Cơ hội nâng cao vị thế Nam bán cầu

Nam Phi chính thức đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Nhóm các nền kinh tế mới nổi và phát triển hàng đầu thế giới (G20) từ ngày 1/12 tới. Là quốc gia châu Phi đầu tiên tiếp quản “ghế nóng” của G20, Nam Phi được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng nâng cao vị thế của các nước Nam bán cầu trong nỗ lực giải quyết thách thức toàn cầu.
Các đại biểu tham dự Hội nghị thượng đỉnh G20 ở Rio de Janeiro, Brazil. (Ảnh: ANI/TTXVN)
Các đại biểu tham dự Hội nghị thượng đỉnh G20 ở Rio de Janeiro, Brazil. (Ảnh: ANI/TTXVN)

Lựa chọn chủ đề “Thúc đẩy đoàn kết, bình đẳng và phát triển bền vững” cho Năm Chủ tịch G20, Nam Phi dự kiến triển khai các mục tiêu trọng tâm gồm: Thúc đẩy thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững (SDG) và Chương trình nghị sự năm 2063 của Liên minh châu Phi (AU); giải quyết vấn đề nợ công của các nước Nam bán cầu; cải cách hệ thống tài chính quốc tế; chống biến đổi khí hậu và đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng công bằng; ngăn chặn khai thác tận diệt nguồn nguyên liệu thô và khoáng sản tại châu Phi.

Nhìn vào các mục tiêu trọng tâm có thể thấy, các nước đang phát triển giữ vị trí trung tâm của chương trình nghị sự G20 trong năm 2025. Phát biểu tiếp nhận chức Chủ tịch G20 từ Brazil, Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa nhấn mạnh, Nam Phi sẽ ưu tiên đưa vấn đề phát triển của châu Phi và Nam bán cầu lên bàn nghị sự G20.

Giới phân tích nhận định, Nam Phi có lợi thế để hiện thực hóa những mục tiêu nêu trên. Trước hết, thời gian qua, “cơn sốt Nam bán cầu” lan rộng và thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng quốc tế. Thủ tướng Đức Olaf Scholz từng khẳng định, thế giới đang chứng kiến bước biến chuyển lớn trong cấu trúc toàn cầu, khi các nước đang phát triển ngày càng khẳng định vị thế và vai trò quan trọng trong giải quyết thách thức chung. Tuyên bố chung của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS), diễn ra tại Nga, cũng kêu gọi trao vai trò lớn hơn cho Nam bán cầu trong tiến trình đưa ra những quyết định toàn cầu.

Thực tế, Nam Phi kế thừa những thành quả mà Ấn Độ và Brazil đã gặt hái được trong các nhiệm kỳ Chủ tịch G20 trước đó. Trên “ghế nóng” của G20, năm 2023, Ấn Độ đóng vai trò quan trọng tạo nên “bước ngoặt lịch sử” đưa AU trở thành thành viên chính thức của G20, đồng thời bắn phát súng mở màn khi lần đầu tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Tiếng nói Nam bán cầu.

Tiếp bước Ấn Độ, trong nhiệm kỳ Chủ tịch G20 năm 2024, Brazil tiếp tục kêu gọi trao vai trò lớn hơn cho các nước đang phát triển trong giải quyết các vấn đề toàn cầu. Hội nghị thượng đỉnh G20 vừa diễn ra ở Brazil đánh dấu lần đầu AU tham gia với tư cách thành viên chính thức. Giới phân tích kỳ vọng, những thành quả của Ấn Độ và Brazil tạo cơ sở vững chắc để Nam Phi tiếp tục thực hiện thành công các mục tiêu, góp phần khẳng định tiếng nói của Nam bán cầu.

Tuy nhiên, Chủ tịch G20 năm 2025 cũng đối mặt nhiều chông gai. Một trong những trở ngại lớn nhất là dung hòa lợi ích giữa các thành viên. G20 quy tụ cả các nước phát triển và đang phát triển, với những quan điểm trái ngược nhau trong giải quyết những vấn đề quan trọng như tái cấu trúc nợ và xóa nợ, tài chính khí hậu. Để các nước thành viên đồng thuận về những vấn đề gây tranh cãi này, đòi hỏi sự khéo léo của người thuyền trưởng nhằm giữ con thuyền G20 cân bằng, vượt qua sóng gió để tới đích.

Ngoài ra, mặc dù nhiều nước ủng hộ Nam bán cầu có tiếng nói và vai trò lớn hơn trong các tổ chức, thiết chế toàn cầu, như Liên hợp quốc, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), song hiện vẫn chưa có giải pháp cụ thể nào được đưa ra. Bên cạnh đó, bài toán huy động nguồn tài chính hỗ trợ tiến trình chuyển đổi năng lượng và chống biến đổi khí hậu vẫn rất nan giải. Việc triển khai một số giải pháp như đánh thuế giới siêu giàu, kêu gọi thêm sự đóng góp của các nước giàu đã đạt bước tiến nhất định, nhưng vẫn còn phải vượt qua nhiều thách thức để được hiện thực hóa.

Dù nhiều thách thức chờ đợi phía trước, giới chuyên gia vẫn kỳ vọng, nỗ lực của Nam Phi trên cương vị Chủ tịch G20 sẽ tạo đòn bẩy thuận lợi giúp nâng cao vị thế các nước Nam bán cầu trên trường quốc tế.

Có thể bạn quan tâm

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Tàu thương mại tại eo biển Hormuz, ngày 20/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Châu Âu giải bài toán thiếu hụt năng lượng

Nguồn cung và giá năng lượng tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu khí qua Eo biển Hormuz vẫn tắc nghẽn. Kho dự trữ dầu chiến lược còn vơi khiến Lục địa già lo lắng khi mùa đông giá lạnh đang tới gần.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.

Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng dịch Ebola tại khu vực y tế Bulape, miền trung Cộng hòa dân chủ Congo, tháng 9/2025. (Ảnh: WHO/XINHUA)

Nỗ lực tự chủ y tế tại châu Phi

Hành trình hướng đến tự chủ chiến lược trong sản xuất các loại vaccine, bảo đảm an ninh y tế của châu Phi đang là nhu cầu cấp bách, xuất phát từ những bài học rút ra trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành.

Cờ EU tung bay bên ngoài Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Xinhua)

Tham vọng chiến lược và năng lực thực tế trong kế hoạch ngân sách của EU

Ngân sách là vấn đề thường dấy lên tranh cãi trong Liên minh châu Âu, khi các nước thành viên duy trì những quan điểm khác biệt về quy mô đóng góp và phân bổ tài chính. Hiện Liên minh Cờ xanh đang đứng trước bài toán cân bằng giữa tham vọng chiến lược và năng lực thực tế của các nước liên quan đến kế hoạch ngân sách dài hạn...