“Culture by Design” (Văn hóa qua Thiết kế) là chuỗi phim tài liệu nghệ thuật uy tín của Đài Truyền hình ABC (Australia) nhằm đưa khán giả khám phá những gương mặt đang định hình diện mạo văn hóa đương đại châu Á. Ở mùa thứ hai, Việt Nam trở thành điểm nhấn trọng tâm. Thời gian qua, lần đầu tiên, hành trình sáng tạo đa dạng từ thời trang bền vững của thương hiệu Kilomet 109, nghệ thuật giấy Trúc Chỉ, tranh ghép vải Vụn Art, nghệ thuật sơn mài, pháp lam, đèn lồng truyền thống cho đến kiến trúc đương đại được giới thiệu bài bản trên sóng ABC International và các kênh của VTV.
Là người dẫn dắt chương trình, GS Anthony Burke đã dành nhiều thời gian ghé thăm các xưởng nghệ thuật, lắng nghe câu chuyện từ những làng nghề và không gian sáng tạo trên nhiều địa phương Việt Nam. Không nhìn văn hóa Việt qua sự hiếu kỳ của một du khách, ông chọn cách đi sâu vào nội hàm triết lý để đối thoại cùng các nghệ sĩ.
2. Khi GS Anthony Burke thảo luận trực tiếp với các nhà sáng tạo Việt Nam (Nhà thiết kế Vũ Thảo của Kilomet 109, đại diện Trúc Chỉ và đại diện Vụn Art), bản sắc sáng tạo Việt đã được cất lời, điểm cốt lõi mà ông nhận ra trong hành trình tại Việt Nam chính là minh triết “ngoảnh lại quá khứ để bước tới tương lai”. “Chúng ta có hàng thế kỷ truyền thống, kỹ thuật và tri thức tích lũy. Đó chính là bệ phóng đưa chúng ta tìm ra lời giải cho thế hệ tiếp theo”, ông nhận định.
Thứ hai, thiết kế Việt Nam mang tính cộng đồng sâu sắc. GS Anthony Burke ấn tượng mạnh bởi việc sáng tạo ở Việt Nam không tôn vinh các “anh hùng cá nhân” riêng lẻ, mà là sự kết nối của muôn vàn bàn tay lao động. Như nhà thiết kế Vũ Thảo chia sẻ về thời trang chậm, sáng tạo bắt đầu từ sợi chỉ, mảnh vải đến bàn tay của các nghệ nhân dân tộc thiểu số. Hay với Vụn Art, sáng tạo gắn liền với tính nhân văn và mô hình bền vững khi trao cơ hội lao động, tự chủ kinh tế cho người khuyết tật từ những mảnh vải vụn bỏ đi.
Thứ ba, văn hóa là một thực thể sống. Qua chia sẻ của đại diện Trúc Chỉ, di sản không bị “giam cầm” trong quá khứ hay tủ kính trưng bày mà không ngừng “đối thoại” với đời sống. Kỹ thuật làm giấy nghệ thuật được phát triển để phục vụ đa dạng nhu cầu ứng dụng đương đại, vừa bảo tồn bản sắc, vừa xây dựng được hệ sinh thái kinh tế giúp nghệ sĩ sống được với nghề.
Sự tôn vinh các giá trị thủ công, nhân văn và bản sắc dân tộc mà Anthony Burke cùng các nhà thiết kế Việt thể hiện đã mang lại niềm hy vọng, cảm hứng kết nối mạnh mẽ. Thông qua mạng lưới phát sóng của ABC International trên khắp khu vực châu Á - Thái Bình Dương và VTV tại Việt Nam, câu chuyện về một Việt Nam giàu bản sắc, năng động, sáng tạo và hội nhập được truyền tải đến khán giả toàn cầu.
