Bấy lâu nay, nhiều người sống trong lòng Hà Nội thở than sao mà Thủ đô ngày càng vắng đi những vòm cây. Năm 2024, khi bão Yagi tràn qua, cơ man cây đổ ngổn ngang trên đường phố, những con số thống kê khiến bao người giật mình: Hơn 40 nghìn cây xanh ở Hà Nội bị gãy đổ…
Còn nhớ sau bão Yagi, chưa kể đến các con đường, con phố hàng cây trăm tuổi, dân cư của một vài khu đô thị kề ngoại thành Hà Nội rợp bóng cây xanh, trong đó có nhiều cây cổ thụ đã phải chứng kiến một khung cảnh nhói lòng. Cảm giác như lạc vào một khoảnh rừng vừa bị lâm tặc chặt phá ngổn ngang. Cây trốc rễ, cây gãy gập chắn ngang đường đi. Cây nghiêng ngả ước chừng chỉ một cơn gió ngang qua là đổ ụp. Từng dòng nhựa ứa, rỏ ròng ròng trên lớp lá rụng, trên vỉa hè với những viên gạch lăn lóc chỏng chơ. Hầu hết cây xanh đã không thể cứu chữa. Những ngày sau đó, khi đội thu dọn cây xanh gãy đổ tới, mùi nhựa cây hăng hăng xộc lên khi chiếc cưa lớn xuyên qua những thớ gỗ (trong đó có những cây đã có tới 20, 25 vân gỗ là chừng ấy năm tuổi đời, được trồng trong những ngày đầu thành lập khu đô thị). Dám chắc khoảnh khắc ấy, trong nhiều người tràn ngập cảm giác xót xa, trống rỗng, gần như là bất lực. Cây đã về đây từ lúc chùm rễ còn được bao bọc trong bầu đất, đã cắm rễ, bén rễ, bám chặt lấy đất này, tỏa bóng mát cho đất này. Vậy mà cây ngã xuống khi đương độ trưởng thành, với thân mình vừa đủ một vòng ôm, và bao cành nhánh sum suê tươi tốt.
Đã có những tin dữ về cây đổ gây các thiệt hại, cản trở lưu thông, buôn bán trên các tuyến phố, cây đổ đè bẹp nhiều ô-tô trong cơn siêu bão Yagi. Nhưng nào ai nỡ trách cây? Trong thành phố đông đúc này, như một thói quen, khi tựa vào một bóng mát, từ những ngày nắng nung tới những cơn giông bão, nào ai nghĩ tới những tai họa trời ơi giáng xuống.
Xót xa và tiếc nuối trước khoảng không trống vắng, nơi trước kia là chỗ đứng của cây xanh, cồn cào trong bao người ý nghĩ mất bao lâu nữa mới có thể ươm trồng được một cây xanh lớn bằng ngần kia cho bóng mát lại về, chở che và thân thuộc? Để “Kể tôi nghe về nỗi vơi đầy/Rợp năm tháng vầng mây trời che chở/Những rạn vỡ buồn đau những âm thầm nhung nhớ/Dưới bóng cây trập trùng tôi lặng lẽ lớn khôn… (Gọi xanh về, thơ Trần Nhật Minh).
Thật khó quên hình ảnh quân dân Thủ đô cùng thu dọn cây đổ, vệ sinh môi trường sau bão vun vén cho những con đường ngày mai. Khi siêu bão qua, cây xanh gãy đổ trên các tuyến phố đã được thu dọn lại. Rất nhiều cây đã phải chặt ngang thân, chằng buộc, ém trồng lại trên chỗ đứng cũ. Những chùm rễ ăn sâu xuống lòng đất và những cành nhánh vừa đâm ra sum suê xanh tốt thì lại có chủ trương cải tạo, chỉnh trang các tuyến phố Hà Nội. Nhiều cây xanh trên vỉa hè tiếp tục bị đốn hạ, di dời để mở rộng lòng đường, tăng diện tích cho xe cộ lưu thông. Công trình hoàn thành nhưng cây cối chậm được trồng lại. Không bồn cây xanh, không bóng mát cho những vỉa hè, những ngõ vừa kịp lên phố, nhà nhà đứng, người người đi, chơ vơ dang nắng chang chang.
Theo thống kê, Hà Nội hiện có hàng vạn cây xanh đô thị tạo nên các tuyến phố đặc trưng nổi tiếng như hàng sấu phố Phan Đình Phùng hay hàng xà cừ phố Hoàng Diệu. Người dân ở những tuyến phố không cây xanh chỉ biết ngước lên mạn Hồ Tây, Hồ Gươm, Hoàng Thành, phố nhà binh, đường Thanh Niên, công viên Thống Nhất, đường Nguyễn Du mà ao ước. Biết bao giờ Hà Nội mới lại phủ xanh, mới lại “Gọi xanh về”?
