Đây là một trong những hoạt động chính của Festival nước mắm Phú Quốc năm 2025, là sự kiện có ý nghĩa không chỉ đối với ngành sản xuất nước mắm Phú Quốc, mà còn đối với sự phát triển bền vững của thành phố Phú Quốc trong giai đoạn hội nhập sâu rộng như hiện nay.
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Phú Quốc Nguyễn Lê Quốc Toàn cho biết, Phú Quốc không chỉ được thiên nhiên ưu đãi với biển xanh, cát trắng, rừng nguyên sinh trù phú, mà còn là cái nôi của nghề làm nước mắm truyền thống đã có hàng trăm năm lịch sử.
Nước mắm Phú Quốc không chỉ là sản phẩm, mà là biểu tượng văn hóa, là linh hồn của đời sống người dân đảo, là niềm tự hào không chỉ của Phú Quốc mà của cả đất nước Việt Nam.
Việc chỉ dẫn địa lý “Phú Quốc” được bảo hộ trong và ngoài nước, đặc biệt là tại Liên minh châu Âu từ năm 2013, là minh chứng cho giá trị đặc thù, chất lượng vượt trội và uy tín quốc tế của sản phẩm.
Từ năm 2014 đến nay, chính quyền thành phố Phú Quốc đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo vệ và phát huy hiệu quả chỉ dẫn địa lý này.
Qua 10 năm, công tác quản lý và sử dụng chỉ dẫn địa lý “Phú Quốc” đã đạt nhiều kết quả tích cực.
Quy trình kiểm soát chất lượng ngày càng chặt chẽ; số lượng cơ sở sản xuất tham gia hệ thống ngày một tăng; năm 2014, Phú Quốc có 9 doanh nghiệp có sản phẩm chỉ dẫn địa lý, số lượng hơn 318.600 lít với 4 loại sản phẩm đóng gói (200ml, 500ml, 650ml, 1lit).
Đến năm 2024 đã có 21 doanh nghiệp có sản phẩm chỉ dẫn địa lý, số lượng hơn 759.600 lít với 12 loại sản phẩm đóng gói, tăng gấp 3 lần so với 2014.
Công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ được chú trọng; nhận diện thương hiệu và uy tín của nước mắm Phú Quốc ngày càng lan tỏa, góp phần khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế, đến nay đã có nhiều doanh nghiệp xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Anh, Mỹ, ....
Tuy nhiên, theo Nguyễn Lê Quốc Toàn, nước mắm Phú Quốc đang đối mặt với nhiều thách thức, như: Giả mạo thương hiệu, lạm dụng chỉ dẫn địa lý; áp lực cạnh tranh trên thị trường; yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng; bài toán phát triển nước mắm truyền thống trong bối cảnh du lịch-dịch vụ phát triển nhanh, đô thị hóa mạnh mẽ.
Lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố Phú Quốc cho biết, địa phương xác định, phát triển bền vững ngành nước mắm là một phần không thể tách rời trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.
Đồng thời cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất triển khai các giải pháp tích cực, đồng bộ để tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với chỉ dẫn địa lý; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu nước mắm Phú Quốc ra thế giới; phát triển du lịch gắn với văn hóa làng nghề nước mắm-biến đây thành sản phẩm du lịch đặc trưng của thành phố…
Tại hội thảo, các đại biểu nêu thực trạng việc thực hiện chỉ dẫn địa lý của hội viên; quản lý và sử dụng quy định chỉ dẫn địa lý “Phú Quốc” cho sản phẩm nước mắm; niềm tin của người tiêu dùng đối với nước mắm truyền thống có chỉ dẫn địa lý Phú Quốc; thực trạng, giải pháp phát triển nghề sản xuất nước mắm truyền thống Phú Quốc; bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Nghề làm nước mắm Phú Quốc”…
Đồng thời, các đại biểu cũng đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát huy ngành nghề truyền thống; xây dựng đề án bảo tồn nguồn lợi cá cơm để phục vụ cho sản xuất nước mắm và nghề chế biến nước mắm Phú Quốc là “Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại”.
Cạnh đó, tăng cường quảng bá sản phẩm nước mắm Phú Quốc bằng nhiều hình thức để phát triển nghề truyền thống xứng đáng là di sản quốc gia hướng tới di sản của nhân loại…
Theo Hội Nước mắm Phú Quốc, hiện nay Hội có 50 hội viên là chủ nhà thùng, các cơ sở sản xuất nước mắm tập trung ở phường Dương Đông và phường An Thới với hơn 7.000 thùng gỗ chượp cá (mỗi thùng có sức chứa từ 12-15 tấn cá), cho ra sản lượng từ 20-30 triệu lít nước mắm/năm (từ 25 đạm trở lên).
Năm 2001, nước mắm Phú Quốc là sản phẩm đầu tiên của Việt Nam được Châu Âu công nhận chỉ dẫn địa lý. Năm 2012, nước mắm truyền thống Phú Quốc được cấp quy chế bảo hộ chỉ dẫn địa lý tại Liên minh châu Âu.
Năm 2017, Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang công nhận nghề và làng nghề chế biến nước mắm truyền thống Phú Quốc.
Đến năm 2021, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đưa nghề làm nước mắm Phú Quốc vào danh mục văn hóa phi vật thể cấp quốc gia Nghề truyền thống tri thức dân gian “Nước mắm Phú Quốc”.
