Tháo ngòi căng thẳng ở Trung Đông

Iran vừa thông báo cho phép các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) quay trở lại nước này.

Toàn cảnh một cuộc họp Hội đồng Bảo an tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)
Toàn cảnh một cuộc họp Hội đồng Bảo an tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Quyết định tương đối bất ngờ của Tehran sau hơn 2 tháng “cấm cửa” các nhân viên IAEA được giới quan sát đánh giá là động thái tích cực của nước Cộng hòa Hồi giáo trong nỗ lực tháo ngòi căng thẳng liên quan chương trình hạt nhân của Iran.

Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi thông báo Hội đồng An ninh quốc gia tối cao của Nhà nước Hồi giáo này đã phê chuẩn việc cho phép các thanh sát viên IAEA trở lại quốc gia Trung Đông này.

Bộ trưởng Araqchi cho biết, các thanh sát viên sẽ giám sát quá trình thay nhiên liệu tại Nhà máy điện hạt nhân Bushehr. Tuy nhiên, người đứng đầu ngành ngoại giao Iran lên tiếng phủ nhận thông tin Tehran và IAEA đã đạt được khuôn khổ hợp tác mới, khẳng định hiện chưa có văn bản nào được thống nhất giữa hai phía. Ngay sau thông báo của Tehran, Nga tuyên bố hoan nghênh động thái nêu trên của Iran.

Đại diện thường trực Nga tại các tổ chức quốc tế ở Vienna, ông Mikhail Ulyanov nhấn mạnh, việc IAEA nối lại hoạt động tại Nhà máy Bushehr một lần nữa cho thấy Iran là đối tác có trách nhiệm, ngay cả sau các cuộc tấn công quân sự nhằm vào những cơ sở hạt nhân dân sự, đặt dưới sự giám sát của IAEA.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi cho biết, nhóm thanh sát viên đầu tiên của IAEA đã trở lại Iran sau hơn 2 tháng hoạt động hợp tác giữa hai phía bị gián đoạn. Theo Tổng Giám đốc Grossi, IAEA đang thảo luận các biện pháp khởi động lại công việc tại Iran, nơi có các cơ sở hạt nhân từng bị tấn công.

Hợp tác giữa Tehran và IAEA đóng băng khi Quốc hội Iran thông qua luật đình chỉ hợp tác với IAEA sau các vụ không kích của Israel và Mỹ hồi tháng 6, buộc các thanh sát viên phải rời khỏi nước Cộng hòa Hồi giáo.

Tehran cáo buộc IAEA ngả về phương Tây và yêu cầu hoạt động thanh tra, giám sát các cơ sở hạt nhân phải được Hội đồng An ninh quốc gia tối cao phê chuẩn. Tuy nhiên, Bộ trưởng Ngoại giao Iran thừa nhận Tehran không thể chấm dứt hoàn toàn hợp tác với IAEA, việc các thanh sát viên IAEA trở lại chỉ cần được Hội đồng An ninh quốc gia tối cao bật đèn xanh.

Động thái được giới phân tích đánh giá là nhượng bộ được Iran đưa ra trong bối cảnh nhóm 3 nước châu Âu gồm Anh, Pháp, Đức (E3) đang đe dọa kích hoạt cơ chế snapback - các biện pháp trừng phạt của Liên hợp quốc đối với quốc gia Hồi giáo.

Giới ngoại giao châu Âu đồn đoán rằng quyết định kích hoạt cơ chế snapback có thể được đưa ra ngay trong tuần này nếu Tehran không cam kết đầy đủ về chương trình hạt nhân. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng thông báo nội dung cuộc thảo luận giữa Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio với những người đồng cấp nhóm E3, trong đó tái khẳng định lập trường rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.

Trước sức ép của phương Tây, Bộ Ngoại giao Iran có những động thái xoa dịu căng thẳng, nêu rõ Tehran hoàn toàn nhận thức được những hậu quả tiêu cực của việc khôi phục các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định, Nhà nước Hồi giáo đã có những nỗ lực ngăn chặn nguy cơ kích hoạt cơ chế snapback, bằng việc tích cực đàm phán với nhóm E3 tại Geneva (Thụy Sĩ), cũng như tiến hành tham vấn với các nước Ủy viên thường trực và không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Các cuộc tiếp xúc giữa Iran với các nước nêu trên tập trung vào việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt liên quan Nghị quyết 2231 của Liên hợp quốc.

Trong khi phương Tây cáo buộc Iran mở rộng chương trình hạt nhân vượt quá nhu cầu dân sự, Tehran nhiều lần khẳng định chương trình chỉ phục vụ mục đích hòa bình. Cộng đồng quốc tế mong muốn giải pháp ngoại giao và hòa bình được thiết lập ở Iran, qua đó khôi phục an ninh và ổn định trong khu vực Trung Đông, vốn đã có quá nhiều bất ổn thời gian qua.

Có thể bạn quan tâm

Khu liên hợp công nghiệp hóa dầu ở Anzoategui, Venezuela. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Áp lực kép với thị trường dầu mỏ

Trong lúc cuộc xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ, đẩy giá diesel lên mức cao kỷ lục, thị trường toàn cầu có những động thái đáng chú ý: Các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn lại chưa muốn mở thêm “van sản lượng".

Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)

Thách thức an ninh lương thực toàn cầu

Chỉ số giá lương thực thế giới vừa chạm mốc cao nhất trong gần bốn năm qua, đặt ra thách thức lớn khi thời hạn chót để hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ nạn đói toàn cầu vào năm 2030 đang đến gần. 

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Tàu thương mại tại eo biển Hormuz, ngày 20/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Châu Âu giải bài toán thiếu hụt năng lượng

Nguồn cung và giá năng lượng tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu khí qua Eo biển Hormuz vẫn tắc nghẽn. Kho dự trữ dầu chiến lược còn vơi khiến Lục địa già lo lắng khi mùa đông giá lạnh đang tới gần.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.