Hát bội đang đến gần công chúng

Sáng Chủ nhật, khu vực đền Hùng trong khuôn viên Bảo tàng Lịch sử TP Hồ Chí Minh (cạnh Thảo Cầm Viên) được trang trí thành một sân khấu rực rỡ, phía dưới trưng bày các tấm poster đầy màu sắc hình nghệ sĩ hóa trang thành các nhân vật tuồng cổ. Khi biết nơi đây chuẩn bị biểu diễn hát bội (còn gọi là hát tuồng) của Nhà hát Nghệ thuật Hát bội thành phố, đông người dân và du khách háo hức chờ xem.

Một cảnh trong trích đoạn "Ôn Đình chém Tá".
Một cảnh trong trích đoạn "Ôn Đình chém Tá".

Ngắm nghệ sĩ hóa thân

Có người ngồi chờ từ sớm ở hàng ghế đầu với những chiếc máy ảnh chuyên nghiệp, có người thích thú đứng ở cánh gà xem các nghệ sĩ dành hàng giờ hóa trang các mặt nạ tuồng một cách công phu, tỉ mỉ.

Nắng bắt đầu gay gắt. Những chiếc quạt công suất lớn đặt hai bên sân khấu hoạt động hết cỡ vẫn không đủ sức làm dịu cái nóng hầm hập. Khán giả bên dưới người quạt tay, người dùng quạt điện mini chống nóng, vậy mà các nghệ sĩ mặc bao nhiêu lớp áo quần, cờ xí đầy người, thêm lớp hóa trang dày cộm, mồ hôi ròng ròng trên gương mặt…

Đúng 9 giờ, tiếng trống chầu vang lên, rồi tiếng kèn, tiếng đàn, bộ gõ… đồng loạt hòa tấu, cùng với đó là sự xuất hiện đẹp đến choáng ngợp của các nghệ sĩ trong trang phục lộng lẫy. Người xem ồ lên thích thú, không ngớt tán thưởng. Thanh âm rộn ràng thay lời mời, khán giả đến xem mỗi lúc một đông hơn. Ngày hôm ấy các nghệ sĩ trình diễn 2 trích đoạn kinh điển, “Ôn Đình chém Tá” và “Chiếc áo thiên nga” với thời lượng khoảng 70 phút. Người xem mãn nhãn với những bộ trang phục rực rỡ, những mặt nạ tuồng đầy màu sắc và những động tác đi ngựa, múa đao kiếm cùng nhiều vũ đạo đẹp mắt.

142.jpg
Khán giả xem hát bội tại Bảo tàng Lịch sử thành phố.

“Chạm” gần hơn vào hát bội

Phần giao lưu với khán giả cũng sôi nổi không kém. Nghệ sĩ Thúy Quyên hỏi khán giả về giai đoạn hình thành, những người có công trong việc phát triển hát bội như chí sĩ Đào Duy Từ, cụ Đào Tấn, Tả quân Lê Văn Duyệt… cùng với các câu hỏi về mặt nạ tuồng. Tiết mục “thử thách làm nghệ sĩ” đầy tiếng cười khi các khán giả thực hiện các động tác tuồng theo hướng dẫn của nghệ sĩ như đi ngựa, chèo thuyền lúc nhanh lúc chậm, lên ngựa, xuống thuyền… Kết thúc buổi diễn, khán giả chụp hình giao lưu với các nghệ sĩ trong không khí gần gũi thân tình.

Khán giả Trần Tấn Vũ, 22 tuổi, quê ở Bình Phước (nay là Đồng Nai), đang là sinh viên Trường đại học Văn hóa TP Hồ Chí Minh, cho biết. “Đây là lần đầu em xem hát bội. Em rất hào hứng khi lên sân khấu giao lưu, thực hiện động tác đi ngựa theo sự hướng dẫn của nghệ sĩ. Em sẽ chia sẻ những hình ảnh ngày hôm nay để bạn bè của em biết đến hát bội”. Nhiếp ảnh gia người Pháp Ludovic chia sẻ: “Tôi rất ấn tượng và yêu hát bội của đất nước các bạn. Tôi đã xem hát bội nhiều lần, ở tại đây, ở lăng Lê Văn Duyệt... Mỗi lần xem tôi đều bị thu hút bởi vẻ đẹp của các nghệ sĩ, cùng những động tác, lời ca, màn trình diễn của họ. Tôi cũng thích những dụng cụ âm nhạc các nghệ sĩ chơi, rất thú vị và khác hoàn toàn với những dụng cụ âm nhạc tôi từng biết”. Ludovic chụp khá nhiều ảnh về nghệ thuật hát bội, từ chân dung các nghệ sĩ, mặt nạ tuồng, những bộ trang phục đầy màu sắc và đăng tải trên trang instagram cá nhân.

Bảo tồn bằng cách đi vào nhân dân

5 năm trở lại đây, hát bội “sống lại” với những nét đẹp của riêng mình. Ông Nguyễn Thanh Bình, Trưởng phòng Tổ chức Biểu diễn, Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP Hồ Chí Minh chia sẻ, nhà hát đang đa dạng hóa nội dung và không gian biểu diễn, không chỉ bó hẹp trong phạm vi nhà hát hay đình thần như trước mà đưa đến những nơi công cộng như bảo tàng thành phố, Lăng Tả quân Lê Văn Duyệt, đường sách Nguyễn Văn Bình; chương trình “hát bội xuống thuyền” phục vụ trên bus sông Sài Gòn, biểu diễn tại các trung tâm văn hóa, các địa bàn vùng sâu, vùng xa… Về nội dung, tùy theo đối tượng khán giả mà nhà hát xây dựng chương trình phù hợp, với từng thời lượng khác nhau như biểu diễn quảng bá tại các không gian công cộng, chương trình sân khấu học đường giới thiệu nghệ thuật hát bội vào trong trường học, từ tiểu học, THCS, THPT đến đại học; chương trình phục vụ thiếu nhi, chương trình phục vụ tại các di tích đình làng tại lễ hội Kỳ Yên…

“Thực tế cho thấy, hát bội khi ra cộng đồng được khán giả yêu mến, đặc biệt là khán giả trẻ, du khách các nơi cũng như khách quốc tế. Khán giả không chỉ ngồi xem thụ động mà được giao lưu, hát thử, vẽ mặt nạ tuồng… Sự chia sẻ của khán giả trên mạng xã hội cũng là một cách góp phần lan tỏa nghệ thuật hát bội. Đó chính là động lực rất lớn cho các nghệ sĩ và nhà hát tiếp tục nỗ lực cống hiến đến công chúng”, ông Bình nói.

Khán giả ra về, các nghệ sĩ trút bỏ lớp hóa trang, ekip thu dọn đạo cụ, chuẩn bị cho suất diễn tiếp theo. “Được diễn, được khán giả quan tâm là niềm hạnh phúc của người nghệ sĩ. Đó cũng là cách thiết thực nhất để nghệ thuật hát bội sống được giữa đời sống hiện đại”, nghệ sĩ Khổng Minh Khương bộc bạch.

Có thể bạn quan tâm

Cựu sinh viên khóa 43 bên các thầy cô trong ngày vui.

Giữ chất Văn

Như nhiều lĩnh vực-đơn vị đào tạo khác thường hình thành nên tính chất nghề nghiệp của những người theo học, nhưng thêm đặc thù gắn bó chặt chẽ với đời sống tinh thần, năng lực cảm thụ và ý thức tôn vinh cái đẹp, mà cái nôi Văn khoa Tổng hợp xưa, đã được cho là dần bồi đắp nên một chất Văn trong lớp lớp những con người từ nơi này lớn lên.

Lớp học tại nhà cô Hạnh thu hút nhiều em nhỏ đến với tiếng đàn, câu hát quê hương.

Giữ hồn Then qua lời hát, tiếng đàn

Tiếng đàn Tính ngân lên trong căn nhà sàn ở thôn Tân Lập, xã Tân Trào. Cô Triệu Thị Lam Hạnh, Chủ nhiệm CLB Hát Then, đàn Tính xã Tân Trào, gảy từng nhịp, hát chậm một câu Then để học sinh nghe rồi hát theo: “Ới la, quá khứn tạo bứa phung, tốc thâng tua bứa bái…”.

Xe Thồ Mộ - mực tàu 1960. Họa sĩ Bé Ký (1938-2021)

Sưu tập tranh để nâng niu ký ức

Chọn sự bền bỉ, tình yêu quê hương và niềm trân trọng văn hóa dân tộc làm sức mạnh, nhà sưu tập Vũ Đình Hải, một Việt kiều sinh sống tại Hoa Kỳ biến nỗi nhớ đất mẹ thành việc sưu tầm, gìn giữ và lan tỏa các tác phẩm hội họa từng làm nên diện mạo nghệ thuật miền nam trước năm 1975.

SpaceSpeakers ra mắt MV mới

SpaceSpeakers ra mắt MV mới

Tối 31/10, SpaceSpeakers phát hành MV “Không xi nhê”, mở màn cho chuỗi dự án thuộc album KOSMIK năm 2026 nhân kỷ niệm 15 năm thành lập. Từ chủ đề “Homecoming” (Về nhà), trong MV, các nghệ sĩ SpaceSpeakers đưa khán giả trở lại những địa điểm quen thuộc tại Hà Nội, nơi cất giữ ký ức thanh xuân từ thuở mới vào nghề của cả các thành viên SpaceSpeakers.

Họa sĩ Thành Chương khi vẽ bộ tranh “Hà Nội có cầu Long Biên”. Ảnh: NVCC

Vẽ cầu Long Biên vừa quen vừa lạ

Ở tuổi gần 80, mới đây họa sĩ Thành Chương được trao giải ở hạng mục Tác phẩm tại Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 với bộ tranh sơn mài “Hà Nội có cầu Long Biên”. Cây cầu trong tranh ông vừa là ký ức tuổi thơ, vừa là hình ảnh hiện hữu mỗi ngày, khi từ nhà bước ra, ông đã có thể nhìn thấy cây cầu thân thuộc.

Tinh thần jazz sinh viên tươi trẻ.

Cảm nhận một Việt Nam rất mới qua jazz

Một đêm nhạc jazz được lên ý tưởng, dàn dựng và chuẩn bị từ thiết kế sân khấu, truyền thông đến hậu cần và biểu diễn… đều do sinh viên. Điều đặc biệt thú vị, chương trình đã chọn hướng giới thiệu jazz trong sự hòa quyện với mạch nguồn truyền thống âm nhạc Việt Nam và truyền thống tri ân người đi trước, những thế hệ nghệ sĩ-giảng viên đặt nền móng cho sự ra đời, trưởng thành của Khoa Nhạc Jazz, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam.

Các vị khách mời và thành viên Nhóm Ký họa đô thị Hà Nội trong buổi ra mắt cuốn sách “Hương vị phố cổ Hà Nội - Ký họa và tùy bút”.

Giữ hương vị phố trong ký ức Hà Nội

Nhân 10 năm Nhóm Ký họa đô thị Hà Nội, cuốn sách “Hương vị phố cổ Hà Nội - Ký họa và tùy bút” vừa ra mắt, gợi lại một Hà Nội gần gũi qua những món ăn bình dị, gánh hàng rong, góc phố quen thuộc và câu chuyện của những người nhiều năm gắn bó với phố.

Các đại biểu tham quan trưng bày về nhà báo Huỳnh Thúc Kháng và Báo Tiếng Dân. Ảnh: SƠN HẢI

Biến địa chỉ báo chí cách mạng thành trung tâm sáng tạo

Hội thảo khoa học và Trưng bày chuyên đề kỷ niệm 150 năm ngày sinh nhà báo Huỳnh Thúc Kháng với chủ đề “Huỳnh Thúc Kháng - Từ Báo Tiếng Dân đến Trường dạy làm báo” vừa diễn ra tại Thái Nguyên đã đón nhận nhiều gợi ý cho mô hình hoạt động của di tích quốc gia địa điểm Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Thời Nay xin trích một số ý kiến và kỳ vọng sớm đón nhận những bước hiện thực hóa từ sau hội thảo ý nghĩa này.

Tìm hiểu về không gian, lịch sử, truyền thống làng gốm Bát Tràng. Ảnh: QUANG HƯNG

Phải thuận thiên, giữ bản sắc văn hóa và hạnh phúc người dân

Sông Hồng là sông lớn, có đặc điểm thủy văn rất phức tạp, tần suất lũ lớn, nên trong suốt 1.000 năm qua, Thăng Long-Hà Nội phát triển chủ yếu về phía nam và phía tây sông Hồng. Dòng sông vừa là nguồn sống, vừa là rào cản bởi hệ thống đê điều ngăn lũ. Kết quả là, kiến trúc Hà Nội quay mặt vào phố, quay lưng ra sông. Vì thế, Đồ án điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000 (gọi tắt là Quy hoạch) đòi hỏi phải có tư duy quản trị rất lớn từ “quản lý dòng sông như thế nào” sang “làm thế nào để thành phố và dòng sông cùng phát triển”.

Điện Biên sẵn sàng cho Ngày hội văn hóa dân tộc H'Mông

Điện Biên sẵn sàng cho Ngày hội văn hóa dân tộc H'Mông

Từ ngày 9 đến 11/10, Ngày hội văn hóa dân tộc H'Mông lần thứ IV sẽ diễn ra tại tỉnh Điện Biên với sự tham gia của nghệ nhân, diễn viên, vận động viên quần chúng dân tộc H'Mông đến từ 11 tỉnh, gồm: Điện Biên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên, Sơn La, Cao Bằng, Lai Châu, Lào Cai, Thanh Hóa, Nghệ An và Đắk Lắk. Ngày hội do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp UBND tỉnh Điện Biên và các địa phương tổ chức.

Ông Nguyễn Phước bên nhà lưu trữ xương cá voi ở Vạn An Thạnh.

Sống cùng Phú Quý qua chuyện của các ông từ

Giữa biển mênh mông, đảo Phú Quý (tỉnh Lâm Đồng) nổi lên như chấm nhỏ nhấp nhô trên sóng nước. Đây là một trong những hòn đảo có mật độ di tích văn hóa lịch sử tâm linh dày đặc bậc nhất nước ta.

Huế là địa danh thu hút nhiều du khách quay lại nhờ sự kết hợp giữa di sản cổ kính, ẩm thực phong phú và các hoạt động trải nghiệm mới mẻ.

Chờ xung lực mới cho du lịch Việt Nam

Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 263/NQ-CP ngày 7/9 của Chính phủ và Chương trình hành động của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ra ngày 10/9 đang tạo nên một khung hành động khá rõ cho du lịch Việt Nam.

Thử nghiệm vở diễn đầu tiên của dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á

Thử nghiệm vở diễn đầu tiên của dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á

Từ tháng 9, Dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á S.E.A Sound trình diễn thử nghiệm vở diễn đầu tiên mang tên “Thức“ tại Alluvium Centre (đường Đinh Tiên Hoàng, Ninh Bình). Khán giả có thể đăng ký thưởng thức miễn phí qua fanpage của dàn nhạc. “Thức“ là một trải nghiệm âm nhạc hoàn toàn mới, khí nhạc bản địa nhưng không hòa tấu dân ca, không hòa âm phối khí, không lời.

GS Anthony Burke thảo luận trực tiếp với nhà thiết kế Vũ Thảo của Kilomet 109, đại diện Trúc Chỉ và đại diện Vụn Art.

Thiết kế Việt lan tỏa trên kênh truyền hình Australia

1. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và bùng nổ công nghệ, câu hỏi “Thiết kế để làm gì?” không còn gói gọn trong tính thẩm mỹ hay công năng đơn thuần. Câu trả lời vừa được khắc họa qua lăng kính của GS, kiến trúc sư Anthony Burke (Australia) cùng một số nghệ sĩ, nhà sáng tạo Việt Nam.

Họa sĩ Nguyễn Bỉnh Sơn bên tác phẩm của mình.

“Lạ hóa” cây đa từ sơn mài truyền thống

Chắc tay với kỹ thuật sơn mài truyền thống, Nguyễn Bỉnh Sơn luôn hướng đến tìm tòi cách tạo hình, biểu đạt với những gam màu phá cách, khai thác tính mới lạ, độc đáo cho nghệ thuật sơn mài. Những cây đa của anh đủ màu sắc nhưng vẫn mang đến người xem sự đồng điệu hay đi xa hơn với những khung cảnh thiên nhiên mang tính biểu tượng.

Một trải nghiệm nghệ thuật dành cho các thí sinh và người tham gia.

Sáng tạo đồng kiến tạo với Riz Lơ Ngơ

Không chỉ có các thí sinh, nghệ sĩ và chuyên gia góp mặt, vừa diễn ra một cuộc thử nghiệm hữu ích cho mô hình “sáng tạo đồng kiến tạo”. Qua đó, cộng đồng không chỉ tham gia chương trình hay từng hoạt động mà trực tiếp đóng góp nội dung, tạo nên giá trị và bản sắc chung cho dự án.

Lễ hội Ẩm thực chay TP Hồ Chí Minh 2026

Lễ hội Ẩm thực chay TP Hồ Chí Minh 2026

Lễ hội sẽ diễn ra từ ngày 24 đến 30/8 tại Công viên Bình Phú, dự kiến thu hút trên 350 nghìn lượt khách. Với chủ đề “Chọn ẩm thực xanh vì tương lai xanh”, Lễ hội lần thứ ba từ một sự kiện giới thiệu văn hóa và món ăn chay sẽ chuyển sang không gian thúc đẩy hệ sinh thái Ẩm thực xanh-Tiêu dùng xanh-Nông nghiệp xanh-Du lịch xanh và Kinh tế xanh.

Nhà thơ Bằng Việt. Ảnh tư liệu

Giữ lửa thơ cháy mãi

Vô hình trung “Bếp lửa” còn trở thành biểu tượng của ngọn lửa thi ca cháy suốt trong cuộc đời nhà thơ.

Nhà văn Lê Phương Liên (giữa) cùng nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, TS giáo dục Thụy Anh trong một cuộc giao lưu của Câu lạc bộ Đọc sách cùng con. Ảnh: QUANG HƯNG

Người đi đường dài cùng trẻ thơ

Hơn nửa thế kỷ cầm bút, nhà văn Lê Phương Liên đã đi trên con đường vun đắp cho văn học thiếu nhi Việt Nam bằng sự bền bỉ hiếm có. Từ những truyện ngắn đầu tay viết cho thiếu nhi, những năm tháng làm biên tập ở NXB Kim Đồng đến cuốn "Bạn văn của tuổi thơ" vừa ra mắt, hành trình ấy không chỉ là hành trình của một người sáng tác, mà còn là hành trình lưu giữ ký ức của văn học thiếu nhi Việt Nam.

Nhiều biên đạo trẻ dùng chất liệu dân gian để sáng tạo nên những hình thức biểu đạt mới. Ảnh: K.MINH

Nghệ thuật múa tăng sức mạnh mềm hội nhập

Trong nhiều cuộc thảo luận về sức mạnh văn hóa của các quốc gia, các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật hay thời trang thường được xem là những lĩnh vực có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, nghệ thuật múa - đặc biệt là múa dân tộc đang âm thầm trở thành một trong những phương tiện biểu đạt hiệu quả của sức mạnh mềm văn hóa.

Bày tranh kể niềm hạnh phúc với Việt Nam

Bày tranh kể niềm hạnh phúc với Việt Nam

Họa sĩ Lester, hội viên Hội Nhà văn Anh Quốc, từng có nhiều triển lãm tại Vương quốc Anh. Chiều qua 2/8 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), đã diễn ra lễ khai mạc triển lãm “Việt Nam - Niềm đam mê khám phá” của anh.

Chế độ đãi ngộ với nghệ sĩ, diễn viên đang cần được nâng cao hơn trong bối cảnh mới.

Chờ hỗ trợ diễn viên thiết thực hơn

Trong bối cảnh mới, sân khấu đối mặt nhiều đòi hỏi nâng mình lên, trong cả công tác chuyên môn lẫn hoạt động phong trào. Tổ chức hội nghề nghiệp đang đặt ra mục tiêu và cũng được kỳ vọng có tiếng nói giúp nâng cao điều kiện đãi ngộ cho các nghệ sĩ. Cùng với đó, thúc đẩy việc lan tỏa tác phẩm hay đến công chúng.

Trải nghiệm văn hóa Khmer giữa Thủ đô

Trải nghiệm văn hóa Khmer giữa Thủ đô

Cuối tháng 8, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam sẽ tổ chức chuỗi hoạt động “Về miền Tây qua nét văn hóa của đồng bào Khmer”. Sự kiện giới thiệu đến công chúng những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Nam Bộ.

Tác phẩm "Phản chiếu" (120x205cm) của Nguyễn Hoàng Nam, đoạt giải nhất chuyên ngành Sơn dầu.

Lấy tên danh nhân cổ vũ tài năng mỹ thuật trẻ

Bước sang mùa thứ hai, Giải thưởng Victor Tardieu, giải thưởng dành cho bài tốt nghiệp đạt kết quả xuất sắc của sinh viên Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam mang tên vị hiệu trưởng đầu tiên của nhà trường, đã có chủ nhân.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang và tập thơ "Cúc muộn".

Tận tụy cùng thơ

Sau khi xuất bản tập “Giác ngộ” được xuất bản giữa năm 2025, một ngày, đọc lại những bài thơ mới viết, nhà thơ Hồng Thanh Quang thấy có chung một mạch cảm xúc, tâm sự, với những vui buồn và suy tư của một người đứng tuổi trước thực tế xã hội và cảnh ngộ đời mình, đủ các dư vị và màu sắc. Từ đó, tập thơ mới “Cúc muộn” (NXB Văn học) ra đời và được phát hành tháng 6/2026.

Tác phẩm tại triển lãm.

Câu hỏi từ Festival Mỹ thuật trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 - 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra không gian đối thoại nhiều sắc màu của nghệ thuật đương đại. Những bức sơn mài khổ lớn đứng cạnh tác phẩm điêu khắc bằng thép không gỉ và đá ong, tranh lụa hòa cùng sắp đặt đa phương tiện, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo…