Tôi về quê đúng vào mùa gặt. Cũng bảy, tám năm rồi mới lại về khi lúa chín đầy đồng. Anh lái xe công nghệ hỏi “xa quê lâu rồi hả” khi thấy tôi hạ cửa kính xe rồi nhoi ra ngoài ngắm cảnh và hít hà cái mùi hương mang theo chút xót xáy đang theo gió tỏa ra trong không khí. Hễ lúa chín vàng là nghe thơm và nghe xót, cảm giác như có “con sảy” nó chích chọt ngứa ngáy khắp người. Tôi chỉ anh lái xem đoạn cánh đồng mà hồi xưa tôi hay tát nước bắt cá bắt ốc với lũ bạn. Mấy hồi vào mùa dưa mùa mít, vặt trộm được trái nào cũng ra tập kết ở đó chia nhau. Lũ bạn hồi ấy giờ đứa nào cũng đùm đề con cái, tôi đại học xa nhà rồi lại xách va-li sang trời Tây học tiếp nên ba mươi rồi mà đi đi về về có một mình.
Xe đỗ lại ngay trước ngõ nhà tôi. Đường làng bây giờ rộng và sạch hơn ngày tôi đi rất nhiều. Ba tôi trố mắt nhìn thằng con cứng đầu xách va-li đi vào. Tôi về chẳng nói trước với ba, ba biết tôi đang có âm mưu nên nhìn tôi với ánh mắt xua đuổi.
“Ba kìa, không chào mừng con tí nào luôn. Có ai thấy con trai về mà nhìn kiểu đó không?”, tôi vừa trách vừa xách đồ đạc vào.
“Mày đừng tưởng tao không biết mày âm mưu gì. Về rồi thì tự mà lo. Đồ ăn trong tủ lạnh đó. Tao đi có việc, chút nhậu với bác Ba nữa đừng có chờ”.
Ba nói rồi đi thẳng chẳng thèm nhìn lại tôi. Xa nhau bao năm mà hai cha con cứ thế thôi, như mặt trăng với mặt trời ấy, ba chẳng bao giờ nói nhớ tôi một tiếng còn tôi thì lần nào gọi về cũng chọc ba chửi.
Ba về khi đã thấm men. Và ba nói, hiếm khi dịu dàng với tôi như lúc này.
“Này, mày muốn làm gì thì cứ làm. Ba không cấm cản cái chi hết. Mày chỉ cần sống tốt… Chỉ cần lo cho cuộc đời của mày thôi đừng có lo cho ba. Phần ba, ba tính được. Không phải lo, nghe…”.
Tôi nằm im re, phần vì xúc động phần vì biết ba đang say, không nên nói gì nữa trong lúc này. Ba vất vả cả đời rồi, giờ tôi chỉ là muốn ba được sung sướng tận hưởng thành quả của mình thôi mà chẳng biết nói sao cho ba hiểu. Thành quả của ba chính là tôi, con đường học vấn suôn sẻ của tôi, số tiền tôi có trong tài khoản và công việc đúng chuyên ngành với mức lương và phúc lợi tốt ở thành phố lớn, thành quả cả đời của ba đó chứ đâu. Nếu không phải ba quanh năm suốt tháng làm lụng cật lực chắt chiu bán mặt cho đất bán lưng cho trời để nuôi tôi ăn học thì tôi làm sao có ngày hôm nay được. Mẹ mất sớm lúc tôi còn đỏ hỏn, ba gà trống nuôi con bao lần được mai mối vẫn không đi bước nữa. Hồi học lớp mười hai, tôi còn đích thân “đẩy thuyền” ba với một dì, kết quả không phải chỉ ăn chửi mà ăn luôn mấy roi. Ba cứ hung dữ với tôi như thế chứ tôi biết lòng ba lắm. Chỉ có ba là không hiểu lòng tôi.
*
Tôi dậy rất sớm vì nghe lỏm được hôm nay tới phiên nhà tôi gặt. Tôi tìm cái áo khoác cũ của ba để mặc vào, rồi đội thêm cái nón, xong thì đi tìm liềm. Ba trợn mắt lên nhìn tôi, quát.
“Đi đâu? Làm chi đó?”.
“Không phải hôm nay nhà mình cắt hả ba?”.
“Cái thằng này! Mày cứ như người trời ở đâu đâu xuống. Hồi này không có phải cắt lúa như hồi xưa. Cắt máy. Cắt máy hết rồi. Mới sáng đã ngứa con mắt. Không biết thì đừng có bày đặt. Thôi, mày đi cho tao nhờ, kỳ nghỉ kỳ nhiếc gì thì mày đi chơi, đi du lịch chi đó đi, mày đừng có về chọc tao chửi nữa. Lo cái thân mày đi, đem vợ đem con về cho tao mừng thì được chứ mày về thế này tao đuổi thêm mang tiếng ra”.
Tối hôm qua ba dịu dàng bao nhiêu thì bây giờ ba cộc bấy nhiêu. Nhưng mà tôi chịu được. Chiều đến, tôi ra đồng với ba, tất nhiên không cầm theo cái gì cả ngoài chiếc điện thoại. Tôi xa nhà từ sớm, những lần về hầu như đều vào dịp Tết, chuyện đồng áng ba chẳng bao giờ kể với tôi, tôi có hỏi thì ba cũng chỉ trả lời phớt phớt, kiểu năm nay được mùa hay mất mùa, thế thôi. Tôi chẳng bao giờ biết giá lúa cao thấp thế nào, rồi phân bón, nước nôi hay bất kỳ thứ gì khác ba đều không nói với tôi. Ba cho tôi một đặc quyền, đó là học. Học để đổi đời, để không phải vất vả như ba. Thế mà giờ tôi có chút thành tựu xem như đã đổi đời như ba mơ ước và có thể lo được cho ba thì không cách chi thuyết phục ba bỏ ruộng bỏ đồng được. Ngồi nhìn những chiếc máy gặt chạy rù rù trên đồng, chạy đến đâu việc xong đến đó, rơm ra rơm, lúa ra lúa, từng bao từng bao núc ních chất chồng nơi góc ruộng, tôi hiểu ra đôi chút cảm giác của ba. Cảm giác hạnh phúc của một người yêu lao động. Cánh đồng này vẫn là cánh đồng tôi đã biết ngày bé, nhưng bây giờ bức tranh ngày mùa đã khác, không còn cảnh cúi lom khom cắt lúa, bó lúa, vác lúa lên xe nữa, tất cả được làm trong nháy mắt và rơm thì chỉ sau vài đường chạy máy là đã thành cuộn được bó dây gọn gàng. Tôi đã thấy hình ảnh những cuộn rơm ngày mùa trong sách vở và trong những bức tranh được trưng bày ở bảo tàng bên trời Tây, giờ tôi lại thấy chúng trên cánh đồng làng. Mừng vì công việc không nhọc nhằn như lúc trước, nhưng dẫu sao ba không làm nữa thì vẫn tốt hơn.
Ba giống như đọc được suy nghĩ của tôi nên lại chỗ tôi và ngồi xuống. Tôi ngừng quay phim và cất điện thoại vào túi, chờ đợi. Làm ruộng thì cực, ba biết. Cũng chẳng được mấy đồng, ba biết. Tôi giờ có tiền lo được cho ba, ba cũng biết. Nhưng ba làm cả đời rồi, không muốn bỏ. Tôi nhìn cánh đồng chỉ thấy đất và lúa, nhưng với ba, đó là cuộc đời, là máu thịt. Còn làm được là làm. Ba cũng tính cả chuyện hậu sự cho mình, bảo tôi không về quê sống cũng chẳng sao, ở đây ba còn bà con còn làng xóm… Ba bảo tôi cứ lo lập thân lập nghiệp và lo lấy vợ cho ba yên tâm… Tôi ngồi im, nghẹn ngào. Ba nói thế thì tôi đành nghe thế, nhưng bảo đừng lo sao mà được. Năm ngoái, ba bị té ngoài đồng, may còn có cái điện thoại nên mới có người đến giúp. Từ sau dạo đó là tôi nhất quyết, tôi nằng nặc đòi ba bỏ ruộng.
“Rơm đó rồi giờ làm gì, ba?”.
“Thiếu gì việc. À, con bé Thư học với con hồi xưa giờ đã bỏ phố về quê mở xưởng làm đủ thứ từ rơm, hàng mỹ nghệ, nghe nói bán cũng được lắm. Nó thuê thêm mấy người làm rồi đó”.
“Thiệt hả ba?”.
“Không cập nhật gì cả. Vô tìm mà tìm tiệm Rơm 365 mà xem. Xưởng thì ngay đầu làng kìa. Khà khà… nhớ hồi xưa con thích con bé này lắm, nhỉ?”.
“Ba kìa, người ta có chồng rồi”.
“Ô, thế là con chẳng biết gì luôn hả. Con bé dễ thương mà lận đận. Chưa cưới mới đám hỏi thôi rồi thằng đó đi lao động nước ngoài có người khác. Thế là xong. Tới giờ chưa thấy đám nào. Hay là con qua đó...”.
“Con mệt ba ghê!”.
Tôi đứng dậy bỏ đi, ba chưa mở miệng tôi đã biết ba sẽ nói gì rồi. Muốn khổ với ba luôn, lấy vợ lấy vợ lấy vợ, không biết là ai đã tiêm nhiễm vào đầu ba cái ý định bắt tôi lấy vợ nên giờ cứ sơ hở là tìm mối cho tôi.
*
Tôi đứng tần ngần trước bảng hiệu Rơm 365 một hồi lâu mà chưa đủ can đảm để bước vào. “Chào Thư, lâu ngày quá nhỉ”. “Hi Thư, ba mình nói bữa nay Thư về đây khởi nghiệp, nên mình ghé vô”. Hay là “Thư ơi, mình định mua vài sản phẩm làm quà…”. Nói thế nào để người ta không thấy đường đột, nhỉ?
“Hây, về hồi nào vậy?”.
Tôi giật mình quay lại, có người đằng sau mà không hề biết.
“Lâu quá, xém nhìn không ra luôn. Thư tưởng khách nào nữa chứ”.
Thư dựng xe cởi mũ bảo hiểm rồi chỉ tay vào trong xưởng.
“Vào không?”.
“Mình… có”.
Thư mời tôi ngồi rồi đi rót nước. Từ ngày biết tin Thư làm đám hỏi, tôi đã cố ngăn mình không xem tin tức gì của Thư nữa. Tôi nhìn quanh, toàn là rơm nhưng dưới một hình hài rất khác. Những tấm thảm. Những con vật ngộ nghĩnh. Những con búp bê. Những chiếc túi xách. Những bức tranh… Tất cả đều từ rơm. Thư mang ra cho tôi ly nước lá, lá gì không rõ mà thơm thơm ngọt ngọt.
“Từ hồi về quê, Thư lại thích uống nước này nên chẳng có sẵn cà-phê”.
“Ngon mà”, tôi nói.
Tôi đặt ly nước xuống và thấy tấm lót ly cũng bằng rơm nốt. Tôi định nói lời gì đó khen Thư nhưng mà thấy nó thừa thãi và khách sáo quá. Tôi biết khởi nghiệp là một việc mạo hiểm, không ngờ người con gái có vẻ yếu đuối mong manh mà tôi quen hồi ấy bây giờ lại tự tin và dám dấn thân chịu cực chịu khổ đến thế.
“...Thư trồng nấm rơm. Làm trong vườn nhà mẹ ấy. Hồi đầu là làm nấm thôi, dần dần ra thêm nhiều ý tưởng. Từ hồi gặp chuyện không vui, Thư quyết về, có được bao nhiêu mang hết về làm vốn, cũng không dễ dàng gì nhưng kệ, đời là bể khổ qua được bể khổ là qua đời, sợ gì…”.
Tôi chợt bối rối khi vấp phải ánh mắt tinh nghịch như ngày nào của Thư. Chia tay Thư để về, tôi hẹn mai sẽ đến, mang theo cho Thư vài thứ hay ho. Những năm ở bên đó, tôi thường hay lui tới mấy chợ bán đồ thủ công mỹ nghệ. Ngang qua cánh đồng, tôi nghĩ đến ba, bất chợt nảy ra ý định, hay là mình cũng về quê khởi nghiệp nhỉ? Thư làm được chẳng lẽ tôi lại không? Những năm qua, bao nhiêu kiến thức bao nhiêu trải nghiệm nơi xứ người biết đâu tôi sẽ làm được cái gì đó cho ba, cho tôi, cho tương lai của chúng tôi, ngay trên mảnh đất này. Trời không chịu đất thì đất chịu trời vậy.
Ba ơi, con về nhé.
