Tự chủ nguyên liệu phục vụ xuất khẩu

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt mức kỷ lục 70,09 tỷ USD. Tuy nhiên, nhiều mặt hàng chủ lực đang bộc lộ sự tăng trưởng thiếu bền vững khi nguồn nguyên liệu phục vụ xuất khẩu không ổn định, tiềm ẩn nguy cơ sụt giảm kim ngạch trong trung và dài hạn.

Sơ chế dừa xuất khẩu tại Công ty Vina T&T Group. (Ảnh: MINH ANH)
Sơ chế dừa xuất khẩu tại Công ty Vina T&T Group. (Ảnh: MINH ANH)

Ông Lê Việt Anh, Tổng Thư ký Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam cho biết: Năm 2025, hồ tiêu tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong nhóm gia vị xuất khẩu của Việt Nam, đạt hơn 247.000 tấn, chiếm 59,3% tổng lượng gia vị xuất khẩu với kim ngạch 1,66 tỷ USD trên tổng kim ngạch gia vị 2,1 tỷ USD.

Tuy nhiên, Việt Nam cũng nhập khẩu hơn 42.000 tấn hồ tiêu, kim ngạch 266,2 triệu USD, tăng 16,2% về lượng và 51,1% về kim ngạch so năm 2024.

Xu hướng này một mặt cho thấy vai trò trung tâm của Việt Nam trong chế biến và tái xuất hồ tiêu nhưng mặt khác cũng thể hiện nguồn cung nội địa thiếu hụt trong khi nhu cầu xuất khẩu duy trì ở mức cao.

“Mùa vụ thu hoạch năm 2026 dự báo sẽ gặp nhiều bất lợi về thời tiết và dịch bệnh trên cây trồng khiến năng suất nhiều vùng trồng chỉ đạt mức trung bình, nhất là tại các vườn già cỗi và hạn chế đầu tư kỹ thuật. Đánh giá sơ bộ sản lượng vụ tiêu 2026 sẽ giảm khoảng 15-20% so với năm 2025. Điều này đặt ra yêu cầu duy trì và tăng nguồn cung để phục vụ xuất khẩu do nhu cầu của thế giới đối với mặt hàng này vẫn tiếp tục tăng”, ông Việt Anh nhấn mạnh.

Cùng với hồ tiêu, nhiều năm qua ngành hàng điều cũng đối mặt với bài toán thiếu nguyên liệu trầm trọng.

Theo Hiệp hội Điều Việt Nam, hiện nay Việt Nam nhập khẩu gần 90% điều nguyên liệu, nguồn cung trong nước chỉ ở mức hơn 10%. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu điều đạt kỷ lục hơn 5,2 tỷ USD nhưng kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu lên đến khoảng 4,5 tỷ USD.

Đáng chú ý, ngành điều Việt Nam nhập khẩu điều thô chủ yếu từ Campuchia và Bờ Biển Ngà trong khi cả hai quốc gia cung ứng này đều đang chuyển hướng mạnh sang chế biến sâu, từng bước giảm xuất khẩu nguyên liệu thô.

Riêng Bờ Biển Ngà hiện có 37 cơ sở chế biến với tổng công suất thiết kế khoảng 830.000 tấn và đặt mục tiêu đến năm 2030 chế biến trong nước 50% sản lượng điều thông qua việc triển khai thêm khoảng 10 dự án mới, dự kiến bổ sung công suất 200.000 tấn.

Điều này cho thấy rủi ro đứt gãy nguồn cung nguyên liệu cho ngành điều Việt Nam, từ đó làm giảm lợi thế cạnh tranh, thậm chí khó giữ vững vị trí xuất khẩu hạt điều hàng đầu thế giới.

Đối với ngành hàng dừa, năm 2025 cũng ghi nhận đà tăng trưởng ấn tượng khi vượt thanh long vươn lên vị trí số 2 trong xuất khẩu rau quả với mức tăng 36,6%, đạt kim ngạch gần 534 triệu USD.

Tuy nhiên theo Hiệp hội Dừa Việt Nam, nguồn cung không ổn định là một trong những nguyên nhân khiến ngành hàng này phát triển thiếu bền vững. Nhiều thời điểm doanh nghiệp trong nước phải nhập khẩu dừa để giữ hợp đồng xuất khẩu dẫn đến lợi nhuận bị bào mòn, thậm chí mất uy tín vì hợp đồng giao chậm.

Chủ tịch Hiệp hội Dừa Việt Nam Nguyễn Thị Kim Thanh cho rằng, cần nâng cao chất lượng giống cây trồng để tăng năng suất, chất lượng dừa phục vụ xuất khẩu. Thực tế, giống là yếu tố nền tảng của mọi giải pháp an toàn. Một giống tốt có thể giảm 40-60% rủi ro sâu bệnh và chi phí phòng trừ, giúp cây sinh trưởng ổn định, cho năng suất và phẩm chất cao dù gặp biến động thời tiết.

Ngoài ra, để phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại đang chuyển sang ưu tiên các sản phẩm xanh, sạch, có truy xuất nguồn gốc, đòi hỏi ngành dừa phải thích ứng bằng những phương thức canh tác bền vững, quản lý dịch hại tổng hợp và bảo vệ thực vật theo hướng an toàn.

Thực tiễn từ ngành điều, dừa hay nhiều ngành hàng khác cho thấy tự chủ nguyên liệu không chỉ là câu chuyện của từng doanh nghiệp hay từng ngành hàng mà dần trở thành bài toán chiến lược của cả ngành nông nghiệp.

Khi nguồn cung bên ngoài ngày càng biến động, chính sách cần đi trước một bước, từ quy hoạch vùng nguyên liệu, cơ chế khuyến khích liên kết dài hạn đến tín dụng, đầu tư giống, công nghệ và chế biến tại chỗ.

Khi kiểm soát tốt đầu vào, xuất khẩu nông sản Việt Nam sẽ chủ động hơn về chất lượng, chi phí và vị thế trên thị trường quốc tế.

Có thể bạn quan tâm

Một góc Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn ở tỉnh Thanh Hóa. (Ảnh: NGÔ TUẤN-MAI LUẬN-ĐÌNH PHƯỢNG)

Phát triển công nghiệp vùng ven biển Bắc Trung Bộ

Phát huy tiềm năng thế mạnh của vị trí địa lý, hệ thống cảng biển nước sâu, mạng lưới giao thông kết nối liên vùng và quốc tế, các tỉnh khu vực Bắc Trung Bộ đã mời gọi, thu hút thành công nhiều dự án công nghiệp trọng điểm, đóng vai trò động lực thúc đẩy kinh tế vùng và cả nước.

Một đoạn tuyến thuộc dự án đường cao tốc bắc-nam vừa hoàn thành, đưa vào khai thác.

"Kích hoạt" sức mạnh doanh nghiệp

Vừa qua, quy hoạch tổng thể quốc gia điều chỉnh đã được phê duyệt với nhiều đột phá về mô hình tăng trưởng, phát triển công nghệ cao, hạ tầng chiến lược, cơ chế huy động nguồn lực cho các dự án trọng điểm. Chính phủ đã lên kế hoạch hành động với chủ trương lấy vốn ngân sách nhà nước làm “ngòi nổ” kích hoạt nguồn lực toàn xã hội.

Dây chuyền sản xuất tại Nhà máy Samsung Electronics, Khu công nghiệp Yên Phong, thành phố Bắc Ninh. (Ảnh: HOÀNG PHƯƠNG)

Sức mạnh từ liên kết

Sức mạnh của hệ thống doanh nghiệp ở Việt Nam không phải là phép cộng đơn thuần về số lượng doanh nghiệp mà là sự phối hợp, liên kết giữa các loại hình doanh nghiệp với nhau. Hiện nay, đã có một số mô hình liên kết các loại hình doanh nghiệp đang hoạt động tốt nhưng chưa phổ biến.

Bốn trạm biến áp ngoài khơi trên hành trình vượt biển đến châu Âu.

Nỗ lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu

Bên cạnh quy mô thương mại, xuất khẩu tăng nhanh, việc thiếu tính liên kết với các tập đoàn đa quốc gia cùng những điểm nghẽn về năng lực quản trị, chi phí logistics khiến một số doanh nghiệp Việt Nam phải đứng ngoài “sân chơi” toàn cầu.

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh hôm nay. (Ảnh: THẾ ANH)

Từ bước chuyển biến tư duy đến hiệu quả thực thi

Qua hơn một năm thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân (Nghị quyết 68), môi trường đầu tư, kinh doanh tại Thành phố Hồ Chí Minh đã có những chuyển biến tích cực, nhất là trong tư duy quản lý, cải cách thủ tục hành chính.

Ngành gỗ Việt Nam tìm dư địa tăng trưởng từ đa dạng hóa thị trường. (Ảnh: VŨ THÀNH)

Ngành gỗ Việt Nam tìm dư địa tăng trưởng từ đa dạng hóa thị trường

Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với ngành gỗ và nội thất Việt Nam hiện nay. Bên cạnh mở rộng địa bàn tiêu thụ, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực thiết kế, xây dựng thương hiệu, bảo đảm nguồn gốc nguyên liệu hợp pháp và tăng cường kết nối, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 33 (FMM 2026) đã chính thức diễn ra tại Hồng Công (Trung Quốc) trong 2 ngày từ 20-21/10. (Ảnh: Bộ Tài chính)

Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 33: Kinh tế vĩ mô là trọng tâm đối thoại chính sách hàng đầu

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 33, chia sẻ về tình hình, triển vọng kinh tế vĩ mô của Việt Nam và định hướng điều hành chính sách nhằm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2027.

Cải cách thủ tục hải quan góp phần giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. (Ảnh: CHQ)

Gỡ vướng trong thực thi chính sách hải quan

Khai báo điện tử giúp doanh nghiệp thuận tiện hơn khi làm thủ tục, nhưng những khác biệt trong áp dụng quy định vẫn có thể làm phát sinh thời gian, chi phí và rủi ro về nghĩa vụ thuế. Bên cạnh đơn giản hóa hồ sơ, cải cách hải quan cần đi sâu vào tính thống nhất và sự đồng bộ trong thực thi.

Hội thảo khoa học công bố báo cáo “Triển vọng Kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương” của Quỹ Tiền tệ quốc tế. (Ảnh: BTC)

IMF công bố triển vọng kinh tế khu vực châu Á-Thái Bình Dương và khuyến nghị cho Việt Nam

Ngày 20/10, Đại học Kinh tế quốc dân phối hợp Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) tổ chức hội thảo khoa học công bố báo cáo “Triển vọng Kinh tế Khu vực châu Á - Thái Bình Dương”. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh bức tranh kinh tế toàn cầu và khu vực đang đứng trước những biến chuyển cơ cấu sâu sắc cùng nhiều thách thức đan xen.

Trình bày các nội dung diễn tập an ninh mạng. (Nguồn ảnh: VNPT)

VNPT chủ trì diễn tập an ninh mạng tại Công an tỉnh Thanh Hóa năm 2026

VNPT vừa chủ trì diễn tập an ninh mạng, an ninh dữ liệu đối với hệ thống thông tin Công an tỉnh Thanh Hóa năm 2026. Với chủ đề “Điều tra, truy vết và xử lý mã độc lây nhiễm qua môi trường mạng xã hội”, chương trình tập trung rèn luyện kỹ năng điều tra, xử lý mã độc và nâng cao năng lực phối hợp ứng phó sự cố an ninh mạng.

Kho Video Highlights trên MyTV giúp khán giả lựa chọn nội dung xem lại. (Ảnh: VNPT)

MyTV ứng dụng AI nâng cao trải nghiệm khách hàng với nội dung số

Theo định hướng Data Driven, AI-first, Tập đoàn VNPT xác định AI là năng lực cốt lõi, động lực tăng trưởng và trụ cột cạnh tranh mới. Trên nền tảng định hướng đó, VNPT đã và đang đưa AI vào sản xuất, xử lý và cá nhân hóa dịch vụ, nội dung tạo ra những thay đổi đáng kể, nâng cao trải nghiệm của khách hàng MyTV.

[Infographic] Chứng khoán ngày 20/10: VN-Index tăng nhẹ 2,13 điểm, khối ngoại tiếp tục bán ròng

[Infographic] Chứng khoán ngày 20/10: VN-Index tăng nhẹ 2,13 điểm, khối ngoại tiếp tục bán ròng

Kết phiên giao dịch 20/10,VN-Index tăng nhẹ 2,13 điểm (+0,13%) lên mức 1.691,97 điểm, dưới kháng cự tâm lý 1.700 điểm. Độ rộng trên HoSE tích cực. Thanh khoản thị trường giảm, khối lượng giao dịch khớp lệnh giảm 6,0% so phiên trước. Khối ngoại tiếp tục bán ròng với giá trị bán đạt 220,5 tỷ đồng trên HoSE.

Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Khơi thông nguồn lực, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Việc sửa đổi Luật Điện lực nhằm tháo gỡ những vướng mắc về thể chế, mở rộng cơ hội đầu tư và hoàn thiện cơ chế vận hành thị trường điện. Cơ quan thẩm tra nhấn mạnh yêu cầu cải cách công khai, minh bạch, khơi thông nguồn lực đầu tư và bảo đảm an toàn, an ninh năng lượng.

Đề xuất bãi bỏ, đơn giản hóa 20 thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh lĩnh vực thương mại

Đề xuất bãi bỏ, đơn giản hóa 20 thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh lĩnh vực thương mại

Chiều 20/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Công thương Lê Mạnh Hùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.