1. Ngày 30/3 (giờ Hoa Kỳ), tại Bảo tàng The New York Historical, bức tranh “Our view” của họa sĩ Phạm Luận chính thức được treo và giới thiệu trong không gian trưng bày về thành phố New York. Sự kiện có sự tham dự của Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ, Đỗ Hùng Việt.
Câu chuyện của “Our View” bắt đầu từ một ô cửa. Năm 1999, trong chuyến đi đầu tiên tới Mỹ, Phạm Luận thường ở tại căn hộ của vợ chồng ông bà Judith Hughes Day và John Day tại New York. Từ khung cửa sổ ấy, ông nhìn thấy một phần rất khác của thành phố, phía dưới là những con phố luôn chuyển động, xa hơn là những tòa nhà cao tầng ánh lên trong nắng sớm và nổi bật nơi chân trời là chóp xanh của một nhà thờ Tin lành, phía sau là tán cây rộng lớn của Công viên Trung tâm. Khung cảnh ấy không gây choáng ngợp theo cách của một đô thị lớn, mà thấm dần, lắng lại. “Mỗi lần nhìn ra cửa sổ, tôi lại thấy một khung cảnh khác đi”, họa sĩ Phạm Luận nhớ lại.
Nhiều năm sau, từ những ký họa, ảnh chụp và ký ức tích tụ qua nhiều lần lưu trú, họa sĩ Phạm Luận hoàn thành bức tranh tại xưởng vẽ ở Hà Nội. Ông tặng lại tác phẩm cho vợ chồng John - Judy. Chính họ là người đặt tên cho bức tranh: “Our view” (Góc nhìn của chúng tôi). Tên gọi giản dị ấy lại mở ra một lớp nghĩa sâu hơn: Đó không chỉ là góc nhìn từ một căn hộ, mà còn là góc nhìn được chia sẻ giữa những con người thuộc hai nền văn hóa.
2. Bức tranh, theo giới thiệu của bảo tàng, mang rõ ảnh hưởng của hội họa Ấn tượng, với sự chú ý đặc biệt tới tương tác giữa ánh sáng và bóng tối. Ánh bình minh phủ lên toàn bộ không gian một sắc ấm, làm nổi bật chóp xanh của nhà thờ trước khi lan qua những tán cây của Công viên Trung tâm và rơi xuống mặt đất thành những vệt sáng li ti. Bầu trời trong và sắc lá mùa thu gợi lại những ngày thu thanh khiết của New York trong ký ức người họa sĩ. Ở đó, không có sự phô trương kỹ thuật, cũng không có những tham vọng tạo hình ồn ào. Tác phẩm vận hành bằng ký ức, bằng cảm giác, bằng một nhịp điệu rất riêng của ánh sáng và không gian. Một thành phố được nhìn từ bên ngoài, nhưng lại được giữ lại bằng một cảm xúc rất gần.
Ít ai biết rằng, phía sau hành trình của “Our view” là vai trò bền bỉ của một người phụ nữ: Judith Hughes Day. Từ đầu những năm 1990, khi quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ còn chưa bình thường hóa, bà đã tới Việt Nam và sớm nhận ra sức sống đặc biệt của hội họa đương đại Việt Nam. Năm 1992, bà cùng các cộng sự thành lập gallery La Vong tại Hồng Kông (Trung Quốc), một trong những địa chỉ đầu tiên giới thiệu có hệ thống mỹ thuật Việt Nam ra thị trường quốc tế.
Năm 1994, triển lãm cá nhân đầu tiên của họa sĩ Phạm Luận ở nước ngoài, với chủ đề Hà Nội, được tổ chức chính tại đây. Với những cuộc trưng bày như vậy, một thế hệ họa sĩ Việt Nam dần được nhận diện trong không gian nghệ thuật khu vực và quốc tế. Sau này, khi trở về New York, Judith Hughes Day tiếp tục mở phòng tranh chuyên về hội họa Việt Nam.
3. Năm 2025, trước khi qua đời, bà đã hoàn tất việc hiến tặng “Our view” cho Bảo tàng The New York Historical. Một quyết định mang tính cá nhân, nhưng đồng thời cũng mang ý nghĩa biểu tượng: Đưa một góc nhìn Việt Nam về New York trở lại chính thành phố ấy, trong một không gian lưu giữ ký ức lịch sử.
Việc “Our view” được tiếp nhận và trưng bày không phải là một sự ngẫu nhiên. Tác phẩm được đưa vào trong bối cảnh một bộ sưu tập lớn về thành phố New York, nơi quy tụ nhiều tên tuổi hàng đầu của mỹ thuật thế giới. Trong dòng chảy ấy, sự hiện diện của một họa sĩ Việt Nam tạo nên một điểm nhấn khác biệt. Không phải là một tiếng nói đối trọng, mà là một bổ sung: Một cách nhìn khác về cùng một thành phố. Một New York không chỉ được kể bởi những nghệ sĩ bản địa, mà còn được cảm nhận từ những người đến từ bên ngoài, mang theo những trải nghiệm và ký ức riêng. Ở góc độ đó, “Our view” không chỉ là một bức tranh phong cảnh. Nó là một lát cắt của ký ức đô thị, được hình thành từ sự giao thoa văn hóa.
Cũng bởi vậy, sự có mặt của bức tranh trong bảo tàng Mỹ là điểm gặp của nhiều hành trình: Hành trình sáng tạo của một họa sĩ, hành trình kết nối của một người bảo trợ nghệ thuật và rộng hơn, góp phần phản ánh hành trình từng bước của mỹ thuật Việt Nam trong không gian quốc tế.
Căn hộ của bà Judith Hughes Day và chồng trở thành điểm dừng chân quen thuộc của nhiều họa sĩ Việt Nam. Không chỉ là một nhà sưu tập, bà còn là một “cầu nối”, một cách lặng lẽ nhưng hiệu quả, giữa nghệ thuật Việt Nam và thế giới.
