Thế khó của châu Âu

Hơn 10 quốc gia châu Âu cam kết gửi quân đến Ukraine để bảo đảm an ninh cho đất nước bên bờ Biển Đen, trong khi có một số nước bày tỏ do dự hoặc thẳng thừng từ chối tham gia.

Sự chia rẽ này phản ánh tình thế “trở đi mắc núi, trở lại mắc sông” của châu Âu trong vấn đề viện trợ cho Ukraine, khi có nhiều khó khăn ngăn cản việc hiện thực hóa các cam kết.

lmcaeu.jpg
Cờ Liên minh châu Âu và cờ Ukraine tại trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Dù tích cực cùng Mỹ thúc đẩy các nỗ lực hòa bình cho xung đột tại Ukraine, các quốc gia châu Âu vẫn chưa đạt được sự đồng thuận cao về phương án bảo đảm an ninh cho Ukraine. Theo Bloomberg, trong số hơn 10 nước cam kết gửi quân tới Ukraine, có Anh, Pháp, Bỉ, Litva, Estonia. Trong khi đó, Latvia, Thụy Điển là những quốc gia còn do dự về kế hoạch này.

Một số quốc gia từ chối tham gia kế hoạch. Đức, thành viên chủ chốt của Liên minh châu Âu (EU) cho biết, Berlin khó có khả năng đưa quân tới Ukraine mà sẽ đóng góp vào các yếu tố bảo đảm an ninh khác. Italia thì nêu rõ, kế hoạch đưa quân đội Italia sang Ukraine “không nằm trong kế hoạch”, còn Hungary nhiều lần tuyên bố không gửi binh sĩ hay cung cấp phương tiện quân sự cho Kiev. Hà Lan, Tây Ban Nha đều tuyên bố sẵn sàng hỗ trợ củng cố quân đội Ukraine nhưng không liên quan đến việc gửi quân tới đất nước Đông Âu.

Sự chia rẽ của châu Âu trong vấn đề viện trợ cho Ukraine ngày càng bộc lộ rõ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump có những điều chỉnh chính sách rõ rệt đối với cuộc xung đột tại Ukraine. Ông Trump từng nhiều lần chỉ trích chính quyền tiền nhiệm đã dốc quá nhiều nguồn lực tài chính để hỗ trợ Kiev. Đến tháng 7/2025, ông Trump bất ngờ tuyên bố, Mỹ tiếp tục viện trợ cho Ukraine, song theo một cơ chế mới, đó là được Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) chi trả toàn bộ chi phí. Động thái này của Washington được dư luận đánh giá là “một mũi tên trúng hai đích”, vừa gây sức ép lên Nga, vừa buộc các đồng minh châu Âu phải gánh vác trách nhiệm tài chính nhiều hơn.

Chính điều này đẩy châu Âu vào tình thế “trở đi mắc núi, trở lại mắc sông”. Nếu không gia tăng viện trợ và bảo đảm an ninh cho Ukraine, vị thế, tiếng nói và tầm ảnh hưởng của châu Âu trên trường quốc tế sẽ suy giảm. Thời gian qua, Mỹ liên tục xúc tiến các bước đi riêng rẽ với Nga về vấn đề Ukraine, khiến châu Âu lo lắng về sự thay đổi cán cân địa chính trị tại khu vực. Nhưng nếu tăng cường chi tiêu quân sự cho Ukraine, Lục địa già lại đối mặt áp lực lớn về tài chính.

Nhiều chính phủ châu Âu đang vật lộn với tình trạng thâm hụt ngân sách trầm trọng. Áp lực từ dư luận trong nước khiến các chính phủ phải e ngại. Việc tăng viện trợ cho Ukraine hay triển khai lực lượng đến Ukraine đòi hỏi chi phí lớn cho quốc phòng, điều này có thể không hợp ý người dân, trong bối cảnh một số cuộc bầu cử quan trọng dự kiến diễn ra vào năm 2027 ở Pháp, Italia, Tây Ban Nha… Tại Đức, theo kết quả khảo sát, có đến 45% người dân được hỏi bày tỏ phản đối việc cử binh sĩ tham gia gìn giữ hòa bình ở Ukraine.

Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby mới đây thông báo, Washington chỉ tham gia ở mức tối thiểu trong các cơ chế bảo đảm an ninh cho Ukraine. Đây là một tín hiệu rõ ràng rằng Washington đang dồn phần nhiều gánh nặng, trách nhiệm liên quan Ukraine về phía các đồng minh châu Âu, dĩ nhiên trong đó có gánh nặng tài chính. Theo trang Euronews, chi tiêu của EU cho các hoạt động quốc phòng của Ukraine trong giai đoạn 2022-2024, tính cả chi tiêu trực tiếp của EU và chi tiêu song phương của các quốc gia thành viên, là khoảng 72 tỷ euro. Con số này chiếm khoảng 0,3% GDP của EU mỗi năm. Chi phí để tái thiết, phục hồi Ukraine ước tính lên tới 452,8 tỷ euro trong thập kỷ tới.

Các quyết định sắp tới của châu Âu không chỉ định hình tương lai Ukraine mà còn quyết định vị thế của châu lục này. Các chính phủ châu Âu cũng đứng trước bài toán khó là chứng minh năng lực giải quyết các thách thức an ninh, trong đó có xung đột tại Ukraine, khi không có sự bảo trợ của đồng minh bên kia bờ Đại Tây Dương là Mỹ.

Có thể bạn quan tâm

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.

Quang cảnh một phiên bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên hợp quốc. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khoản ngân sách khiêm tốn dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua ngân sách thường niên năm 2026 trị giá 3,45 tỷ USD. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc, đòi hỏi tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh phải hết sức vun vén, thậm chí là “giật gấu vá vai” mới mong đủ chi tiêu.

Ảnh chụp ngày 16/2/2025 cho thấy quang cảnh thành phố Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh minh họa: TÂN HOA XÃ)

Châu Phi: Một tương lai tươi sáng từ những nỗ lực không mệt mỏi

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, năm 2026, châu Phi sẽ dẫn đầu thế giới về số lượng nền kinh tế tăng trưởng cao, nhiều quốc gia đạt mức tăng trưởng hơn 6%. Dự báo của IMF về một tương lai tươi sáng cho Lục địa đen, vốn luôn là vùng trũng của thế giới, tới từ những nỗ lực không mệt mỏi của các nước châu Phi.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Một tên lửa mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật của quân đội Mỹ. (Ảnh: DEFENSE NEWS)

Đối thoại thay đối đầu

Những tranh cãi liên quan chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục là “mớ bòng bong” khó gỡ khi cuộc họp của Hội đồng Bảo an về vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân mới đây đã chứng kiến bất đồng sâu sắc giữa các thành viên cơ quan quyền lực Liên hợp quốc. 

Tuyến đường gom Đại lộ Thăng Long (đoạn qua khu vực gần Thiên Đường Bảo Sơn) chìm trong lớp bụi dày đặc, mịt mù. Cây cối ven đường đổi sang màu trắng đục, phủ đầy lớp bột mịn. (Ảnh: THÙY LINH)

Ô nhiễm không khí: Thách thức nghiêm trọng

Theo Báo cáo chất lượng không khí thế giới năm 2025 do tổ chức IQAir công bố, chỉ có 7 quốc gia đáp ứng ngưỡng PM2.5 theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), còn lại hơn 90% số quốc gia vượt xa mức an toàn.