Luồng lạch bị bồi lấp, tàu thuyền gặp khó
Cảng Cửa Việt có quy mô hơn 8,2 ha, tập trung các hoạt động khai thác thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá và vận tải hàng hóa của tỉnh. Khu vực cảng biển hiện nay có bốn bến cảng và một khu chuyển tải, có khả năng tiếp nhận tàu hàng tổng hợp có trọng tải từ 2.000 đến 3.000 tấn.
Trước đây, Cửa Việt là nơi ra vào của hàng trăm tàu thuyền mỗi ngày. Tuy nhiên, thời gian qua, sự thay đổi dòng chảy và bồi lấp tự nhiên đã khiến luồng lạch bị thu hẹp, không chỉ gây khó khăn cho việc điều hướng mà còn biến nơi đây thành “cái bẫy” đối với các tàu có trọng tải lớn.
Ngư dân Bùi Đình Chiến, xã Cửa Việt sở hữu đội tàu ba chiếc với công suất hơn 800 CV/chiếc cho biết: “Khu vực bồi lấp kéo dài gần 1 km với chiều rộng lên tới 250m. Tàu của chúng tôi là tàu vỏ thép, công suất lớn nên việc ra vào cảng gặp rất nhiều khó khăn và nguy hiểm. Nhiều thời điểm, chúng tôi phải neo tàu ba đến bốn ngày để chờ thủy triều lên mới có thể ra khơi. Ngư dân ở đây không ít lần chứng kiến tàu thuyền bị mắc cạn, có trường hợp gặp sóng lớn dẫn đến chìm tàu, gây thiệt hại lớn về tài sản. Bà con mong muốn cơ quan chức năng sớm nạo vét để tàu thuyền ra vào thuận lợi, yên tâm bám biển, phát triển kinh tế”.
Tình trạng bồi lấp cửa biển đã ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp và sinh kế của ngư dân. Đại diện Công ty trách nhiệm hữu hạn Thanh Thành Đạt, đơn vị kinh doanh dịch vụ kho bãi, hàng hóa, xuất nhập khẩu tại cảng Cửa Việt cho biết, các tàu có công suất 1.600 tấn hiện chỉ có thể chở khoảng 1.000 đến 1.200 tấn để tránh mắc cạn. Việc hụt mất hàng trăm tấn hàng mỗi chuyến trong khi chi phí nhiên liệu, neo đậu và bảo quản sản phẩm ngày càng tăng đã gây thiệt hại kinh tế đáng kể cho doanh nghiệp.
Theo Thiếu tá Võ Như Sa, Phó Đồn trưởng nghiệp vụ Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Cửa Việt, đây là địa bàn chiến lược, nơi các lực lượng Biên phòng, Kiểm ngư, Cảnh sát biển thường xuyên triển khai nhiệm vụ tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn, phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) và đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm trên biển. Tuy nhiên, tình trạng thủy triều xuống thấp kết hợp với luồng lạch bị bồi lấp đã ảnh hưởng đáng kể đến khả năng cơ động và thực hiện nhiệm vụ của các lực lượng chức năng.
Từ tháng 10/2024, cảng biển Cửa Việt có hiện tượng bị bồi lấp làm cạn một số điểm cục bộ. Đến nay, hiện tượng này ngày càng nghiêm trọng. Theo thông báo hàng hải mới nhất, độ sâu luồng hàng hải Cửa Việt tại điểm cạn nhất chỉ còn âm 2m (-2m), thấp hơn rất nhiều so với chuẩn thiết kế âm 5,6m (-5,6m) tiêu chuẩn để các tàu có thể di chuyển, tiềm ẩn mất an toàn hàng hải, nguy cơ mắc cạn hoặc va chạm tăng cao. Điều này đã làm giảm sức hút của cảng Cửa Việt đối với các doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu.
Cấp thiết bảo đảm luồng lạch thông suốt, bền vững
Để khắc phục tình trạng bồi lấp ở khu vực cảng Cửa Việt, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (Bộ Xây dựng) đã có quyết định phê duyệt dự án nạo vét duy tu luồng hàng hải Cửa Việt với tổng số vốn hơn 20,12 tỷ đồng theo kế hoạch năm 2025. Do quá trình đấu thầu gặp vướng mắc và thời điểm thi công vào cuối năm bị ảnh hưởng của thời tiết nên không hoàn thành đúng tiến độ. Do đó, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đã xin điều chỉnh thời gian thi công và hoàn thành trong năm 2026.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nạo vét chỉ là giải pháp xử lý trước mắt. Đặc điểm cửa biển Cửa Việt nằm ở khu vực giao thoa giữa dòng chảy sông và biển, thường xuyên chịu tác động của sóng, gió mùa và quá trình vận chuyển bùn cát tự nhiên. Vì vậy, sau mỗi đợt nạo vét, tình trạng bồi lấp vẫn có thể tái diễn nếu không có giải pháp kiểm soát tổng thể.
Theo các đơn vị quản lý hàng hải, nhiều cửa biển trong khu vực miền trung cũng đối mặt với tình trạng tương tự. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ duy tu luồng lạch định kỳ mà còn phải nghiên cứu quy luật diễn biến thủy văn, dòng chảy và sự dịch chuyển bùn cát để xây dựng giải pháp lâu dài, hạn chế tái bồi lấp.
Bên cạnh việc triển khai dự án nạo vét, nhiều ý kiến cho rằng, cần xây dựng cơ chế giám sát thường xuyên đối với diễn biến luồng hàng hải Cửa Việt. Việc ứng dụng công nghệ khảo sát đáy luồng, cập nhật định kỳ độ sâu luồng lạch và cảnh báo sớm các khu vực bồi lấp sẽ giúp cơ quan quản lý chủ động hơn trong công tác duy tu.
Cùng với đó, cần nghiên cứu các giải pháp công trình nhằm ổn định luồng hàng hải, hạn chế cát bồi lắng tại khu vực cửa biển. Việc kết hợp giữa giải pháp kỹ thuật và quản lý vận hành sẽ góp phần giảm chi phí nạo vét lặp lại, nâng cao hiệu quả đầu tư và bảo đảm khai thác ổn định trong dài hạn.
Cảng Cửa Việt không chỉ phục vụ hoạt động khai thác hải sản mà còn giữ vai trò cửa ngõ giao thương đường biển của Quảng Trị, kết nối vận tải hàng hóa giữa khu vực ven biển với các khu công nghiệp, khu kinh tế và mạng lưới logistics của miền trung. Vì vậy, việc bảo đảm năng lực khai thác của luồng hàng hải Cửa Việt là yêu cầu cấp bách, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển của địa phương.
