Tìm lời giải cho bài toán bảo vệ động vật hoang dã (Bài 1)

Những bữa tiệc rừng

30 năm qua, từ khi Việt Nam tham gia Công ước về thương mại quốc tế bảo vệ các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES), chúng ta đã có nhiều hành động thiết thực nhằm bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường và quản lý việc buôn bán các loài động, thực vật có tên trong Sách đỏ. Tuy nhiên trên thực tế, tình trạng săn bắt, buôn bán, nuôi nhốt và sử dụng sản phẩm từ động vật hoang dã ở nước ta vẫn diễn biến vô cùng phức tạp. Điều đó cho thấy khung pháp lý và công tác quản lý, bảo vệ đối với các loài động vật hoang dã còn nhiều bất cập.
Lực lượng chức năng tỉnh Kon Tum thả động vật hoang dã về lại môi trường tự nhiên. (Ảnh ĐỨC THÀNH)
Lực lượng chức năng tỉnh Kon Tum thả động vật hoang dã về lại môi trường tự nhiên. (Ảnh ĐỨC THÀNH)

Không biết từ bao giờ thịt thú rừng lại trở thành một thứ “đồ ăn hợp gu” đối với nhiều người. Sức hút của đồ rừng đã khiến nhiều người tìm kiếm để thưởng thức bất chấp mọi thứ. Và những cánh rừng, trong suốt nhiều năm qua, chưa khi nào được bình yên bởi sự sục sạo, tìm kiếm của nhiều người.

Thịt thú rừng kín đáo lên bàn nhậu

Cây Xanh tên một quán ăn ở Hà Nội gợi mở cho chúng ta những mảng không gian xanh giữa phố thị, để thư thái thưởng thức đồ ăn, thế nhưng đây lại là nơi phục vụ những món ăn từ rừng xanh. “Cầy bạc má hiếm khi bắt được. Loại này không nuôi được, chỉ có đồ rừng xịn. Một mâm 6 người ăn, 1 hấp xôi, 1 rựa mận, 1 xáo xương khoai sọ, lòng xào là đẹp nhất”; “Lửng siêu hiếm, vận chuyển từ trên rừng về, đặt ngay, kẻo hết sạch, 685 k/kg. Con này 20 kg, móc hàm, thui rơm được 14 kg”, “Thợ săn bắn chết con lửng, thịt ngay trong rừng. Cúng thần rừng bộ lòng. Còn nguyên tươi máu, về đến nhà hàng 17h. Quá rẻ cho 1 mâm 6 người, trọn gói 3,5 triệu, đủ 7 món”…

Những lời mời gọi, tư vấn liên tục được quản lý quán giới thiệu qua các trang mạng xã hội cho khách hàng. Để chứng minh là đồ thật, tin nhắn luôn có hình ảnh kèm theo từ lúc bắt được thú rừng, quá trình vận chuyển tới lúc về quán vẫn còn sống để cho thực khách yên tâm.

Chủ quán nói thẳng: “Chỗ anh, hàng rừng cái gì cũng có. Hàng hiếm, nên ai đặt trước sẽ ưu tiên. Cứ để lại số điện thoại, có hàng sẽ thông báo. Độc hay lạ cũng chỉ cần ít ngày là có hàng”. Nói xong, chủ quán mở điện thoại, cho chúng tôi xem video các loài động vật quý hiếm đang trên đường được đưa về quán.

Quán mới mở được hơn một năm, nhưng theo lời chủ quán, để tạo thương hiệu với vô vàn hàng quán hiện nay thì phải tìm ra sự khác biệt, đó chính là đồ ăn luôn độc lạ, hoang dã và do đánh bắt chứ không dùng hàng nuôi. Nguồn hàng khá phong phú, nhưng chủ yếu có nguồn gốc từ núi rừng Tây Bắc. Hàng do các tay săn thú giới thiệu, không được chết có thể bị thương nhẹ nhưng phải sống, như thế mới được giá và uy tín.

Nằm dưới chân núi Tam Đảo (Vĩnh Phúc), từ nhiều năm trở lại đây, các nhà hàng luôn nổi tiếng với thịt thú rừng. Trong vai khách du lịch, chúng tôi lang thang tại đây, hỏi thăm những người chạy xe ôm, lái xe taxi về những quán ăn có bán thịt rừng thì được giới thiệu hàng loạt địa chỉ. Một số nhà hàng đặc sản thịt thú rừng được thiết kế theo kiến trúc dân dã, tạo cảm giác cho thực khách được sống “đúng” với không gian của núi rừng.

Tại một quán “lâu đời”, chủ quán giới thiệu các loại thịt có sẵn như cầy hương, heo rừng và nai. Thực đơn bằng miệng, không in ra thành quyển. Song nổi tiếng nhất ở nơi đây là thịt dúi. Ngoài việc “thưởng thức” thịt dúi xào sả ớt, giả cầy, xào lăn, nướng riềng mẻ, nướng hoa hồi, hấp bia, điều không thể thiếu đối với món này đó chính là tiết canh dúi.

Có nhóm khách đến, dúi được nhân viên đưa ra để chứng tỏ dúi sống. Một nhân viên túm lấy, người còn lại miệng giới thiệu, tay dùng dao lia một cái rồi dùng bát hứng những tia tiết phun ra. Bát tiết được chuẩn bị, các thực khách “trang trí” rau thơm, hạt dổi, ớt tươi, có người cẩn thận còn “kết hợp” thêm ít rượu. Họ xúc vào mồm và nuốt ừng ực, khề khà chén rượu cùng nhau.

Dúi hay còn gọi chuột nứa là loài gặm nhấm trong rừng, chuyên ăn rễ tre, măng tre hay các loại cây thuộc họ tre, nứa và một số loại hạt, củ, quả. Vì thế người ta cho rằng thịt dúi sạch, an toàn, bổ hơn những loại gia cầm, vật nuôi. Thậm chí, có người còn cho rằng thịt dúi tốt cho sức khỏe bởi dúi ăn rễ các cây thuốc trong rừng.

Do sự đồn đại về mức độ bổ dưỡng của tiết dúi nên rất nhiều người săn lùng. Theo một chủ quán nơi đây, hàng quán mở ra để phục vụ chủ yếu cho khách du lịch thích khám phá và khách chơi golf tại sân Tam Đảo vào dịp cuối tuần. Nhiều năm trở về trước, khắp các vùng núi rừng Tam Đảo còn nhiều động vật quý hiếm.

Ngày ấy, đời sống người dân khó khăn nên họ lấy việc săn bắn để cải thiện bữa ăn và mang ra chợ bán. Người dân buộc cổ chúng kéo theo, hoặc đeo vắt vẻo ở đòn gánh. Với núi đá, rừng rậm, khí hậu mát mẻ, Tam Đảo là môi trường thích hợp cho sự sống của loài dúi. Nhưng đến thời điểm này, động vật quý hiếm gần như đã hết. Để có “nguồn cung” cho thực khách, các nhà hàng phải đặt mua gom từ các nguồn hàng khắp nơi. Và như vậy, hàng loạt đường dây cung cấp thịt thú rừng nở rộ, cùng nhau đặt bẫy, săn bắt khiến tài nguyên rừng ngày càng cạn kiệt…

Công khai mua bán trên mạng

Cũng giống như các mặt hàng khác, tận dụng mạng xã hội, các tay săn thú, buôn bán thi nhau lập nhóm trên các mạng xã hội để giới thiệu những hình ảnh trực quan sinh động nhằm thu lợi bất chính. Trong vai khách hàng, chúng tôi viết yêu cầu của mình vào trong các nhóm kín như: “Hội bẫy thú rừng xuyên quốc gia”, “Hội săn bắt thú rừng Cao Bằng”, “Hội săn bẫy rừng miền Bắc”,… nhiều lời mời chào chủ động nhắn tin riêng cho chúng tôi.

Kết nối với chủ tài khoản Thế - tên của người nhắn nhưng không có hình ảnh đại diện - sau khi lướt trang cá nhân có giới thiệu loại thú, từ thui sẵn cấp đông tới mới bị săn bắn hay còn sống, chúng tôi hỏi: “Có đủ đồ rừng hằng tuần không?”. Thế tự tin trả lời: “Cái gì cũng có cả. Tùy quy mô quán, nhưng quan trọng khách hàng phải có tiền. Tiền vừa thì hàng có tên, còn nhiều tiền thì hàng quý hiếm”.

Biết tôi là người mới tìm hiểu, lo sợ việc vận chuyển, Thế chia sẻ ngay, thú chỉ cần trói chân cho vào bao tải rồi chất lên xe khách quen chở: “Bắt được thú rừng mang ra khỏi rừng là an toàn rồi, có khó khăn gì đâu việc vận chuyển”. Hàng mà Thế có được giữ ở nhiều nơi khác nhau để tránh bị phát hiện do đó, nếu lấy hàng sẽ phải mất công lấy làm nhiều lần.

Có thể thấy, nhu cầu tiêu thụ thịt thú rừng đang gia tăng ở các đô thị, thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh. Để sử dụng những “mặt hàng” này chắc chắn phải là người có thu nhập cao bởi họ tin đây là món ăn tươi, giúp bồi bổ sức khỏe và cũng là để chứng tỏ đẳng cấp xã hội.

Tham gia vào các hội nhóm kín đó mới thấy mức độ “tàn sát” thiên nhiên thật khủng khiếp. Không chỉ buôn bán thịt thú rừng, nhiều tay săn thú còn cung cấp các loại bẫy để nhằm phục vụ cho những “thú vui” hay “kinh doanh” của nhiều người.

Mức độ tàn độc trong từng chiếc bẫy phụ thuộc vào “nhu cầu” của mỗi người. “Bẫy cạm kiềng sắt xoắn, cạm chắc khỏe, bẫy thú đến 50 kg, các bác dùng hàng phục vụ loại nào cũng có, uy tín, bảo đảm chất lượng, kèm van mở, ship tận nhà, nhận hàng được kiểm tra”, “Lưới bẫy rắn siêu bền, chỉ 3 k/m, mắt 5 phân bắt rắn 1 kg đến 5 kg, mắt 3 phân bắt rắn 2 lạng-2 kg”, “Lồng bắt thú thủ công mèo, chồn hiệu quả, lò xo chắc, thép chống gỉ, giá 2xx” - lời quảng cáo xuất hiện nhan nhản trong các hội nhóm luôn đi kèm theo video hướng dẫn sử dụng. Song, theo một số người, việc sử dụng bẫy sắt thường làm con thú bị thương nên nhiều người lại ưu tiên cho việc sử dụng công cụ thô sơ.

Châu - một chàng trai núi rừng Tây Bắc, thường xuyên xuất hiện trong một số video hướng dẫn bẫy thú rừng trong các hội nhóm kín. Chỉ cần ít tre gai, Châu có thể tự chế ra một cái bẫy để “đưa” những con thú vào “tròng”. Mang một ít bẫy vào rừng đặt ở đó mấy ngày, có thú sập bẫy, nếu còn sống sẽ quay video giới thiệu, nếu chết sẽ mổ thịt, mang về dưới xuôi bán.

Sành sỏi và đầy kinh nghiệm nên Châu thường xuyên bẫy được thú. Ăn của rừng dễ như thế, nên suốt mấy năm nay, Châu coi công việc này là nghề kiếm sống. Và đáng tiếc, số người như Châu, Thế và các hội nhóm lại đang nhiều dần lên bởi “nhu cầu ăn uống khác lạ” của một số người…

(Còn nữa)

Kiên quyết loại bỏ các khu vực chợ, tụ điểm mua bán động vật hoang dã trái pháp luật. Kiểm soát chặt chẽ và xử lý nghiêm các hành vi săn, bắt, mua, bán, vận chuyển, giết mổ, tiêu thụ, tàng trữ, quảng cáo, xâm hại động vật hoang dã trái pháp luật, nhất là động vật hoang dã thuộc lớp thú, chim, bò sát trong môi trường tự nhiên. Mọi công dân, đặc biệt là cán bộ, công chức, viên chức và người thân không tham gia săn, bắt, mua, bán, vận chuyển, giết mổ, tiêu thụ, tàng trữ, quảng cáo động vật hoang dã trái pháp luật.

(Nguồn: Chỉ thị số 29/CT-TTg ngày 23/7/2020 của Thủ tướng Chính phủ về một số giải pháp cấp bách quản lý động vật hoang dã)

Có thể bạn quan tâm

Lực lượng chức năng động viên, ổn định tâm lý du khách khi được giải cứu.

Nhiều du khách lạc đường khi tham quan: Không thể xem nhẹ yếu tố an toàn

Kỳ nghỉ lễ và mùa du lịch hè đang đến gần, nhu cầu tham quan, khám phá thiên nhiên ngày càng tăng. Tuy nhiên, thời gian gần đây liên tiếp xảy ra những vụ du khách bị lạc đường, gặp nạn khi tham quan tự phát. Thực tế này đòi hỏi nâng cao ý thức an toàn của du khách và tăng cường quản lý tại các điểm đến có địa hình phức tạp.

Hộp thư bạn đọc, cộng tác viên

Kết quả thư bạn đọc

Báo Nhân Dân nhận được văn bản trả lời số 5492/UBND-BTCD ngày 17/4/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau, nội dung chính như sau: Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh nhận được công văn của Báo Nhân Dân về việc chuyển nội dung đơn của các hộ dân và phụ huynh học sinh Trường trung học cơ sở Tân Hiệp, xã Phong Thạnh, tỉnh Cà Mau.

[Ảnh] Nút giao Vành đai 3,5-Đại lộ Thăng Long: Điểm nhấn hạ tầng phía tây Thủ đô

[Ảnh] Nút giao Vành đai 3,5-Đại lộ Thăng Long: Điểm nhấn hạ tầng phía tây Thủ đô

Trong chiến lược phát triển hệ thống giao thông đồng bộ của Hà Nội, dự án nút giao khác mức giữa đường Vành đai 3,5 và Đại lộ Thăng Long đang được xác định là một công trình trọng điểm, góp phần hoàn thiện mạng lưới kết nối liên vùng, giảm áp lực giao thông và mở rộng không gian đô thị về phía tây.

Ảnh minh họa. (Ảnh: NHẬT THÀNH)

Bảo đảm chế độ, chính sách cho gia đình liệt sĩ

Ông Phạm Văn Thụ đón tấm Bằng “Tổ quốc ghi công” của người anh cả đã hy sinh hơn 70 năm trước. Khoảnh khắc đó đã khép lại một hành trình dài bảo vệ quyền lợi của gia đình ông, nhưng phía sau đó là câu hỏi: Vì sao một liệt sĩ đã được công nhận từ lâu, lại phải mất nhiều năm để gia đình được hưởng đầy đủ quyền lợi?

[Ảnh] Toàn cảnh đoạn đường nối Tam Trinh-Giải Phóng sau khi hoàn tất giải phóng mặt bằng

[Ảnh] Toàn cảnh đoạn đường nối Tam Trinh-Giải Phóng sau khi hoàn tất giải phóng mặt bằng

Sau khi hoàn tất công tác giải phóng mặt bằng, tuyến đường dài hơn 470m nối từ khu đô thị Đồng Tàu ra đường Giải Phóng (Hà Nội) đang dần hình thành, mở ra kỳ vọng giảm tải áp lực giao thông cho khu vực cửa ngõ phía nam Thủ đô, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý trật tự xây dựng, bảo đảm mỹ quan đô thị.

[Ảnh] Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng ngõ 310 Nghi Tàm phục vụ xây dựng cầu Tứ Liên

[Ảnh] Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng ngõ 310 Nghi Tàm phục vụ xây dựng cầu Tứ Liên

Những ngày giữa tháng 4/2026, tại khu vực ngõ 310 đường Nghi Tàm (Hà Nội), không khí giải phóng mặt bằng phục vụ dự án cầu Tứ Liên diễn ra khẩn trương, đồng bộ. Đây là vị trí được xác định giữ vai trò then chốt trong việc xây dựng các trụ cầu, góp phần bảo đảm tiến độ của công trình giao thông trọng điểm của Thủ đô.

Ảnh minh họa.

Công trình xây dựng với giấy phép có thời hạn hết hiệu lực, có được bồi thường khi thu hồi đất?

Tòa soạn nhận được câu hỏi của một số bạn đọc phản ánh về trường hợp công trình xây dựng trên đất thuộc diện thu hồi, đã được cấp giấy phép xây dựng có thời hạn, song đến thời điểm Nhà nước thu hồi đất thì giấy phép đã hết hiệu lực. Bạn đọc băn khoăn liệu trong tình huống này, công trình có được bồi thường hay không.

Ảnh minh họa. Nguồn: Cục Cảnh sát giao thông.

Mở rộng giám sát xã hội từ phản ánh vi phạm giao thông trên VNeID

Từ ngày 1/4, theo Nghị định 61/2026/NĐ-CP, người dân có thể phản ánh vi phạm giao thông ngay trên ứng dụng VNeID, mở thêm kênh giám sát nhanh, minh bạch. Quy định được kỳ vọng nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân, song cũng đặt ra yêu cầu kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ngăn ngừa nguy cơ bị lạm dụng.

Mỗi gia đình có đất sản xuất bị ngập sẽ được nhà máy thủy điện bồi thường 170 triệu đồng.

Cao Bằng: Nhà máy thủy điện và người dân đã “chốt” phương án đền bù đất vùng lòng hồ

Sáng 27/3, đại diện Ủy ban nhân dân xã Đình Phong, tỉnh Cao Bằng cho biết, Nhà máy thủy điện Thoong Gót II (Công ty Trách nhiệm hữu hạn Trường Minh) và 2 gia đình có diện tích đất bị ngập trong vùng lòng hồ nhà máy thủy điện đã thống nhất phương án bồi thường đất vùng lòng hồ thủy điện sau 13 năm dây dưa kéo dài.

Người dân xếp hàng mua vàng tại Bảo tín Minh Châu vào ngày mùng 10 tháng Giêng âm lịch.

Mua vàng trả tiền trước, nhận vàng sau: Cần hiểu đúng để tránh rủi ro

Tòa soạn nhận được thư của một số bạn đọc phản ánh về việc gần đây xuất hiện hình thức mua vàng “trả tiền trước, nhận vàng sau” tại một số cửa hàng kinh doanh vàng. Bạn đọc băn khoăn liệu giao dịch này có phù hợp quy định pháp luật hiện hành hay không, và quyền lợi của người mua được bảo đảm ra sao.

Nhân viên cửa hàng tư vấn cho khách về các mẫu xe điện mới nhất 2026.

Hà Nội: Thị trường xe điện ghi nhận sức mua tăng mạnh

Trước áp lực chi phí nhiên liệu gia tăng và thông tin về lộ trình hạn chế xe xăng trong khu vực nội đô từ ngày 1/7/2026, nhiều người dân tại Hà Nội đang chuyển hướng sang lựa chọn xe điện. Thị trường ghi nhận sức mua tăng rõ rệt, phản ánh xu hướng tiêu dùng mới hướng tới tiết kiệm chi phí và thân thiện môi trường.

Người dân làm các thủ tục liên quan sự kiện hộ tịch. (Ảnh: TL)

Gỡ bỏ “rào cản địa giới”, người dân được hưởng lợi từ thủ tục linh hoạt

Việc “mở” đăng ký hộ tịch không phụ thuộc nơi cư trú trong dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) đang thu hút sự quan tâm lớn của người dân. Đây được xem là một bước chuyển mạnh từ tư duy quản lý theo địa giới hành chính sang phục vụ người dân trên nền tảng số, với nhiều lợi ích thiết thực nếu được triển khai hiệu quả.