Triển vọng đột phá của liệu pháp thực khuẩn thể trong phát hiện và điều trị ung thư

Giáo sư Chuanbin Mao đã có những chia sẻ bên lề với phóng viên về những đột phá trong nghiên cứu và tiềm năng đưa nghiên cứu này vào ứng dụng trong thực tiễn.

Hướng tiếp cận hoàn toàn mới trong chẩn đoán và điều trị ung thư

Phóng viên: Hướng tiếp cận mới trong chẩn đoán và điều trị ung thư của Giáo sư rất ấn tượng. Ung thư cũng là một thách thức mà Việt Nam đang phải đối mặt. GS có thể chia sẻ tiềm năng ứng dụng các nghiên cứu của mình? Xin ông chia sẻ cụ thể về công trình nghiên cứu của mình?

Giáo sư Chuanbin Mao: Tôi muốn cho mọi người thấy một hướng tiếp cận hoàn toàn mới trong chẩn đoán và điều trị ung thư đã được phát triển như thế nào. Cụ thể, tôi chia sẻ về cách chúng ta có thể chẩn đoán và điều trị ung thư bằng một phương pháp mới.

Nghiên cứu mà tôi trình bày hôm nay liên quan đến chẩn đoán và một số phương pháp điều trị có tiềm năng được ứng dụng trong lâm sàng.

Cụ thể, phương pháp chẩn đoán của chúng tôi là chỉ cần lấy một lượng máu rất nhỏ từ bệnh nhân, từ đó có thể phát hiện tế bào ung thư lưu hành trong máu. Ưu việt của phương pháp này là giúp phát hiện và chẩn đoán ung thư trong thời gian rất ngắn, đồng thời chỉ cần một mẫu bệnh phẩm cực kỳ nhỏ.

Về điều trị ung thư, chúng tôi tập trung vào liệu pháp miễn dịch và điều trị trúng đích. Phương pháp mà tôi phát triển - và chia sẻ hôm nay - hiệu quả hơn vì có thể nhắm chính xác vào tế bào ung thư và mô khối u.

Phóng viên: Giáo sư có thể giải thích rõ hơn tại sao liệu pháp thực khuẩn thể lại là một nền tảng triển vọng cho việc phát hiện và điều trị ung thư không?

Giáo sư Chuanbin Mao: Liệu pháp này có chi phí thấp và có khả năng tái sản xuất lại rất cao. Hơn nữa, nó có thể được biến đổi về mặt di truyền và thân thiện với con người. Đó là bốn đặc điểm giúp cho liệu pháp này có thể cạnh tranh với các công nghệ khác.

Phóng viên: Chúng ta nên đặt ra những tiêu chuẩn an toàn sinh học nào cho liệu pháp thực khuẩn thể để có thể tiến tới thử nghiệm lâm sàng liệu pháp này trên quy mô lớn?

Giáo sư Chuanbin Mao: Tại viện của tôi, chúng tôi phân loại độ ổn định của thực khuẩn thể trong máu, tức là xác định chúng có thể tồn tại ổn định trong máu trong bao lâu. Ngoài ra, chúng tôi cũng phân loại mức độ an toàn sinh học và khả năng tương thích sinh học của chúng. Kết quả cho thấy, trên mô hình động vật, các thực khuẩn thể này an toàn và có khả năng tương thích sinh học tốt.

Hơn nữa, trong các thử nghiệm lâm sàng, thực khuẩn thể đã được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn. Các nghiên cứu lâm sàng khẳng định rằng thực khuẩn thể an toàn và tương thích sinh học.

Phóng viên: Giáo sư có đề cập rằng liệu pháp thực khuẩn thể đã được phát hiện từ rất lâu. Vậy các nhà nghiên cứu đã đổi mới chúng như thế nào để ngày nay có thể đưa chúng vào cơ thể con người?

Giáo sư Chuanbin Mao: Từ trước đến nay, thực khuẩn thể thường chỉ được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn. Nhưng trong công trình của tôi, chúng tôi sử dụng thực khuẩn thể để chẩn đoán và điều trị ung thư. Đây là một hướng đi mang tính đột phá vì nó mở rộng hoàn toàn định nghĩa truyền thống về liệu pháp thực khuẩn thể.

Nói cách khác, với hầu hết mọi người, trước đây, khi nhắc đến liệu pháp này, người ta chỉ nghĩ đến việc dùng thực khuẩn thể để tiêu diệt vi khuẩn. Còn trong nghiên cứu của mình, chúng tôi mở rộng khái niệm đó bằng cách chứng minh rằng thực khuẩn thể có thể được ứng dụng để chẩn đoán và điều trị ung thư.

Phóng viên: Giáo sư có thể chia sẻ rõ hơn về việc phát hiện sớm ung thư tới mức nào? Có phải là ngay trước cả khi ung thư xuất hiện đúng không?

Giáo sư Chuanbin Mao: Khi một tế bào ung thư xuất hiện ở trong cơ thể, thì nó sẽ có các protein là các Biomarker - các dấu ấn sinh học. Biomarker là các phân tử hoặc tế bào trong máu có thể đóng vai trò như dấu hiệu nhận biết ung thư. Chúng ta có thể phát hiện và theo dõi những biomarker này như mức độ tăng hay giảm, ta có thể dự đoán được điều đó có liên quan đến tiến triển của ung thư hay không.

Phóng viên: Việc phát hiện sớm chỉ bằng xét nghiệm máu, có độ chính xác cao không, thưa Giáo sư?

Giáo sư Chuanbin Mao: Chỉ cần 1ml máu thôi, sẽ cho kết quả có độ chính xác rất cao do các thực khuẩn thể có thể tìm đúng và nhận diện chính xác các biomarker.

Liệu pháp thực khuẩn thể có thể điều trị nhiều bệnh lý khác

Phóng viên: Liệu pháp thực khuẩn thể được biết là có khả năng phát hiện và điều trị ung thư rất hiệu quả. Vậy với các bệnh khác, thực khuẩn thể có thể phát hiện và điều trị tương tự như ung thư không?

Giáo sư Chuanbin Mao: Hoàn toàn có thể. Điểm mạnh của thực khuẩn thể là chúng ta có thể thiết kế chúng bằng kỹ thuật sinh học, khiến chúng nhắm đến các tế bào gây bệnh và những loại protein liên quan đến quá trình phát triển của bệnh. Nếu làm được điều đó, chúng ta có thể mở rộng việc ứng dụng thực khuẩn thể cho việc chẩn đoán và điều trị nhiều bệnh lý khác.

Phóng viên: Khi điều trị những bệnh khác, thực khuẩn thể sẽ sử dụng loại vi khuẩn khác hay vẫn là loại dùng trong ung thư?

Giáo sư Chuanbin Mao: Chúng ta có thể sử dụng cách tương tự, tức là tiếp tục phát triển thực khuẩn thể thành các liệu pháp điều trị phù hợp với từng loại bệnh.

Phóng viên: Trong tương lai gần, liệu pháp thực khuẩn thể có thể phát triển theo những hướng nào?

Giáo sư Chuanbin Mao: Trong thời gian tới, thực khuẩn thể có thể được ứng dụng để tạo ra các bộ kit chẩn đoán ung thư. Xa hơn nữa, tôi tin rằng thực khuẩn thể hoàn toàn có thể được phát triển thành một liệu pháp điều trị ung thư.

Bên cạnh ung thư, chúng ta cũng có thể phát triển thực khuẩn thể thành các phương pháp điều trị những bệnh lý về não và các bệnh thoái hóa thần kinh. Hiện nay, hướng nghiên cứu này cũng đang được triển khai ngay trong phòng thí nghiệm của tôi.

Phóng viên: Nghiên cứu của Giáo sư hiện đang được thử nghiệm ở giai đoạn nào?

Giáo sư Chuanbin Mao: Chúng tôi đang lên kế hoạch cho các thử nghiệm lâm sàng

Phóng viên: Hiện nay, công nghệ trí tuệ nhân tạo cũng như là dữ liệu lớn đang hỗ trợ rất nhiều cho các nhà nghiên cứu, đặc biệt là trong nghiên cứu y sinh. Các công nghệ đó đã hỗ trợ Giáo sư như thế nào trong việc triển khai nghiên cứu?

Giáo sư Chuanbin Mao: Hiện tại, chúng tôi chưa sử dụng AI trong nghiên cứu của mình, nhưng tôi tin rằng đó là hướng đi của tương lai. Hôm qua, tôi có nghe một buổi thuyết trình về việc ứng dụng AI trong khám phá kháng sinh. Tương tự, tôi tin rằng các công nghệ này cũng có thể được dùng để phát hiện và phát triển các loại thuốc mới.

Phóng viên: Nếu như nghiên cứu của Giáo sư được thử nghiệm lâm sàng thành công, tiềm năng áp dụng của nó đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam sẽ như thế nào?

Giáo sư Chuanbin Mao: Tôi hy vọng có thể áp dụng kỹ thuật, công nghệ của chúng tôi trong chẩn đoán ung thư cho các bệnh nhân ở Việt Nam.

Phóng viên: Giáo sư đánh giá hoặc nhận định như thế nào về tiềm năng nghiên cứu của mình sẽ giúp tiết giảm bao nhiêu chi phí, cũng như hiệu quả như thế nào trong việc điều trị bệnh?

Giáo sư Chuanbin Mao: Công nghệ của tôi, nếu được triển khai, sẽ mang lại hiệu quả về mặt kinh tế rất lớn. Bởi chúng tôi dùng vi khuẩn để tạo ra các thực khuẩn thể cho nên rất tiết kiệm chi phí.

Tôi rất mong muốn hợp tác với các nhà khoa học và bác sĩ Việt Nam để phát triển những phương pháp mới

Phóng viên: Cảm nhận của ông như thế nào khi đến Việt Nam tham dự Tuần lễ Khoa học-Công nghệ VinFuture 2025?

Giáo sư Chuanbin Mao: Đây là lần đầu tiên tôi đến Việt Nam. Tôi cảm nhận Việt Nam phát triển về khoa học hơn những gì tôi hình dung ban đầu. Thứ Hai vừa rồi, tôi đến thăm Trường Đại học Dược Hà Nội, trao đổi với các giảng viên và sinh viên. Tôi nhận thấy họ đang triển khai nhiều hướng nghiên cứu dược phẩm với mức độ chuyên sâu và tiến bộ vượt ngoài sự tưởng tượng của tôi.

Phóng viên: Giáo sư đánh giá như thế nào về công tác tổ chức của VinFuture 2025?

Giáo sư Chuanbin Mao: Tôi cho rằng công tác tổ chức thật sự tuyệt vời. Tôi đã tham dự nhiều hội thảo trước đây, và đây là một trong những sự kiện đáng nhớ nhất. Từ cách bố trí không gian hội trường đến cách ban tổ chức dẫn dắt các diễn giả, tất cả đều để lại ấn tượng mạnh mẽ với tôi.

Phóng viên: Nếu có cơ hội hợp tác để đưa nghiên cứu này tới Việt Nam, Giáo sư có sẵn sàng không?

Giáo sư Chuanbin Mao: Chắc chắn rồi. Tôi rất mong muốn hợp tác với các nhà khoa học và bác sĩ Việt Nam để phát triển những phương pháp mới trong chẩn đoán và điều trị ung thư. Tôi đến thăm Trường Đại học Dược Hà Nội cũng vì mong muốn hợp tác đó. Khi gặp họ, tôi đã chia sẻ rằng tôi muốn thiết lập các chương trình hợp tác nghiên cứu với các nhà khoa học Việt Nam.

Xin cảm ơn Giáo sư Chuanbin Mao!