 4, lên tầng hai khu chung cư truyền thống cũ, ngang qua mấy dãy hành lang quen thuộc, vài chậu kiểng nhỏ đặt nép mình bên ô cửa, bất ngờ khi nhận ra mình đang đứng trước một phòng triển lãm tranh mở cửa tự do.

Nhà thơ Hoàng Thụy Anh (bên trái) trong lễ trao giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam.

Cuộc lội ngược dòng của nội lực và cảm xúc

Hoàng Thụy Anh là một trong số ít tác giả nữ thể hiện dấu ấn rõ nét ở cả hai thể loại: Lý luận - phê bình và thơ ca. Năm 2025, chị được vinh danh tại Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam ở hạng mục thơ với tác phẩm “Thơm từ nỗi đau” (NXB Hội Nhà văn).

Một buổi sinh hoạt của câu lạc bộ.

Tiếng hát gửi gắm thanh xuân

Tình cờ qua Facebook, tôi được biết đến Câu lạc bộ ca múa nhạc Hà Nội. Theo chỉ dẫn của chị chủ nhiệm Thu Minh, tôi đã tới đây. Câu lạc bộ nằm trong nhà văn hóa ở ngõ Lệnh Cư, phố Khâm Thiên, phường Văn Miếu Quốc Tử Giám.

Nhà nghiên cứu, nhà thơ, nhà báo Lê Minh Quốc (thứ hai, bên phải sang) luôn gắn bó với bạn bè.

Lê Minh Quốc - Dấu ấn của nghị lực và văn chương

Trong từng trang viết, ta thấy thấp thoáng bóng dáng của một người con Đà Nẵng: Chân thành, mạnh mẽ, nhưng cũng đầy tình cảm và nỗi niềm. Quê hương là nơi chôn nhau cắt rốn, là điểm tựa tinh thần, là ngọn lửa âm ỉ cháy trong trái tim Lê Minh Quốc suốt hành trình sáng tác.

Sắm Tết thời bao cấp. Ảnh tư liệu

Nhớ những năm dành dụm Tết

Thời bao cấp, cái gì cũng tem phiếu, cho sao được thế, gọi là tiêu chuẩn, túi hàng Tết mỗi gia đình coi như đầy đủ trong 3 ngày Tết. Có bóng bì, bánh đa nem, mộc nhĩ, nấm hương, miến dong, hạt tiêu, mì chính, chè gói Ba Đình, thuốc lá giấy bạc Điện Biên…, tất cả được đựng trong túi nylon, bán với giá rẻ.

Họa sĩ Trần Thùy Linh với cuốn sách "Chuyện cây chuyện đời".

“Thiên nhiên là bác sĩ chữa lành”

Là họa sĩ chuyên vẽ hoa khổ lớn và tranh thiên nhiên, họa sĩ Trần Thùy Linh còn sáng tác rất nhiều tản văn. Vì cảm thấy “mắc nợ với thiên nhiên” - một món nợ ngọt ngào, quyến rũ, mới đây, chị ra mắt tản văn “Chuyện cây chuyện đời” (NXB Văn học).

Nhạc sĩ Quang Long, ca sĩ AnhHi Thanh Cường và NSƯT Nguyễn Quang Hưng tại lễ ra mắt album.

AnhHi Thanh Cường mong truyền tình yêu dân ca tới GenZ

Ca sĩ Thanh Cường nay trở thành AnhHi Thanh Cường vừa ra mắt album mang âm hưởng dân ca gồm 5 sáng tác của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long. “Thương câu dân ca” - bài hát chủ đề của album được lựa chọn làm MV với sự giúp sức của AI.

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh.

Kể chuyện Tây Nguyên bằng âm nhạc

Gần nửa thế kỷ âm thầm và bền bỉ, nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh đã “kể” hàng trăm câu chuyện bằng âm nhạc. Những bản tình ca về con người, văn hóa và bản sắc Tây Nguyên của ông như những dòng suối mát thấm đẫm tâm hồn.

Cao Thanh Nam với bức tranh đang sáng tác.

Tranh của trưởng thôn

Ở nông thôn, trưởng thôn hẳn là nông dân, có khi là người thợ và cũng có lúc là chủ thầu xây dựng… Nhưng người làm nghề vẽ tranh thì có lẽ duy nhất là anh Cao Thanh Nam, trưởng thôn Liêm Hóa, xã Trung Hóa cũ, tỉnh Quảng Bình, nay là xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị.

Nhạc sĩ Trần Lệ Giang.

Âm nhạc là lời tri ân gửi về quê hương, nguồn cội

Như một sự trả nợ cho nỗi nhớ quê hương riêng mang, vài năm trở lại đây, nữ nhạc sĩ Trần Lệ Giang thường phát hành album nhạc mới vào những ngày đầu năm mới. Những ca khúc gửi gắm cả tâm hồn và trái tim người nghệ sĩ, mong mọi điều an lành đến với muôn nhà.

Tranh trong tập thơ "Sen".

Gần 80, “yêu như lửa đỏ”

Tuổi 78, nhà thơ Thế Hùng ra tập thơ “Sen” (NXB Mỹ thuật), chỉ để nói chuyện… yêu. Cuộc ra mắt diễn ra tại Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội, 19 Hàng Buồm, sáng 29/12 giữa nhiều bạn văn nghệ sĩ thân mến ông.

Trao giải A của cuộc thi. Ảnh: ANH QUÂN

Hội thi thơ làng gợi cách hay cho cả nước

Cuộc thi hoàn toàn mang tính xã hội hóa, xuất phát từ một ngôi làng có truyền thống yêu thơ, làm thơ, góp phần khẳng định sức sống bền lâu của thơ ca, văn hóa. Cũng là gợi mở đặc sắc cho việc nuôi dưỡng tình yêu thơ ca trong đời sống đương đại.

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh ra sách mới

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh ra sách mới

NXB Trẻ vừa phát hành truyện dài mới nhất của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh mang tên “Cô bé hàng xóm và bốn viên kẹo”. Chọn bối cảnh Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh những năm 1980, truyện kể về dân nhập cư, những người nghèo sống ở đô thị hoa lệ, về tình làng nghĩa xóm và bao điều đẹp đẽ giờ đây chỉ còn trong ký ức.

Không gian trong chiếc xe "Sách trên mây".

"Sách trên mây" - Nung nấu từ vấp ngã

“Người lái xe” như anh chỉ cần làm một sứ mệnh nhỏ là lái xe, đưa những quyển sách đến tay những người cần, gieo một hạt mầm nhỏ và đợi chờ ngày những hạt mầm đó sẽ trở nên xanh hơn...