Tháo ngòi căng thẳng ở Trung Đông

Iran vừa thông báo cho phép các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) quay trở lại nước này.

Toàn cảnh một cuộc họp Hội đồng Bảo an tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)
Toàn cảnh một cuộc họp Hội đồng Bảo an tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Quyết định tương đối bất ngờ của Tehran sau hơn 2 tháng “cấm cửa” các nhân viên IAEA được giới quan sát đánh giá là động thái tích cực của nước Cộng hòa Hồi giáo trong nỗ lực tháo ngòi căng thẳng liên quan chương trình hạt nhân của Iran.

Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi thông báo Hội đồng An ninh quốc gia tối cao của Nhà nước Hồi giáo này đã phê chuẩn việc cho phép các thanh sát viên IAEA trở lại quốc gia Trung Đông này.

Bộ trưởng Araqchi cho biết, các thanh sát viên sẽ giám sát quá trình thay nhiên liệu tại Nhà máy điện hạt nhân Bushehr. Tuy nhiên, người đứng đầu ngành ngoại giao Iran lên tiếng phủ nhận thông tin Tehran và IAEA đã đạt được khuôn khổ hợp tác mới, khẳng định hiện chưa có văn bản nào được thống nhất giữa hai phía. Ngay sau thông báo của Tehran, Nga tuyên bố hoan nghênh động thái nêu trên của Iran.

Đại diện thường trực Nga tại các tổ chức quốc tế ở Vienna, ông Mikhail Ulyanov nhấn mạnh, việc IAEA nối lại hoạt động tại Nhà máy Bushehr một lần nữa cho thấy Iran là đối tác có trách nhiệm, ngay cả sau các cuộc tấn công quân sự nhằm vào những cơ sở hạt nhân dân sự, đặt dưới sự giám sát của IAEA.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi cho biết, nhóm thanh sát viên đầu tiên của IAEA đã trở lại Iran sau hơn 2 tháng hoạt động hợp tác giữa hai phía bị gián đoạn. Theo Tổng Giám đốc Grossi, IAEA đang thảo luận các biện pháp khởi động lại công việc tại Iran, nơi có các cơ sở hạt nhân từng bị tấn công.

Hợp tác giữa Tehran và IAEA đóng băng khi Quốc hội Iran thông qua luật đình chỉ hợp tác với IAEA sau các vụ không kích của Israel và Mỹ hồi tháng 6, buộc các thanh sát viên phải rời khỏi nước Cộng hòa Hồi giáo.

Tehran cáo buộc IAEA ngả về phương Tây và yêu cầu hoạt động thanh tra, giám sát các cơ sở hạt nhân phải được Hội đồng An ninh quốc gia tối cao phê chuẩn. Tuy nhiên, Bộ trưởng Ngoại giao Iran thừa nhận Tehran không thể chấm dứt hoàn toàn hợp tác với IAEA, việc các thanh sát viên IAEA trở lại chỉ cần được Hội đồng An ninh quốc gia tối cao bật đèn xanh.

Động thái được giới phân tích đánh giá là nhượng bộ được Iran đưa ra trong bối cảnh nhóm 3 nước châu Âu gồm Anh, Pháp, Đức (E3) đang đe dọa kích hoạt cơ chế snapback - các biện pháp trừng phạt của Liên hợp quốc đối với quốc gia Hồi giáo.

Giới ngoại giao châu Âu đồn đoán rằng quyết định kích hoạt cơ chế snapback có thể được đưa ra ngay trong tuần này nếu Tehran không cam kết đầy đủ về chương trình hạt nhân. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng thông báo nội dung cuộc thảo luận giữa Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio với những người đồng cấp nhóm E3, trong đó tái khẳng định lập trường rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân.

Trước sức ép của phương Tây, Bộ Ngoại giao Iran có những động thái xoa dịu căng thẳng, nêu rõ Tehran hoàn toàn nhận thức được những hậu quả tiêu cực của việc khôi phục các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định, Nhà nước Hồi giáo đã có những nỗ lực ngăn chặn nguy cơ kích hoạt cơ chế snapback, bằng việc tích cực đàm phán với nhóm E3 tại Geneva (Thụy Sĩ), cũng như tiến hành tham vấn với các nước Ủy viên thường trực và không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Các cuộc tiếp xúc giữa Iran với các nước nêu trên tập trung vào việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt liên quan Nghị quyết 2231 của Liên hợp quốc.

Trong khi phương Tây cáo buộc Iran mở rộng chương trình hạt nhân vượt quá nhu cầu dân sự, Tehran nhiều lần khẳng định chương trình chỉ phục vụ mục đích hòa bình. Cộng đồng quốc tế mong muốn giải pháp ngoại giao và hòa bình được thiết lập ở Iran, qua đó khôi phục an ninh và ổn định trong khu vực Trung Đông, vốn đã có quá nhiều bất ổn thời gian qua.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hòa bình tại Gaza: Cánh cửa hé mở nhưng các bên vẫn khó qua

Hy vọng mới cho hòa bình tại Gaza đang được nhen nhóm, sau khi Hội đồng Hòa bình do Mỹ bảo trợ hồi cuối tháng 7/2026 công bố lộ trình 15 điểm nhằm chấm dứt chiến sự. Cánh cửa hòa bình đã hé mở, song không dễ dàng, bởi vẫn còn tồn tại nhiều “nút thắt” khó gỡ trong quá trình thực thi.

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: TTXVN)

Tự chủ và kiên cường hơn

Nền kinh tế Canada vừa ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong năm cầm quyền đầu tiên của một thủ tướng, trong đó hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - biểu hiện của suy thoái kỹ thuật, do bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận của Thủ tướng Mark Carney trong quản lý kinh tế.