Thôn Ruộng, xã Bát Mọt có 51 hộ gia đình, 236 nhân khẩu đồng bào Thái cư trú bên dòng suối Luông, thượng nguồn sông Chu ở tỉnh Thanh Hóa. Nhân dân canh tác gần 30 ha đất nông nghiệp, hoạt động kinh tế chủ đạo là trồng trọt; trong đó, hơn 10 ha chuyên canh hai vụ lúa. Qua các đợt mưa lũ lịch sử năm 2017 và 2025, hơn 50% diện tích trồng lúa bên suối bị nước lũ cuốn trôi đất màu, trơ sỏi đá. Ông Lương Quan Duyến, một người dân trong thôn bộc bạch: Gia đình có 3,7 sào ruộng nhưng bị nước lũ cuốn trôi, trơ sỏi đá mất 2 sào, không thể phục hồi. Sau thiên tai, cùng với việc tu bổ, cải tạo ruộng, đắp bờ giữ nước, gia đình đầu tư thâm canh nhằm tăng năng suất lúa, phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm, tích cực bảo vệ, phát triển vốn rừng. Đời sống của gia đình ông hiện ổn định nhưng nhiều hộ gia đình trong thôn còn khó khăn. Gần đây, một số lao động địa phương, nhất là lao động có trình độ tay nghề tham gia thi công các công trình hạ tầng tại địa bàn, có thêm thu nhập cải thiện đời sống.
Thôn Ruộng tọa lạc gần biên giới, tiếp giáp với nước bạn Lào. Hiện nhà thầu đang thi công mới và khắc phục điểm sạt lở đường giao thông từ trung tâm xã Bát Mọt về thôn, phát huy hiệu quả 6 km đường dân sinh, liên thông với tuyến đường tuần tra biên giới. Dẫu cuộc sống còn nhiều khó khăn nhưng nhân dân tích cực tham gia bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh biên giới, xây dựng quan hệ đối ngoại đoàn kết, hữu nghị. Là người cao tuổi, có uy tín trong cộng đồng, ông Lương Quan Duyến nhận quản lý, bảo vệ mốc quốc giới 351 và 352. Phải cắt rừng, đi bộ mất 2 giờ mới tới cột mốc 351 nhưng ông thường xuyên lên kiểm tra cột mốc, kết hợp phát quang cành cây che khuất tầm nhìn, mở lối đi tuần. Ông giáo dục con cháu tham gia bảo vệ mốc quốc giới, tuyên truyền, vận động cộng đồng cùng bảo vệ đường biên, cột mốc. Hiện, bộ đội biên phòng phối hợp các trường học xúc tiến triển khai tổ chức “tiết học biên cương” ngoài thực địa nhằm giáo dục, trao truyền trách nhiệm bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc cho thế hệ trẻ.
Tại thôn Ruộng, tổ công tác thuộc Đồn biên phòng Bát Mọt bám địa bàn, tham mưu cho cấp ủy cơ sở xây dựng thế trận biên phòng toàn dân; cùng ăn, cùng ở, cùng bàn, cùng làm với dân, đóng góp ngày công hoàn thành xây lắp nhà ở cho 7 hộ gia đình. Các đảng viên bộ đội biên phòng được phân công phụ trách nhóm hộ gia đình, là lực lượng xung kích trợ giúp các gia đình chính sách, hộ neo đơn thu hoạch hoa màu, chủ động phòng ngừa, ứng phó với thời tiết cực đoan. Qua rà soát, thôn Ruộng có 6 hộ sinh sống ở khu vực nguy cơ cao ảnh hưởng bởi lũ ống, lũ quét, sạt lở đất nên bộ đội biên phòng cùng hệ thống chính trị cơ sở phân công cán bộ phụ trách, huy động các hộ liền kề sẵn sàng hỗ trợ di chuyển tài sản, nhân khẩu đến nơi an toàn theo phương án “4 tại chỗ”. Mỗi quân nhân chuyên nghiệp trích thu nhập hằng tháng, gây dựng quỹ thực hiện chương trình “Con nuôi đồn Biên phòng”, “Nâng bước em đến trường”; mua cây, con giống tặng hộ nghèo, hướng dẫn kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, tạo thêm sinh kế cho các gia đình vươn lên thoát nghèo. Từ nguồn huy động xã hội hóa, bộ đội biên phòng đã lắp đặt gần 30 cột cùng thiết bị sử dụng năng lượng mặt trời chiếu sáng các tuyến đường trong thôn. Đồn biên phòng Bát Mọt huy động mỗi cá nhân tự nguyện đóng góp, tạo nguồn vốn hỗ trợ xây dựng mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm theo nhóm hộ. Với 2 hộ có kiến thức, kinh nghiệm chăn nuôi cùng 3 hộ nghèo được hỗ trợ mua giống vật nuôi, các hộ trợ giúp nhau tổ chức chăn nuôi theo hướng an toàn dịch bệnh. Cán bộ chuyên môn, bộ đội biên phòng đồng hành, hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật chăn nuôi cho nhóm hộ. Qua đó nhằm tăng nhanh tổng đàn, tạo thêm thu nhập, bảo tồn nguồn vốn để tiếp tục trợ giúp các hộ nghèo khác phát triển chăn nuôi.
Tham gia giữ đất, giữ rừng, các hộ gia đình ở thôn Ruộng đều được chi trả phí dịch vụ môi trường nhưng mức hưởng lợi còn thấp. Thu nhập bình quân đầu người mới đạt 13 triệu đồng/năm nên tỷ lệ hộ nghèo chiếm tới hơn 50% tổng số hộ gia đình. Thôn có hơn 30 lao động đi làm ăn xa nhằm có thêm thu nhập. Trưởng thôn Lương Văn Lá thông tin thêm: Nhằm nâng cao đời sống vật chất cho người dân, cấp ủy, chính quyền xã, thôn cùng chủ đầu tư khảo sát, dự kiến trồng xen cây vầu dưới tán rừng, cấp giống gia cầm, dê, lợn cho nhóm hộ tổ chức chăn nuôi; đề xuất bố trí nguồn đầu tư từ chương trình mục tiêu quốc gia tiếp tục kiên cố hóa hơn 200m đường bê-tông nội thôn, xây dựng nhà văn hóa, trang cấp thiết bị, hỗ trợ thành lập, duy trì hoạt động câu lạc bộ bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Nhiều năm qua, con em đồng bào Thái ở thôn Ruộng được hỗ trợ lương thực, tiền ăn, chi phí học tập nên hơn 50 học sinh trong độ tuổi đi học đều đến lớp, đến trường, trong đó có 8 em đang học đại học, cao đẳng. Trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp đang được xây dựng tại trung tâm xã Bát Mọt, phấn đấu đưa vào sử dụng trong năm học 2026-2027, góp phần đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu kiến thiết quê hương.
Ngoài nỗ lực vươn lên của mỗi cá nhân, gia đình, nhân dân thôn Ruộng mong được tạo thêm cơ hội việc làm, yên tâm bám bản tổ chức sản xuất. Hiện, Đồn Biên phòng Bát Mọt tham mưu cho cấp ủy, chính quyền xã Bát Mọt lồng ghép các chương trình, dự án, bố trí nguồn lực từ chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng hạ tầng kinh tế-xã hội, hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo thêm sinh kế cho cộng đồng dân cư, góp phần xây dựng thôn Ruộng trở thành điểm sáng vùng biên.
