Thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo

Để trở thành quốc gia biển mạnh, giàu từ biển và phát triển bền vững, Việt Nam cần nâng cao năng lực về tri thức biển, dữ liệu biển và công nghệ biển. Đây là thông điệp được Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính nhấn mạnh tại Diễn đàn Biển Việt Nam năm 2026, diễn ra ngày 2/10 tại Hà Nội.

Chuyển từ gia công thuần túy sang cùng nghiên cứu, thiết kế và phát triển sản phẩm là định hướng được Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đặt ra đối với doanh nghiệp Việt Nam và Hàn Quốc, nhằm tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ cao và cùng mở rộng thị trường quốc tế.

Từ nền tảng hợp tác phần mềm hơn hai thập kỷ, Việt Nam và Nhật Bản đang mở rộng sang nghiên cứu, phát triển công nghệ chuyên sâu và cùng đưa sản phẩm ra thị trường. Tại Diễn đàn công nghệ số Việt Nam-Nhật Bản 2026 ngày 2/10 tại Tokyo, hai bên nhấn mạnh chuyển từ cung ứng dịch vụ sang cùng giải quyết bài toán, tạo sản phẩm.

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm theo mức độ rủi ro, phát triển hạ tầng dữ liệu số và tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp là những định hướng lớn của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Các chuyên gia, nhà quản lý đã tập trung trao đổi về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng thực tiễn của công nghệ trí tuệ nhân tạo hiện thân, robot di động tự hành, robot công nghiệp và mô hình sản xuất thông minh.

Kinh tế không gian tầng thấp là một lĩnh vực còn khá mới nhưng có tiềm năng trở thành động lực tăng trưởng kinh tế mới, đặc biệt trong bối cảnh đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số để giải quyết các bài toán thực tế.

Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2045, kinh tế không gian tầm thấp trở thành ngành kinh tế-kỹ thuật quan trọng, có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực, đóng góp khoảng 1,5% GDP quốc gia.

Ngày 2/10, tỉnh Ninh Bình tổ chức Hội nghị chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia (10/10), Ngày Công dân số Việt Nam (15/10) và ra mắt Trung tâm Điều hành thông minh (IOC), Ứng dụng Công dân số NinhBinh-S, phát động Tháng cao điểm triển khai “Bộ học liệu đa phương tiện”, lan tỏa phong trào “Bình dân học vụ số”.

Sáng 2/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật tỉnh Vĩnh Long phối hợp Sở Khoa học và Công nghệ cùng Câu lạc bộ Trí thức tỉnh Vĩnh Long tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Vai trò trí thức Vĩnh Long trong chuyển đổi số”. 

Trong số các "Nhà khoa học của nhà nông" năm 2026, có 26 tiến sĩ đã và đang công tác tại các đơn vị, viện nghiên cứu đầu ngành nông nghiệp-môi trường, cùng nhiều nhà sáng chế nông dân với những sáng kiến hiệu quả xuất phát từ thực tiễn sản xuất.

Ngày 2/10, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam công bố Kế hoạch thực hiện Chương trình “300 ngày đổi mới, phát triển Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ”, với thông điệp “3Đ-3P: Đổi mới để tạo đột phá-Phát triển để tạo giá trị”.

Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước bước ngoặt khi bước vào kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), giai đoạn phát triển dựa trên nền tảng tri thức và đổi mới sáng tạo. Với vị thế là trung tâm tài chính và đổi mới sáng tạo, Thành phố đang tập trung tái cấu trúc từng bước chuyển mình thành một trung tâm AI hàng đầu khu vực.

Theo các nhà quản lý, chuyên gia hàng đầu và doanh nghiệp, điểm nhấn trong hợp tác chiến lược thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo giữa Việt Nam-Nhật Bản là thông điệp mang tính định hướng chiến lược: 

Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị không triển khai những nhiệm vụ công nghệ chiến lược chưa đủ điều kiện, không đặt mục tiêu giải ngân bằng mọi giá; kinh phí phải gắn với từng mốc đánh giá và kết quả đầu ra. Nhiệm vụ không đạt yêu cầu phải dừng, điều chuyển nguồn lực sang nhiệm vụ có khả năng triển khai hiệu quả.

Khoảng cách giữa giảng đường và quy trình công nghiệp đang là điểm nghẽn trong đào tạo nhân lực bán dẫn. Nhiều cơ sở đào tạo thiếu phòng thí nghiệm, bản quyền công cụ thiết kế điện tử chuyên dụng và kinh phí để sinh viên thực hiện chip thử nghiệm.

Bộ Khoa học và Công nghệ vừa đưa vào vận hành Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm kết nối, khai thác dữ liệu phục vụ quản lý, nghiên cứu và phát triển công nghệ. 

Thuộc nhóm các nền kinh tế thu nhập trung bình thăng hạng đổi mới sáng tạo nhanh nhất từ năm 2013, Việt Nam ghi nhận những chuyển biến tích cực về kết quả đầu ra. Theo Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, bước tiến tiếp theo cần sự đầu tư mạnh mẽ hơn của doanh nghiệp, cùng nền tảng nhân lực và nghiên cứu được củng cố.

Sự lệch pha giữa tiến độ đầu tư và nhu cầu vốn, cùng những vướng mắc trong chuẩn bị hồ sơ, đang khiến doanh nghiệp mất nhiều thời gian khi tiếp cận chính sách hỗ trợ lãi suất vay để đổi mới công nghệ.

Khi trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng có khả năng hỗ trợ viết mã, yêu cầu đối với kỹ sư công nghệ đang dịch chuyển từ “biết viết code” sang hiểu bài toán, thiết kế lời giải, kiểm chứng và làm chủ công cụ. Trong bối cảnh đó, tư duy thuật toán vẫn được xem là nền tảng để người học thích ứng với những thay đổi nhanh của công nghệ.

Từ ngày 29/9 đến 1/10, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân dẫn đầu đoàn công tác thăm và làm việc tại Hàn Quốc, với trọng tâm thúc đẩy hợp tác song phương trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, sở hữu trí tuệ, năng lượng nguyên tử, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao.

Vừa qua, tại Seoul, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã làm việc với Bộ trưởng Thương mại, Công nghiệp và Tài nguyên Hàn Quốc Kim Jung Kwan, trao đổi về hợp tác công nghệ năng lượng nguyên tử và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công nghiệp.

Giai đoạn 2 Dự án Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam–Hàn Quốc (VKIST) dự kiến triển khai từ năm 2026 đến 2033, tập trung nghiên cứu công nghệ chiến lược, phát triển nhân lực và thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa công nghệ, tăng cường kết nối viện nghiên cứu với doanh nghiệp hai nước.

Chuyển đổi số đang đặt ra những nhu cầu lớn về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin và thiết bị thông minh. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam phát triển sản phẩm từ thực tiễn, từng bước làm chủ công nghệ lõi và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Với chủ đề "Công nghệ chiến lược vì tương lai bền vững", Diễn đàn Công nghệ chiến lược Australia-Việt 2026 đã mở rộng không gian hợp tác trong lĩnh vực công nghệ nền tảng và mới nổi như 5G/6G, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng và công nghệ lượng tử.

Giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh giúp một doanh nghiệp Việt mở rộng phạm vi giám sát lên hơn 70% điểm bán mỗi tháng, rút ngắn thời gian chấm điểm trưng bày từ hơn 20 ngày xuống còn 1–2 ngày, qua đó giúp đội ngũ kinh doanh kịp thời xử lý các vấn đề tại điểm bán.

Chiều 1/10, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh (ITPC) và Công ty Cổ phần Công nghệ Arobid chính thức ký kết hợp tác chiến lược. Thỏa thuận nhằm tăng cường ứng dụng công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) trong xúc tiến thương mại, đầu tư của thành phố, mở rộng kết nối doanh nghiệp.

Với chủ đề “Vượt trên khát vọng - Kiến tạo tương lai ngành bán dẫn Việt Nam”, triển lãm hứa hẹn đưa những mục tiêu phát triển ngành bán dẫn của Việt Nam đến gần hơn với năng lực thực tiễn thông qua các kết nối quốc tế và cơ hội hợp tác cụ thể.

Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An vừa ban hành kế hoạch triển khai thiết bị Starlink tại thôn, bản còn khó khăn về hạ tầng viễn thông, nhằm cung cấp phương án kết nối internet tạm thời cho cộng đồng trong thời gian chờ hoàn thiện hạ tầng viễn thông mặt đất.