Tiếp thêm sức mạnh cho Nam Bán cầu

Phát biểu tại cuộc họp mở màn cho chuỗi hội nghị quan trọng diễn ra trong khuôn khổ năm Chủ tịch Nhóm các nền kinh tế mới nổi và phát triển hàng đầu thế giới (G20), Nam Phi nêu bật vai trò quan trọng của các nước đang phát triển trong giải quyết thách thức toàn cầu. Ðảm nhiệm cương vị Chủ tịch G20 năm 2025, Nam Phi nêu bật mục tiêu tiếp thêm sức mạnh không chỉ cho châu Phi mà tất cả các nước Nam Bán cầu, để vượt chông gai trên con đường phát triển bền vững.
Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa phát biểu khai mạc Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) diễn ra tại Nam Phi. Ảnh: TTXVN phát
Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa phát biểu khai mạc Hội nghị Ngoại trưởng Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) diễn ra tại Nam Phi. Ảnh: TTXVN phát

Quy tụ sự tham gia của các nhà ngoại giao hàng đầu G20, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao G20 vừa diễn ra tại Nam Phi thu hút sự quan tâm và trông đợi của dư luận quốc tế, khi đây là lần đầu tiên một nước châu Phi tiếp quản "ghế nóng" của G20. Trong bài phát biểu khai mạc hội nghị, Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa nhấn mạnh, việc một quốc gia châu Phi "cầm trịch" G20 là cơ hội để thế giới lắng nghe tiếng nói của Nam Bán cầu về các vấn đề toàn cầu quan trọng, như phát triển bền vững, thúc đẩy nền kinh tế số và chuyển đổi xanh.

Chiếm tới 42% GDP toàn cầu, 44% giá trị xuất khẩu hàng hóa và 65% dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), song các nước Nam Bán cầu chưa có được vị trí xứng đáng trên bản đồ chính trị và kinh tế thế giới. Vì vậy, trong vai trò Chủ tịch G20, đồng thời là đại diện tiêu biểu của các nước đang phát triển, Nam Phi đang nỗ lực giải quyết những thách thức về tăng cường khả năng phục hồi sau thảm họa khí hậu, xử lý "núi nợ công" khổng lồ và huy động nguồn tài chính cho tiến trình chuyển đổi năng lượng công bằng.

Giới chuyên gia nhận định, đây đều là những bài toán khó giải. Nhiều nền kinh tế đang phát triển mắc kẹt trong tình trạng nợ công cao. Báo cáo mới đây của Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) phác họa nên bức tranh ảm đạm về tình hình tài chính của châu Phi, khi gần một nửa số nước tại Lục địa Ðen đối mặt khối nợ chiếm hơn 60% GDP. Gánh nặng nợ công khiến nhiều nước rơi vào vòng luẩn quẩn, khi phải ưu tiên trả nợ thay vì tăng đầu tư để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Một số chính phủ buộc phải chi nhiều tiền thu thuế để trả lãi, hơn là đầu tư cho giáo dục hoặc y tế.

Bên cạnh đó, châu Phi là bên "đứng mũi chịu sào", khi chịu ảnh hưởng nặng nề từ các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Thư ký điều hành Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) Simon Stiell nhấn mạnh, cuộc khủng hoảng khí hậu là một "hố sâu" hút cạn động lực tăng trưởng kinh tế của các nước đang phát triển.

Báo cáo do Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho thấy, các nước châu Phi mất tới 5% GDP mỗi năm do biến đổi khí hậu. Các nước giàu đã cam kết từ nay đến năm 2035 sẽ chi ít nhất 300 tỷ USD/năm, để giúp các nước đang phát triển "xanh hóa" nền kinh tế và nâng cao khả năng ứng phó thảm họa khí hậu. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, con số này chỉ như "muối bỏ bể", không thể đáp ứng nhu cầu thực tế.

Trước những thách thức phức tạp, Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa khẳng định sẽ tiếp tục tận dụng mọi cơ hội để thúc đẩy các mục tiêu ưu tiên của Nam Bán cầu. Chương trình nghị sự G20 năm 2025 tập trung giúp các nước đang phát triển huy động tài chính khí hậu, giảm nhẹ gánh nặng nợ công, chuyển đổi sang năng lượng tái tạo và ngăn chặn khai thác tận diệt nguồn nguyên liệu thô và khoáng sản tại châu Phi.

Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt hàng loạt biến động khôn lường, nỗ lực hiện thực hóa những mục tiêu đầy tham vọng trong nhiệm kỳ Chủ tịch G20 chắc chắn sẽ đối mặt không ít thách thức. Nam Phi được kỳ vọng phát huy tốt vai trò "thuyền trưởng G20", qua đó mở ra những cơ hội mới cho các nước Nam Bán cầu.

Có thể bạn quan tâm

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Tàu thương mại tại eo biển Hormuz, ngày 20/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Châu Âu giải bài toán thiếu hụt năng lượng

Nguồn cung và giá năng lượng tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu khí qua Eo biển Hormuz vẫn tắc nghẽn. Kho dự trữ dầu chiến lược còn vơi khiến Lục địa già lo lắng khi mùa đông giá lạnh đang tới gần.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.

Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng dịch Ebola tại khu vực y tế Bulape, miền trung Cộng hòa dân chủ Congo, tháng 9/2025. (Ảnh: WHO/XINHUA)

Nỗ lực tự chủ y tế tại châu Phi

Hành trình hướng đến tự chủ chiến lược trong sản xuất các loại vaccine, bảo đảm an ninh y tế của châu Phi đang là nhu cầu cấp bách, xuất phát từ những bài học rút ra trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành.

Cờ EU tung bay bên ngoài Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Xinhua)

Tham vọng chiến lược và năng lực thực tế trong kế hoạch ngân sách của EU

Ngân sách là vấn đề thường dấy lên tranh cãi trong Liên minh châu Âu, khi các nước thành viên duy trì những quan điểm khác biệt về quy mô đóng góp và phân bổ tài chính. Hiện Liên minh Cờ xanh đang đứng trước bài toán cân bằng giữa tham vọng chiến lược và năng lực thực tế của các nước liên quan đến kế hoạch ngân sách dài hạn...