Sau hai năm, mô hình trồng dứa trên đất đồi đã mở ra hướng đi triển vọng cho nông nghiệp vùng đồi núi, góp phần nâng cao thu nhập và từng bước hình thành nền sản xuất hàng hóa bền vững cho người dân địa phương.
Những tín hiệu lạc quan
Sau gần hai năm bắt tay thực hiện mô hình trồng dứa liên kết với Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO), Tổ hợp tác sản xuất dứa Ngân Hà, xã Kỳ Hoa đã có vụ thu hoạch đầu tiên với những kết quả ngoài mong đợi. Ông Trương Xuân Hà, Tổ trưởng tổ hợp tác cho biết: Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị kinh tế trên đơn vị diện tích, cuối năm 2024, chúng tôi đã mạnh dạn thử nghiệm mô hình trồng dứa liên kết trên diện tích gần 20 ha ở Kỳ Hoa và Cẩm Xuyên. Nhờ áp dụng quy trình kỹ thuật chặt chẽ từ khâu làm đất, chọn giống đến chăm sóc nên toàn bộ diện tích trồng dứa ở 2 khu vực đều phát triển tốt, năng suất đạt gần 50 tấn/ha, mang lại lợi nhuận gần 200 triệu đồng mỗi héc-ta. So với trước đây, khi người dân chủ yếu trồng keo, sắn, mô hình trồng dứa đang mở ra hướng sản xuất hiệu quả và bền vững hơn, chống chịu tốt với thiên tai, bão lũ.
Từ đầu năm 2024, các xã thuộc huyện Vũ Quang cũ cũng hợp tác với DOVECO triển khai mô hình trồng dứa nguyên liệu theo hướng liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thượng Đức Nguyễn Thanh Sơn cho biết, điểm nổi bật của mô hình là việc đưa giống dứa Cayenne vào sản xuất trên vùng đất gò đồi kém hiệu quả. Đây là giống dứa có khả năng thích nghi tốt với khí hậu nắng nóng, chịu hạn, chống chịu thiên tai và ít sâu bệnh. Theo đánh giá thực tế, nhiều diện tích sinh trưởng khỏe, tỷ lệ đậu quả cao, chất lượng quả đồng đều.
Ông Lê Ngọc Lâm ở thôn 6 là một trong những hộ dân tiên phong triển khai mô hình trồng dứa tại Thượng Đức cho biết, trước đây gia đình chủ yếu trồng cam nhưng hiệu quả giảm do cây già cỗi. Sau khi tham quan thực tế mô hình trồng dứa liên kết tại Ninh Bình, gia đình quyết định chuyển đổi sang trồng dứa Cayenne. Trong đợt thu hoạch đầu tiên trên diện tích 1,9 ha dứa xử lý ra hoa trái vụ, sản lượng dự kiến đạt khoảng 18,3 tấn quả, trọng lượng bình quân 1,3 kg/quả; trong đó, tỷ lệ quả loại 1 chiếm gần 86%. Với giá thu mua của nhà máy, bình quân 1 ha trồng dứa cho thu nhập gần 200 triệu đồng. Theo chia sẻ của các hộ dân trồng dứa ở xã Thượng Đức, mặc dù giống dứa Cayenne được trồng trái vụ trên vùng đất đồi, nhưng ngay trong vụ trồng đầu tiên đã thể hiện khả năng thích nghi tốt với khí hậu nắng nóng và ít sâu bệnh. Nhiều diện tích sinh trưởng khỏe, tỷ lệ đậu quả cao, chất lượng quả đồng đều. Ông Lê Ngọc Lâm cho biết: “Chúng tôi được cán bộ kỹ thuật của doanh nghiệp trực tiếp hướng dẫn quy trình thâm canh ngay tại ruộng. Đất trồng được cày sâu, xử lý sạch cỏ dại, lên luống cao từ 30-40 cm nhằm chống úng vào mùa mưa. Sau khi xuống giống, toàn bộ diện tích được phủ nilon giữ ẩm, hạn chế cỏ dại và giảm công chăm sóc”. Đặc biệt, kỹ thuật xử lý ra hoa trái vụ bằng phương pháp kích thích sinh trưởng đã bước đầu mang lại hiệu quả, giúp cây ra hoa đồng loạt, chủ động thời gian thu hoạch và nâng cao giá trị thương phẩm.
Mô hình trồng dứa liên kết với doanh nghiệp bước đầu mang lại hiệu quả tích cực. Thời gian tới, các xã tiếp tục vận động người dân mở rộng diện tích trồng dứa, hướng tới hình thành vùng sản xuất tập trung gắn với liên kết tiêu thụ bền vững.
Đánh thức tiềm năng đất đồi phía tây Hà Tĩnh
Theo số liệu thống kê từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, tính đến thời điểm hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh đã trồng gần 400 ha dứa thực hiện liên kết với DOVECO; trong đó, 321,5 ha do DOVECO trực tiếp sản xuất tại các xã: Kỳ Hoa, Kỳ Lạc, Kỳ Văn, Cẩm Xuyên, Cẩm Duệ, Cẩm Lạc và hơn 60 ha do các hộ dân liên kết sản xuất với DOVECO theo hợp đồng cung ứng giống, chuyển giao kỹ thuật sản xuất và bao tiêu sản phẩm.
Theo kết quả khảo sát nhu cầu của người dân, trong năm 2026, người dân ở 17 xã trên địa bàn đã đăng ký trồng mới khoảng 653,3 ha. Chi cục trưởng Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh Trần Hùng cho biết: Qua theo dõi diện tích dứa trồng tại các vùng từ tháng 4/2024 đến nay cho thấy, cây dứa phù hợp thổ nhưỡng, sinh trưởng, phát triển và chống chịu tốt với điều kiện khí hậu trên các vùng trồng, nhất là chịu nắng nóng, mưa bão. Cụ thể, qua 2 cơn bão rất mạnh số 5 và số 10 năm 2025, nhiều cây trồng trong khu vực bị thiệt hại nặng, nhưng cây dứa vẫn chống chịu và sinh trưởng tốt. Phó Tổng Giám đốc DOVECO Nguyễn Thanh Tùng chia sẻ, trong gần 400 ha dứa đã được trồng trên địa bàn Hà Tĩnh có 135 ha dứa Cayenne, còn lại là dứa Queen. Năng suất dứa Queen trung bình đạt 45 tấn/ha; dứa Cayenne đạt 50 tấn/ha. Thu nhập từ cây dứa (trung bình 200-250 triệu đồng/ha/chu kỳ) cao hơn so với một số cây trồng truyền thống của nông dân. Doanh nghiệp sẽ tiếp tục hỗ trợ người dân về giống, kỹ thuật canh tác và bao tiêu toàn bộ sản phẩm theo hợp đồng liên kết nhằm giúp bà con yên tâm đầu tư sản xuất.
Tỉnh Hà Tĩnh hiện có khoảng 7.000 ha phù hợp có thể chuyển đổi cơ cấu cây trồng và chuyển mục đích sử dụng đất để đầu tư trồng dứa trong giai đoạn 2026-2030. Trên cơ sở định hướng sản xuất và chế biến dứa theo chuỗi giá trị của Công ty DOVECO và Công ty cổ phần Nafoods, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh đang tiếp tục rà soát quỹ đất, định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hình thành các vùng chuyên canh sản xuất dứa, phấn đấu đạt quy mô trên 3.000 ha vào năm 2030. Theo Chi cục trưởng Trần Hùng, việc mở rộng diện tích trong thời gian tới tập trung chủ yếu vào các hộ nông dân có điều kiện đất đai phù hợp, nhân lực và nguồn lực đáp ứng tổ chức sản xuất thâm canh bài bản. “Dứa là cây trồng đòi hỏi quy trình kỹ thuật chặt chẽ và điều kiện thâm canh cao. Hà Tĩnh là địa phương có tổng lượng mưa lớn, thời gian mưa tập trung từ tháng 9-11, là điều kiện phát sinh bệnh thối nõn, thối rễ dứa, gây hại trên diện rộng. Vì vậy, việc mở rộng quy mô trồng dứa cần có sự đầu tư bài bản, thận trọng, tránh tình trạng làm phong trào, phát triển ồ ạt”, ông Trần Hùng khuyến cáo.
