Nghị định 61/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về danh mục, việc quản lý, sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và quy trình thu thập, sử dụng dữ liệu thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện vi phạm hành chính có hiệu lực từ ngày 1/4/2026.
Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm của dư luận xã hội là quy định cho phép người dân phản ánh các vi phạm hành chính, trong đó có vi phạm về trật tự, an toàn giao thông ngay trên ứng dụng định danh điện tử quốc gia (VNeID).
Người cung cấp dữ liệu phải chịu trách nhiệm về tính xác thực của thông tin
Nghị định nêu rõ: Dữ liệu do cá nhân, tổ chức thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật cung cấp cho cơ quan, đơn vị, người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trên các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ thông qua một trong các hình thức sau: Thư điện tử, cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) và ứng dụng khác trên thiết bị di động, số điện thoại đường dây nóng được công bố chính thức...
Nghị định cũng quy định cá nhân, tổ chức cung cấp dữ liệu có trách nhiệm: Cung cấp đầy đủ thông tin về họ tên, địa chỉ, phương thức liên lạc trong trường hợp cơ quan, đơn vị tiếp nhận, thu thập dữ liệu cần liên hệ; chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực, toàn vẹn của dữ liệu đã cung cấp; phối hợp, hỗ trợ cơ quan, đơn vị, người có thẩm quyền trong quá trình giải quyết vụ việc khi được yêu cầu.
Dữ liệu thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật do cá nhân, tổ chức cung cấp, nếu đáp ứng được yêu cầu thì được sử dụng làm căn cứ xác minh, phát hiện vi phạm và xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.
Kênh phản ánh nhanh, tăng tính giám sát xã hội
Nhiều người dân bày tỏ sự ủng hộ với quy định mới này. Anh Lê Mạnh Hùng (phường Giảng Võ, thành phố Hà Nội) cho rằng, hiện nay tình trạng vi phạm giao thông như: Vượt đèn đỏ, đi sai làn, dừng đỗ không đúng nơi quy định diễn ra khá phổ biến. Nếu có công cụ phản ánh nhanh, thuận tiện như trên VNeID, người dân sẽ tích cực tham gia hơn vào việc giữ gìn trật tự an toàn giao thông cho xã hội.
Anh Hùng dẫn chứng trước đây, việc phản ánh vi phạm giao thông thường thông qua đường dây nóng hoặc trực tiếp đến cơ quan chức năng, vừa mất thời gian vừa khó xác minh. Nay, với nền tảng số, người dân có thể gửi hình ảnh, video kèm thông tin vị trí, thời gian kịp thời, từ đó hỗ trợ lực lượng chức năng xử lý nhanh hơn, chính xác hơn.
Chung quan điểm, em Nguyễn Ngọc Trang (sinh viên, thành phố Hải Phòng) cho biết, không ít lần chứng kiến vi phạm giao thông nhưng không biết phản ánh ở đâu hoặc e ngại khi phải liên hệ trực tiếp với cơ quan chức năng.
“Việc tích hợp ngay trên ứng dụng VNeID sẽ giúp giảm rào cản, tăng khả năng tham gia và nâng cao trách nhiệm công dân trong việc phản ánh vi phạm, bất cứ lúc nào, ở bất cứ đâu”, em Trang chia sẻ.
Nhiều ý kiến người dân cũng kỳ vọng, khi quy định này đi vào cuộc sống và vận hành hiệu quả, ý thức chấp hành pháp luật của người dân sẽ được cải thiện rõ rệt.
Theo các chuyên gia, việc tích hợp chức năng phản ánh vi phạm giao thông trên VNeID là phù hợp với xu hướng “chính phủ số”, giúp mở rộng kênh tiếp nhận thông tin từ người dân theo hướng thuận tiện, minh bạch.
Cơ chế này còn giúp tăng cường giám sát xã hội, khi mỗi người dân trở thành một “mắt thần” trong hệ thống quản lý giao thông. Điều này không chỉ giúp phát hiện vi phạm mà còn góp phần răn đe, phòng ngừa hành vi vi phạm trật tự an toàn giao thông
Cần cơ chế giám sát chặt chẽ, bảo vệ dữ liệu cá nhân
Bên cạnh sự đồng thuận, cũng có những ý kiến bày tỏ lo ngại về nguy cơ lạm dụng quy định này. Một số chuyên gia cảnh báo, nếu không có quy trình kiểm chứng chặt chẽ, việc tiếp nhận phản ánh từ người dân có thể dẫn đến tình trạng cung cấp thông tin sai lệch, thậm chí biến công cụ này thành phương tiện phục vụ mục đích cá nhân.
Từ góc độ pháp lý, luật sư Dương Mai Hoa (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho rằng việc quy định như trên là cần thiết, nhưng phải đi kèm với cơ chế bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.
“Mọi thông tin phản ánh cần được kiểm chứng, đánh giá khách quan trước khi sử dụng làm căn cứ xử phạt, nhằm tránh oan sai hoặc tranh chấp phát sinh”, nữ luật sư nhấn mạnh.
Theo luật sư, mặc dù Nghị định quy định tương đối rõ về quyền và nghĩa vụ của người cung cấp dữ liệu như được bảo đảm bí mật thông tin cá nhân và có quyền được thông báo kết quả xử lý. Tuy nhiên, quyền cần đi kèm trách nhiệm, họ cũng phải chịu trách nhiệm về tính trung thực, toàn vẹn của dữ liệu đã cung cấp, tránh tình trạng cung cấp thông tin sai lệch, cắt ghép, hoặc vì động cơ cá nhân mà gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
Thực tế cho thấy, thời gian qua trên trang Fanpage, Facebook chính thức của Cục Cảnh sát giao thông, có nhiều trường hợp công dân gửi lại clip, hình ảnh mà mình không trực tiếp ghi nhận, chỉ “thấy trên mạng xã hội” rồi chia sẻ lại. Những phản ánh này thường thiếu tính chính danh, người gửi không chịu trách nhiệm về nội dung, thậm chí có vụ việc đã được cơ quan chức năng xử lý từ nhiều năm trước nhưng vẫn tiếp tục được gửi lại, đã làm gia tăng khối lượng tiếp nhận và xác minh, dẫn đến lãng phí nguồn lực của cơ quan chức năng.
Cũng theo luật sư, để quy định bảo đảm tính khả thi, cần có hướng dẫn chi tiết về quy trình tiếp nhận, xác minh, xử lý thông tin; quy định rõ trách nhiệm của các bên liên quan; cũng như chế tài đối với hành vi cung cấp thông tin sai sự thật.
Bên cạnh đó, vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng phải được thực thi nghiêm. Việc lưu trữ, xử lý và tiêu hủy dữ liệu này cần được sử dụng đúng mục đích, kiểm soát chặt chẽ để tránh lạm quyền.
Khi lượng phản ánh tăng lên, hệ thống hạ tầng dữ liệu cần đủ mạnh để tiếp nhận, phân loại và chuyển xử lý kịp thời, tránh tình trạng quá tải hoặc chậm trễ.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng tính năng này một cách đúng đắn, có trách nhiệm cũng rất quan trọng. Việc phản ánh cần dựa trên tinh thần xây dựng, khách quan, tránh biến công cụ này thành phương tiện phục vụ mục đích cá nhân.
Có thể thấy, quy định cho phép người dân phản ánh vi phạm giao thông qua VNeID)là một bước tiến trong ứng dụng công nghệ vào quản lý xã hội, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả trong thực tiễn, cần sự triển khai đồng bộ, cơ chế giám sát chặt chẽ đến nâng cao nhận thức xã hội, qua đó biến kỳ vọng thành kết quả thực chất trong việc bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.
