- Thầy ơi ! Thầy ơi ! Sao thế thầy ơi?
Tấm ván vẫn trượt băng băng xuống tận chân dốc. Bọn trẻ ào ạt băng theo cùng bầy dê, tiếng gỗ va, tiếng đá lăn, tiếng cỏ gẫy.
Đến một bụi cây lớn, tấm ván sững lại còn người thì theo quán tính văng lên cao lao vào đám cây mất hút.
Người thầy giáo lò dò chui ra, con chó đen tinh khôn kêu rên ư ử nhảy chồm tới liếm láp khuôn mặt rướm máu của chủ. Bọn trẻ cũng ào tới kéo thầy ra khỏi bụi cây, bộ áo cũ sờn rách thấm máu vì xây xát, anh vẫn cố gắng gượng xua tay phân bua:
- Không sao đâu, lâu lâu thầy chơi trò chơi trượt ván hồi bé mà nhưng lần này tệ quá!
Bọn trẻ lặng im, vì nó biết thầy không chơi mà bị trượt ván lăn xuống. Thằng Cao Tuyên lôi tấm bảng dính đầy chữ bị đá cào xước ra ôm lấy cho thầy.
*
Kady bước trên đá nắng thiêu khét lẹt. Tấm ván cứ gõ đều theo nhịp làm Kady nhớ lại khi mình gỡ tấm ván vách nhà ra, làm Ama (cha) nhăn nhó bực mình:
- Mày làm cái trò gì đấy, mày lấy ra, con thú nó chui vào thì sao?
Kady cười:
- Ama yên tâm, con sẽ trám bằng vách tre tạm, ít bữa xong con lại gắn trả cho Ama.
Khi người cha nhìn thấy thằng con nai nịt vào ba-lô đi ngược núi, ông chỉ thở dài lắc đầu. Buồn buồn ông ra hiên nhà ngồi hút thuốc gẩy đàn chapi, tiếng đàn hiu hiu nhỏ xíu bên tai lanh tanh.
… Kady ngả ba-lô ra lôi ra những gói kẹo lấp lánh màu, xé ra đưa từng vốc cho bọn trẻ lem luốc. Những đôi mắt sáng rực vui vẻ, có đứa vứt vội mấy quả da rừng chua nhót đưa tay đón nhận.
Chờ một lúc cho bọn trẻ liên hoan kẹo xong, Kady mới bỏ tiếp những cuốn sách màu, cây bút đổ ra… Bọn trẻ ngỡ ngàng chẳng hiểu, mãi một đứa mới nói:
- Những thứ này đâu ăn được đâu?
- Đúng! Sách truyện không phải là kẹo nhưng sẽ giúp các em bớt đói cái bụng.
- Thật à?
- Đúng, người Raglai của mình bao đời nay sống ở núi, ở rừng bằng cái bắp, cái sắn, mật ong. Nghe tiếng suối chảy nhưng cái nghèo như sợi dây rừng quấn mãi lấy chân không sao thoát được nên hôm nay thầy lên đây mời các em quen với cái chữ!
Bọn trẻ vẫn ngơ ngác trước câu nói lê thê như sợi mây rừng của Kady làm anh chột dạ xấu hổ.
Bọn trẻ ăn kẹo xong tính tản đi, Kady xua tay ngồi xuống dựng tấm ván ra. Thì ra đó là tấm bảng viết. Rồi anh chỉ tay vào một đứa cao nhỏng, tóc đỏ hoe như râu bắp:
- Em tên gì?
Thằng bé gãi đầu mãi mới lí nhí:
- Thông! Thấy Kady nhăn nhó như vẻ chưa hiểu nó dõng dạc như con dê đứng trên đỉnh núi:
- Pi năng Thông!
Từ bàn tay thầy giáo dòng chữ hiện nên đẹp như đọt khoai non, bọn trẻ tròn xoe mắt nhưng ngơ ngác. Pi năng Thông lắc đầu không hiểu gì, trong số đó có con bé xinh xắn mắt tinh lanh bập bẹ đánh vần :
- Pi… năng… thờ ông Thông! Đúng tên mày viết như thế đó?
Lũ trẻ chúi mắt nhìn vào dòng chữ lạ lùng trên bảng. Thằng Thông lặng đi một lúc rồi hỏi:
- Thế viết được chữ thì để làm gì ?
Kady mở trang sách màu rực rỡ vẽ con hươu nai đang chạy trong rừng đầy lá vàng rực rỡ:
- Khi biết chữ, các em sẽ đọc được nội dung cuốn sách này, biết những chuyện từ trang giấy mà không cần nghe già làng, Ama (cha) hay aquay (mẹ) kể nữa… Các em sẽ không phải đi chăn dê chăn cừu thuê nữa.
- Ý là không phải là đứa dốt nữa? - Một thằng bé lém lỉnh xen vào làm người thầy xúc động:
- Em tên gì?
- Cao Sơn!
- Ôi cậu bé nhưng đỉnh núi nhỏ, thông minh quá! Nào bây giờ ta chơi trò chơi chữ với thầy nhé !
Thầy Kady cầm nắm phấn đủ màu. Bọn trẻ ngồi vòng tròn chung quanh chăm chú.
Người thầy nắn nón viết từng chữ màu lên tấm bảng rồi chỉ tay vào:
- Đây là chữ A, là đỉnh núi nhọn kia các em! Bọn trẻ nhìn theo, bầy dê đang leo phía trước tưởng đùa khi có người chỉ tay vào, chúng kêu be be ầm ĩ vui vẻ. Bọn trẻ cười ngặt nghẽo theo.
- Đây là chữ O tròn như mặt trăng rằm; đây chữ S giống như con suối uốn quanh; chữ Y hệt như chiếc ná cao su các em đi bắn chim!
Cứ thế tiếng thầy lẫn trò bi bô, oang oảng vang cả sườn núi, âm vang cùng tiếng ve ran trên các rặng cây đầy nắng.
*
Kady ngả ba-lô xuống, kéo tấm bảng ra chuẩn bị cho buổi học. Chúng ngồi quanh thầy ăn bánh gạo rồi nhận mỗi đứa một tấm bảng nhỏ cùng viên phấn để luyện viết… Nhìn các ông tướng nhanh nhẹn khi băng trên đồi, trảng cỏ nay phải vật vã với viên phấn nhỏ, nhễ nhại viết mà vừa buồn cười vừa thương. Có mấy em gái như Cao Liên, Chemelia Tuyết, bé Lý viết khéo hơn. Đúng là con gái vẫn tinh tế hơn.
Khi các em giơ tấm bảng lên so với dòng chữ trên tấm bảng lớn, Kady thấy xốn xang như một điều kỳ diệu: Mới hôm nào bọn trẻ như khúc sắn, củ khoai, cái bắp lăn lóc trên núi đồi vậy mà nay đã tự viết được tên mình trên tấm bảng. Cứ đà này chẳng mấy chốc chúng sẽ viết được lên trang giấy được dòng thơ, lời văn từ sử thi lời bà kể trong ánh lửa của làng. Nhìn bầy trẻ nhễ nhại với con chữ, Kady nảy ra một ý liền nói:
- Rồi ta tạm dừng tay!
- Em chưa viết cái chữ xong! - Tiếng một đứa thánh thót. Người thầy cười nhẹ:
- Cứ để đấy, các em theo thầy một chút…
Cả hội đi theo thầy lúc cúc như gà. Thầy giáo cúi xuống rút một sợi dây rừng đang quấn quýt leo cao:
- Ta có bữa khoai ngon rồi đây!
- Dây gì vậy thầy - Thằng Thông ngơ ngác.
- Dây củ mài!
- Ồ thầy giỏi ghê! - Cả bọn ồ lên, con chó đen xúm lại hít hà lần ra gốc rồi bới rối rít như tìm tổ dúi. Thầy trò cùng nhau bới gốc củ mài hăm hở. Về cái khoản này bọn nhóc rất thiện chiến, chẳng mấy chốc lôi lên một chùm củ thật hả hê.
Trưa đó, thầy trò làm một bữa no nê vui vẻ. Thầy Kady lôi ra một ống tre, bọn trẻ òa reo:
- Đàn Chapi, thầy đánh đi!
Trong làn gió dịu mát của vòm cây, tiếng đàn chapi liu riu, tưng tưng đưa bọn trẻ say vào giấc ngủ. Bầy dê kéo về nằm rải rác lim rim nhai lá. Có lẽ lần đầu tiên bọn trẻ có cảm giác ấm áp, xum vầy khác hẳn những ngày tháng lang thang cùng bầy dê cô đơn trên những nẻo đồi.
Khi bọn trẻ bừng tỉnh chuẩn bị đi làm thì bầu trời tối sầm như ai đó vừa chụp lên đầu một tấm chăn đen mịt mùng. Tiếng sấm rền xa rồi nhanh chóng tiếng sét xé đám mây dội lửa xuống. Linh cảm điều gì bất ổn Kady hét lớn:
- Các em mau rời khỏi cây này, dẫn đàn dê tản nhanh ra các bãi trống, sắp mưa lớn rồi đó.
Chưa kịp dứt lời mưa đổ sập. Ở miền núi này mọi thứ đều nhanh, bất ngờ nhất là mưa lũ. Bọn trẻ cùng bầy dê tháo chạy khắp nơi dưới trời mưa. Tiếng thầy giáo thất thanh: “Tránh xa lạch nước đi em! Lên ngọn đồi kia! Được đấy!”.
Kady ôm tấm bảng trên đầu nhìn đàn em tứ tán trong mưa lũ mà nước mắt rưng rưng. Dưới chân con chó ướt sũng nước sủa vang trời đầy lo lắng. Hình như nó muốn mách bảo điều gì. Kady hiểu ý: Chạy nhanh khỏi bóng cây cao này để tránh sét và thoát cơn lũ rừng sắp tới. Cánh rừng nghiêng ngả vì gió mưa lồng lộn. Tiếng sét nổ chói tai xuống đỉnh núi. Từ hai bên nước đổ ập xuống thành con trăn nước chồm tới cuốn Kady cùng tấm bảng lao vun vút xuống… Cuối cùng con trăn nước cũng nhả ra ném Kady cùng đồ đạc lên lùm cây dại.
*
Mấy ngày sau trời lại trong veo rực rỡ. Kady lại lọ mọ trở lại với bầy trẻ. Không biết sau lũ hôm trước chúng có sao không?
Lên chỗ cây da, Kady ngắt cái lá huýt lảnh lót vang khắp núi đồi nhưng tất cả vẫn im bặt, không thấy tiếng dê kêu hí như hôm nào. Kady đứng chơi vơi trên mỏm đá hô lớn vào gió ngàn:
- Các em ơi! Thầy đến rồi đây!
Chỉ có tiếng núi dội lại. Chờ mãi, Kady lủi thủi đi vào làng xem bọn trẻ có ở đấy không. Đường vào làng lắt lẻo, vẫn còn vết nước hôm trước gặm phá hai bên. Từ một con đường nhỏ có người đàn ông nhỏ bé bước ra:
- Chào thầy giáo! Thầy đi tìm bọn trẻ à?
- Vâng anh!
Người đó lắc đầu :
- Chúng phải đi chăn sườn núi bên kia rồi.
Thấy ánh mắt của Kady thất vọng, người đàn ông thủng thẳng:
- Tôi là Pi năng Lâm, Phó trưởng làng…
- Vâng chào anh - Kady hơi có linh cảm. Lâm ngồi xuống khúc cây ra hiệu cho Kady ngồi xuống.
- Thầy ạ… Thầy dạy các cháu là rất tốt nhưng đó là ở trường thầy, còn ở đây…
Pi năng Lâm trầm ngâm buồn buồn một chút: Tôi thấy nó không thích hợp bởi bọn nhóc này do gia đình chúng giao cho chúng tôi để làm việc kiếm tiền sống cho gia đình. Như đợt lũ vừa rồi lũ học trò của thầy mải đi học để lạc mất mấy con dê của tôi. Thôi có gì thầy để các cháu làm cho xong việc rồi hãy tính cái chữ!
Nói rồi Lâm đứng đi mất hút vào làng làm Kady thảng thốt bâng khuâng.
*
Một buổi sáng mùa thu. Thầy Kady đang hí húi lắp lại tấm ván làm bảng những ngày qua vào vách nhà. Tấm ván trầy trụa dính đầy phấn, bụi, nước lũ và cả máu…, nay trở lại làm vách nhà như ngày nào, thật bồi hồi.
Chợt có tiếng trẻ con lao xao ngoài sân quen thuộc cùng tiếng gọi:
- Thầy Kady! Thầy Kady.
Ngẩng lên thấy thằng Thông, thằng Sơn, bé Liên, bé Tuyết… Chúng hớn hở.
- Các em đến thăm thầy à? Giá các em xuống đây học thì…
- Bọn em sẽ xuống trường thầy học mà, già làng đã bảo tỉnh cho gạo để xuống đây học cái chữ mà thầy?
Ngoài sân một khoảng nắng thu nhè nhẹ rải trên cỏ. Thầy Kady đứng dậy bồi hồi.
