Để tiêu thụ khoáng sản là vật liệu san lấp cho gần 50 doanh nghiệp, Công ty cổ phần Đầu tư 706 ký kết hợp đồng mua bán công khai, xuất hóa đơn, chứng từ đầy đủ với các đối tác. Trong phần lớn hợp đồng, doanh nghiệp này bán đất nguyên liệu với giá khoảng 30.000 đồng/m3, trong khi chi phí vận chuyển từ mỏ đất núi Lệ Thủy đến công trình dao động từ 50.000 đến 80.000 đồng/m3.
Lợi nhuận lớn từ vật liệu san lấp
Từ cuối năm 2023 đến năm 2025, Công ty trách nhiệm hữu hạn Xây dựng La Hà (Cụm công nghiệp La Hà, xã Tư Nghĩa) có nhu cầu mua khoảng 100.000m3 đất san lấp phục vụ thi công trục đường chính phía tây thị trấn La Hà (huyện Tư Nghĩa cũ), quảng trường hồ điều hòa và khu dân cư tại xã Tịnh Khê (thành phố Quảng Ngãi cũ). Theo các hợp đồng kinh tế, Công ty cổ phần Đầu tư 706 bán đất san lấp với giá 30.000 đồng/m3, còn chi phí vận chuyển đến công trình từ 60.000 đến gần 80.000 đồng/m3. Tổng giá trị tiền đất gần 3 tỷ đồng, trong khi chi phí vận chuyển khoảng 6 tỷ đồng.
Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Xây dựng La Hà Bùi Minh Tuấn cho biết: “Chúng tôi chuyển tiền đến đâu thì Công ty cổ phần Đầu tư 706 vận chuyển đất đến đó. Công ty đã thanh toán gần 6 tỷ đồng. Hiện phía doanh nghiệp này còn nợ chúng tôi khoảng 1,7 tỷ đồng vì từ tháng 2/2026 đến nay họ tạm dừng hoạt động nên chưa tiếp tục cấp đất”.
Tương tự, theo các hợp đồng kinh tế giữa Công ty trách nhiệm hữu hạn Hoàng Yên (đường Lê Lợi, phường Nghĩa Lộ) với Công ty cổ phần Đầu tư 706, hai bên thực hiện mua bán và vận chuyển hơn 20.460m3 đất từ mỏ núi Lệ Thủy để thi công ba công trình trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi (cũ). Với đơn giá 30.000 đồng/m3, tổng tiền vật liệu hơn 613 triệu đồng, còn chi phí vận chuyển lên tới khoảng 1,3 tỷ đồng.
Ông Lê Yên, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Hoàng Yên cho biết: “Đơn vị chuyển tiền trước cho Công ty cổ phần Đầu tư 706 rồi họ mới vận chuyển đất đến công trình. Hầu hết đều thanh toán trước, sau đó mới nhận đất san lấp”.
Trong thời gian dài, Công ty cổ phần Đầu tư 706 đã khai thác, mua bán khoáng sản trái phép ngay tại mỏ được cấp phép và thu lợi số tiền lớn. Với giá bán khoảng 30.000 đồng/m3, tổng số tiền từ khoảng 550.000m3 đất đã tiêu thụ ít nhất hơn 16,5 tỷ đồng. Đáng chú ý, chi phí vận chuyển cho khối lượng khoáng sản này, tính theo mức giá trung bình 50.000 đến 80.000 đồng/m3, dao động từ 28 đến 44 tỷ đồng.
Các hợp đồng kinh tế giữa Công ty cổ phần Đầu tư 706 với nhiều doanh nghiệp thể hiện rõ khối lượng, đơn giá vật liệu, chi phí vận chuyển và phương thức thanh toán. Tuy nhiên, nội dung hợp đồng không đề cập trách nhiệm của các bên liên quan đến nguồn gốc khoáng sản không đúng quy định pháp luật.
Để tiêu thụ hàng trăm nghìn m3 đất san lấp, nhiều doanh nghiệp và khách hàng đã tham gia mua bán, sử dụng nguồn khoáng sản là tài sản nhà nước. Đại diện một doanh nghiệp cho biết: “Thời gian qua, số lượng mỏ vật liệu san lấp được cấp phép còn ít, chủ yếu phục vụ các dự án trọng điểm của tỉnh, chưa có nhiều mỏ thương mại. Vì vậy, chúng tôi chấp nhận mua vật liệu với chi phí vận chuyển cao do không có nhiều lựa chọn khác”.
Bà Trần Thị Minh Hiếu, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Thương mại và Dịch vụ Hiếu Phúc cho biết: “Từ năm 2023 đến 2025, công ty ký tám hợp đồng mua vật liệu san lấp với tổng khối lượng khoảng 31.600m3. Chúng tôi giao dịch với Công ty 706 nhiều năm qua. Do phía doanh nghiệp có đầy đủ hóa đơn, chứng từ nên chúng tôi mua và không biết đây là khoáng sản trái phép”.
Cơ quan chức năng vào cuộc
Theo bảng công bố giá quý II/2023 của Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ngãi, tại xã Tịnh Châu (nay là xã Tịnh Khê), mỏ đất của Công ty trách nhiệm hữu hạn Xây dựng và Dịch vụ Thái Khang ở thôn Kim Lộc có giá bán 35.470 đồng/m3; mỏ đất núi Lệ Thủy có giá bán 31.500 đồng/m3.
Một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khoáng sản cho biết, khi khai thác khoáng sản, doanh nghiệp phải nộp thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và tiền cấp quyền khai thác. Trong khi đó, hoạt động vận chuyển chủ yếu chịu thuế giá trị gia tăng cùng các chi phí như nhiên liệu, lương tài xế và khấu hao phương tiện.
“Theo quy định pháp luật, hoạt động khai thác khoáng sản phải chịu nhiều loại thuế, phí, còn vận chuyển ít loại thuế, phí hơn. Giá bán khoáng sản được cơ quan chức năng công bố công khai, trong khi chi phí vận chuyển do các bên tự thỏa thuận, tự quyết”, đại diện một doanh nghiệp lĩnh vực khoáng sản lý giải.
Anh P.A.H, Giám đốc một doanh nghiệp kinh doanh khoáng sản cho rằng: “Chi phí vận chuyển dễ hạch toán hơn như nhiên liệu, tài xế, khấu hao. Trong khi khoáng sản chịu nhiều loại thuế, phí và phải bán theo giá công bố nên khi cần có thể chuyển giá vận chuyển lên cao để đạt lợi nhuận tốt nhất”.
Để được khai thác khoáng sản tại mỏ núi đất Lệ Thủy, Công ty cổ phần Đầu tư 706 đã nộp ngân sách nhà nước hơn 1,8 tỷ đồng, ký quỹ phục hồi môi trường 313 triệu đồng; đồng thời đóng các khoản thuế tài nguyên, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, phí bảo vệ môi trường và tiền thuê đất với tổng số tiền khoảng 3,3 tỷ đồng.
Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư 706 Phan Anh Tuấn cho biết: “Chúng tôi đã cung cấp gần 550.000m3 khoáng sản không đúng địa chỉ cho 49 doanh nghiệp, công ty. Chúng tôi đã nộp gần 4 tỷ đồng để khắc phục hậu quả”.
Theo Cục Thuế tỉnh Quảng Ngãi, doanh nghiệp kinh doanh thực hiện xuất hóa đơn theo quy định. Hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp và sử dụng không hợp pháp hóa đơn là hành vi bị nghiêm cấm và tùy mức độ sẽ bị xử lý hoặc chuyển cơ quan điều tra. “Cơ quan thuế không nắm được mỏ khoáng sản đó là mỏ chỉ định hay mỏ thương mại, có vi phạm hay không. Doanh nghiệp tự kê khai, tự chịu trách nhiệm; ngành thuế chủ yếu thực hiện hậu kiểm nên chỉ cần hồ sơ, hóa đơn và giấy phép đầy đủ”, đại diện Cục Thuế tỉnh Quảng Ngãi cho biết.
Trước hoạt động khai thác, mua bán khoáng sản trái phép của Công ty cổ phần Đầu tư 706, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ngãi cùng các đơn vị chức năng đã khảo sát hiện trường, lập bản đồ địa hình, đo đạc hiện trạng khai thác và xác định ranh giới tại mỏ đất núi Lệ Thủy. Thượng tá Võ Ngọc Văn, Phó Trưởng phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết: “Các cơ quan chức năng đã khám nghiệm hiện trường tại mỏ đất núi Lệ Thủy; tiến hành đo đạc, xác định khối lượng khoáng sản gồm đất làm vật liệu san lấp và đá do Công ty cổ phần Đầu tư 706 khai thác trong và ngoài mốc giới. Hiện Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ngãi đang tiếp tục điều tra, làm rõ vụ việc”.
Trước đó, Báo Nhân Dân đã có bài phản ảnh Công ty cổ phần Đầu tư 706 được tạo điều kiện cấp phép khai thác khoáng sản nhằm phục vụ các công trình, dự án trọng điểm phát triển kinh tế-xã hội, nhưng doanh nghiệp này mua, bán trái phép hơn 550.000m3 vật liệu san lấp trong thời gian dài. Hoạt động mua, bán diễn ra công khai gây thất thoát tài nguyên khoáng sản và trục lợi từ các chính sách của Nhà nước.
